I dag fekk eg ein artikkel frå Torbjørn Greipsland. Han har skrive om nordmenn som utvandra til andre land, ikkje bare til USA. Ein slik person var Olaf Trygve Olsen, han er det nok ikkje så mange som kjenner namnet til her i landet. Men i Australia var han kjent, der har han endåtil fått ein fjelltopp oppkalla etter seg.

Slike artiklar er god lesing på Setesdalswiki. Med tid og krefter kan ein lage lenker og gje lesarane høve til å lese meir om stader og folk som er nemnde i artikkelen. Slik veks leksikonet fram. Sjølv om artikkelen ikkje opprinneleg var skriven for eit leksikon, kan han innkorporereast i det øvrige leksikonstoffet, Difor er eg takksam når folk sender meg stoff eg kan legge ut.

Av og til er eg innom på Wikipedia og ser om dei har noko om stoffet eg har på Setesdalswiki. Dei har ein artikkel kalla Nordmenn i Australia, og der er han nemnd. Så dei ulike nettleksikona utfyller kvarandre,

I dag var ein god dag for Setesdalswiki. Eg trur vi fekk 20 nye artiklar, stor takk til Siri Johannessen som la ut artiklar om program ho har hatt i Valle Radio.

Gjennom åra har program i Valle Radio vore ein viktig del av det vi legg ut på Setesdalswiki. Slik har vi kunna dokumentere den store frivillige innsatsen som blir gjort av medarbeidarane i radioen. Sendingane har jo gått utan at det er lagt opp til at dei kan høyrast anna enn når sendinga går, ein har ikkje hatt høve til å gå inn og høyre seinare. Men ved å lese på Setesdalswiki, kan ein i det minste få vite kva som var på programmet.

I 2024 har vi også fått lagt ut lenker til nokre sendingar som kan høyrast etter at programmet er sendt. Dei ligg i ein eigen kategori: Med lyd.

Eg trur ikkje at Setesdalswiki vil få dagleg vekst på dette nivået. Men kan hende kan vi nå eit nytt hundretal før månaden er omme. Vi har alt fått 100 nye artiklar til no i januar, så dei knappe 40 vi manglar burde vere råd å få på plass innan vi kjem til februar.

Olav Mosdøl har skrive mykje vakkert. I tysdagssendinga fekk vi høyre Anne Karin Kaasa framføre ein kveldssang. Den høver godt i kveld. Her er teksten:

Det syng så vakre tonar gjennom kvelden
når himlens Herre samlar ljoset inn.
Dei siste ljodar døyr i avdagsskjelven
og skaparhender lange skuggar bind.

I kveldens røyst det ligg ei stille minning
om Herrens fred til alle han har kjær.
Dei milde strålar er ei kjærleg helsing
til vener som han no vil stige nær.

Ver still mi sjel lat songen min få binde
ein gullan tråd av bøn i himlen inn.
Ver audmjuk sjel så du kan vegen finne
og eige arv der æveljosa skin.

Denne veka har eg tenkt på noko som Asbjørn Kvalbein sa i kåseriet tysdagskvelden:

Tenk på øynene dine: De er utrettelige videoapparater, som kan fungere i all slags lys. 

Tenk på ørene dine: De har slike egenskaper at du kan øve deg i å bruke dem som ekkolodd. Blinde kan plystre og lokalisere en stolpe ved hjelp av ekkoet fra den. 

Tenk på fordøyelsen din: Den kan ta opp næring fra en utrolig stor variasjon av mat. 

Når eg tenkjer på desse tre tinga, kan eg ikkje anna enn undre meg over skaparverket. Sangen O, store Gud, når jeg i undring aner kjem i tankane mine og lovsang bryt ut i sjela, sjølv når eg ikkje syng ut i rommet.

Eg kunne gå vidare og nemne hjernen sin evne til å kombinere dei inntrykka vi får gjennom sansane. Evnen til å lære språk, som rett nok minkar med åra, men språk ein har lært, kan leitast fram og forståast mange år seinare. Av glosepugginga på realskule og gymnas sit mykje att over femti år seinare og kan takast fram når det trengst.

Nokon hugsar best det dei har sett, andre likar høyre eller lese for å hugse. Slik er det individuelt. Men Guds skaparverk er vidunderleg.

I dag fekk eg ein telefon som gav glede i kulda. Vi har byggmeister Christian Ihme som nabo, det er kjekt når vi treng hjelp til snekring, han får kort veg til jobben og vi får jobben gjort.

Vi hadde snakka saman om at det hadde vore fint å få isolert huset. No ville han høyre om det var interessant å gjere alvor av prosjektet, og det var det jo. Så han kom innom på ein kopp kaffe, og vi prata saman om det. Han har planar om ein tur til Tanzania i vår og ville gjerne ha jobben gjort medan han var der, han har fire mann i arbeid og dei kunne gjere det sjølv om han var borte.

Så no blir det byggeplass om nokre veker. Materiala skulle malast før dei kom på veggen, så vi lurte på kva fargen heitte. Etter litt leiting kom vi fram til at gulfargen på huset vårt er Solgul, så då er nok snart folk i gang med å male, det er lettare å male materiale som ligg enn når det er kome på veggen.

Tysdagskvelden kunne vi høyre dikt i Valle Radio. Som oftast er det sakleg informasjon i programma, veksla med musikk. Men opplest dikt er godt å lytte til, det gjev meir ro. Halldis Moren Vesaas sitt dikt Treet høvde godt denne kvelden:

TREET

Sjå treet.

Einsamt står det, nakent

i kaldt, gullbleikt mars-gry

med skarp kant av skaresnø

kring foten.

Dei andre tre her på sletta

står samansigne i stivt bar

og søv trygt i sin vinter.

Men dette er annleis enn dei.

For dette aleine er nakent

og ventar lauv.

Knuppane ligg alt som dropar

tett etter kvar ein kvist.

Varsamt og vàkt, urørleg

står treet og ber sin skatt

med veikt skin som av perler

kring seg frå rot til topp.

Gå ikkje nærare.

Stilt skal det vere her enno,

ingen må vakne her enno,

men snart, snart – –

derfor ligg dette mjuke skimmer

vàrt som ein lykkeleg draum

over det sovande liv.

Alt på vår jord som ber knuppar

og veit si fullbyrding nær,

har dette skimmeret kring seg

av venting og togn og draum.

Så rart å ha sett det treet.

Så godt å ha vore det treet

– og vere det, enno ein morgon.

I Valle Radio sender vi saker vi får frå Norea Mediemisjon. Det eine er andakt, det andre er Asbjørn Kvalbeins kåseri. I går kunne vi høyre kåseriet hans om Kvalitet. Eg kopierte det frå nettsida deira, så kan du lese det i fred og ro:

KVALITET

En britisk operasangerinne het Mary Garden. Før hun gikk på scenen, sa hun alltid til seg selv: «I denne store tilhørerskaren er det minst én person som har ofret noe for å komme og høre på meg. For den personen vil jeg nå gjøre mitt aller beste.»

Mary Garden pekte dermed på en viktig og tidløs verdi: kvalitet. Det som overhodet er verdt å gjøre, er verdt å gjøre godt. Satser jeg på kvalitet, prøver jeg å etterligne Gud, han som har skapt alt godt. 

Tenk på øynene dine: De er utrettelige videoapparater, som kan fungere i all slags lys. 

Tenk på ørene dine: De har slike egenskaper at du kan øve deg i å bruke dem som ekkolodd. Blinde kan plystre og lokalisere en stolpe ved hjelp av ekkoet fra den. 

Tenk på fordøyelsen din: Den kan ta opp næring fra en utrolig stor variasjon av mat. 

Det Gud har skapt, har enestående kvalitet. En professor på Wheaton College i Illinois har som motto på veggen sin: «Gud skaper ikke søppel.» 

Bibelen skriver en vennlig oppfordring til oss: «Du kjære! Ta ikke etter det onde, men det gode! Den som gjør det gode, er av Gud. Den som gjør det onde, har ikke sett Gud.» Gode gjerninger har Gud selv som forbilde. Gud er så stor at han fortjener det beste. Vi ærer vår skaper ved å fremme kvalitet. 

Der noe er verdifullt, kommer det ofte forfalskninger. Det fins mange uekte diamanter og edelsteiner. Hvem vil etterligne gråstein? Slik kan det også være med åndelige verdier: 

Den onde lager forfalskninger av sann religion, av sann gudsfrykt, av virkelig gode gjerninger. Målestokken på kvalitet i åndelige spørsmål finner vi i Bibelen og barnelærdommen, når vi blir i det vi har lært, som det heter der. 

Vi mennesker er ufullkomne og makter ikke å få til det feilfrie. Men det har mye å si hva vi setter oss som mål. 

Den som har satt seg noe fore, og som holder ut i å nå målet, kommer mye nærmere kvalitet enn den som ut fra latskap og makelighet sier at det er uoppnåelig, og gir opp. 

Godt er ikke godt når vi kunne ha ventet oss noe bedre. 

Dette gjelder på alle områder. En dyktig rørlegger er mye mer verdifull enn en slurvete journalist. I samfunnet har vi lett for å se ned på en så enkel gjerning som det å være rørlegger. Og så kan vi komme til å rose dårlig journalistikk, fordi det er en så storartet profesjon. Men vi trenger både rørleggerarbeid og journalistikk som holder vann. 

Kvalitet i håndverk, kvalitet i skriving – det peker på kvalitetens Gud. 

Det er en avgrunn av forskjell mellom å gjøre ditt beste for å ære Gud, og gjøre det som trengs for å få ære selv. 

Å jage etter kvalitet er et tegn på modenhet. Å jage etter ære for seg selv er barnslig. 

Da apostelen Paulus skildret den siste tid, sa han blant annet at menneskene i endetiden skulle være «uten kjærlighet til det gode». 

En side ved dette kan være: manglende verdsettelse av kvalitet. 

Derfor sier Bibelen: «Og hvem kan gjøre dere ondt, hvis dere legger vinn på det gode?»

I kveld starta sendingane i Valle Radio på ein ny sesong. I ettermiddag fekk eg ein telefon frå Niklos K. Besteland som ville fortelje at han skulle ha Postludium nr. 500kveld. Det skulle innehalde tre versjonar av melodien Wie schön leuchtet der Morgenstern, den som på norsk heiter Av høyheten opprunnen er.

Niklos hadde planlagt ein versjon frå ei kantate av Bach sin forgjenger Johann Kuhnau, så ein orgelkoral av Bach sjølv før han avslutta med Bachs elev Johann Ludvig Krebs sin versjon.

Platesamlinga til Niklos er stor, han kunne sikkert spelt orgel- og kyrkjemusikk i timelange program kvar veke i fleire år utan å måtte ty til repriser. I kveld hadde han ei plate han hadde fått tilsendt av utøvaren, ein organist han møtte då tyskaren på 80-talet gjesta Grim kyrkje med konsert. Gjennom brev held Niklos kontakt med organistar han har møtt, mellom anna med å fortelje om programma i radioen og å leggje ved spelelister. Så kan han få plater som få andre i Norge har tilgang til og bruke dei i sendingane i Valle radio.

Stor takk til Niklos for innsatsen med 500 Postludium i Valle Radio.

Som leksikon er Setesdalswiki best når det er lenker frå ein artikkel til ein annan. Då kan lesaren bruke dei og finne nytt stoff. Ikkje alltid er den nye artikkelen stor og omfattande, av og til er det også lenker til artiklar på Wikipedia, men det laga eg oftare før.

Når ein artikkel er foreldrelaus, er det ikkje kobling frå ein annan artikkel. Det er mange foreldrelause artiklar på Setesdalswiki, sjølv om eg prøver å unngå det. Mellom anna har vi datoartiklar for åra frå 1800 og framover der det ikkje ligg anna informasjon enn kva vekedag det var.

Det er også mange røde lenker. Det betyr at ein kan skrive artikkel om emnet, til dømes personen eller staden. Men ingen har gjort det til no. Det er mange hundre sike røde lenker, til dømes la eg inn alle prestane frå det som eg kalla Presteboka 1974. Den hadde over 2000 biografiar, og framleis er dei fleste røde.

Vi blir altså ikkje arbeidsledige med det første om vi bare skulle halde oss til prestebiografiar, Om vi klarar fem om dagen, vil det gå 400 dagar før alle er dekka. Og det er bare litt av alt det røde. Men vi held no på, det er godt å ha noko å halde på med for alle både i kalde vinterdagar og elles.

Eg sat og funderte på kva eg skulle skrive om på bloggen i kveld då eg plutseleg kom til å sjå på framsida av Setesdalswiki. Der stod det at vi no hadde nådd 95900 artiklar.

Det var Geir sin artikkel om Nistog (Harstad) som gjorde at vi nådde det målet. Han har i det siste skrive om gardar og bruk i Valle basert på bygdebøkene, så no kan ein lese litt om desse på nettet og eventuelt finne meir i bøkene om ein ønskjer det.

Eg må vel seie at dei fleste av desse artiklane er datoartiklar for vi har jo artiklar om alle datoane frå 1800 til no, og mange av dei er svært små, bare at datoen var ein vekedag. Men dei ligg no der og vi kan nytte dei i samband med fødselsdatoar eller merkedagar.

Vi brukte ikkje så mange dagar på å auke frå 95860 som vi hadde ved årsskriftet til å nå eit nytt hundretal. Det var bare ei knapp veke, så om vi held denne farten, kan vi sjå eit nytt tusental før januar er over.