Tysdagskvelden hadde Siri Johannessen ikkje bare tema om lokalhistorisk litteratur i radioen, men også ein samtale med Snorre Haukalid om villreinfjella. Bakgrunnen var at han i går hadde ein presentasjon av arkeologiske utgravingar i Bykle og Setesdal Vesthei på KUBEN i Arendal. Det foredraget kunne han godt også halde i Bykle om han vart invitert, etter det eg kunne skjøne. I presentasjonen av programmet i Arendal heitte det:

Kom og hør på arkeolog Snorre Haukalid, som jobber i Agder fylkeskommune og har ansvar for utbygging knyttet til energiproduksjon. Han skal fortelle om de omfattende arkeologiske registreringer i det planlagte Blåsjø-magasinet og av Urarvatnet i Bykle vesthei, som ble foretatt i forbindelse med vannkraftutbygging fra 1960-tallet!

I samtalen med Siri fortalde han om korleis dei arkeologiske utgravingane kasta lys over utnyttinga av heiane heilt tilbake til steinalderen, noko dei kunne finne ut ved C14-prøvar av trekull funne på leirplassar som var nytta for inntil 4000 år sidan. Jegarane budde i telt og la steinar i ring for å halde teltet nede. Desse steinane ligg framleis att mange stader. Innanfor den ytre ringen ligg ein mindre ring som har vore til eldstaden i teltet. Slike telt finn ein ved tråkk for reinsdyr. Det er registrert 100 dyregraver i Bykle.

På heiane er det eit nettverk av stiar, ikkje synlege i dag, men markerte med små vegvisarvardar. Snorre Haukalid meinte at fangstfolka budde ved kysten og i periodar drog på heia for å drive fangst. Det er bare 4-5 mil frå Lysefjorden til Bykle, så det var ikkje noko lang reise. I samband med etableringa av Blåsjø-magasinet gjorde Sveinung Bang Andersen ved Stavanger museum arkeologiske utgravingar. Dei kunne ein også bygge på i registreringar ein skal gjere no til sommaren.

På Fjellmuseet i Sirdal er det ei utstilling om Heibergheiane som også syner noko av det mangfoldige livet i heiane i gammal tid. Bildet er illustrasjonen til foredraget i KUBEN:

Etter å ha hatt sendinga i Valle Radio i kveld, slo det meg at vi i løpet av dei to timane eg var på lufta, fekk ganske mykje informasjon, for ikkje å seie svært mykje informasjon.

Det starta med Kommunen informerer, der Solveig Kyrvestad, som er leiar for helse og omsorg i Valle kommune, fortalde. Ikkje bare fekk vi vite om fagdagar dei har hatt i etaten, vi fekk også vite at ho hadde gått Vasaloppet i helga saman med tre andre frå Valle, broren Kristian Magnus, som bur i Balestrand, Knut Flateland og Knut Erik Paulsen og at den første timen må dei som er bak i køen stå og trippe med så små steg som mogleg på skia.

Så kom Torunn Charlotte Nyberg og fortalde om UKM som skal vere på Hovden til helga. Der fekk vi alle namna på dei som skal vere med frå Valle på denne mønstringa, som først har generalprøve og sidan framføring og at det er open dag på grendehuset og at folk kan kome dit tidleg og vere der i god tid før det tek til. Vi fekk også vite at 1. april er fristen for å søke kulturmidlar, og det er ikkje meir tid enn ein må ha om ein skal rekke å ha årsmøte og få gjort alt som skal fylgje ein slik søknad.

Så fekk vi sanneleg også vite kvifor Sesilåmi vart avlyst og at Ørjan Ravndal ikkje var enig med dei som gjorde det, han meinte at ein dag i ei løype ikkje ville uroe reinen så mykje som meir fri bruk av heia av ein og ein person.

Deretter fekk vi vite mykje om planane Bjørn Erling Auestad har for Bergtun og Valle Handel, som han både har kjøpt og når det gjeld Valle Handel også pussa opp utvendig slik at bygget på 1000 kvadratmeter framståri flott stand. Men også at det er vanskeleg å få den første leigetakaren. Vi fekk også vite at Bergtun skal drivast som ei avdeling under Bykle Hotell og at Bykle Hotell har hatt eit par gode år som har gitt grunnlag for investeringar.

Endeleg kunne vi få med oss noko om bakgrunnen for at Valle Radio ikkje gjekk vidare med Radio Evje og ei økonomsik satsing der. Men då var tida ute, dei som vil vite meir, må kome på Sæbyggjen i morgon klokka 18, for då er det informasjonsmøte der ein skal snakke om både dette og om påskesendingane som står for døra.

Jo, det var verkeleg mykje informasjon på to timar. Jørund Georg Jore, som var teknikar i kveld, tok bildet av meg som var i “studio i Mandal”:

I kveld hadde Siri Johannessen med seg Chris Nyborg på telefonen. Han jobber på Llokalhistorisk institutt på Nasjonalbiblioteket og Siri ville gjerne vite noe om situasjonen når det gjaldt slik litteratur i Setesdal.

Chris Nyborg kunne da fortelle at Bykle, Valle og Bygland, men også Vinje og Rauland hadde godt med lokalhistorisk litteratur, ikke bare  bygdebøker, men også en rekke andre skrifter om mer spesielle emner. Når det gjaldt Bygland, mente han nok at med hensyn til bygdebøker var kommunen i en særstilling, der hadde man 7 bind og var bare kommet til Jordalsbø. Men Valle med et titalls bøker og Bykle som første kommune som hadde digitalisert sine bygdebøker lå også langt framme. Det var for øvrig Chris Nyborg som hadde digitalisert Heimar og folk i Bykle, så det stoffet kjente han spesielt godt til.

I samtalen kom han også inn på Setesdalsbibliotrafi, heftet som Leonhard Jansen har laget og som viser noe av den varierte lokalhbistoriske litteraturen man har i regionen. Han mente alle disse skriftene avspeilet en folkeminnetradisjon i Setesdal som få andre kunne vise. Johannes Skar sitt verk Gamalt or Setesdal ble også nevnt, sammen med Jol i Setesdal, Setesdal og setesdøler, men også de årlige utgivelsene av kalendere var viktige. Historieinteressen er svært sterk i Setesdal, likevel har dalen bare ett historielag, Arendal har 7, ett for hver av de gamle kommunene, fortalte han.

Det er mulig å bruke Lokalhistoriewiki og Setesdalswiki til å samle slike minner, man trenger ikke gi ut bøker for å samle dem i våre dager, sa Chris Nyborg som også gledet seg over at folkemusikktradisjonen med stev og dans nå er kommet på UNESCOs liste over immateriell kulturarv. Og bunaden er spesiell ved at den har en ubrutt tradisjon, i Norge var det visst ellers bare Fana som hadde det.

Det var interessant å høre det vi kjenner fra kultur og folkeliv i Setesdal satt inn i en større sammenheng. Takk til Chris og Siri for en interessant samtale i Valle Radio. Bildet av han fant jeg på nettsiden til jobben hans, https://lokalhistorie.no/?page_id=875

Denne uka er det Ut i 100 i Mandal. De har rett nok omdøpt den til Ede ude uga, mad te greie priser, så de har varierte priser med retter til 100, 125 og 150 kroner.

Jeg tror ikke vi har vært på det opplegget før, nå skal de visst ha det en gang om våren og en gang om høsten, i stille perioder, som det sies. Vi valgte å dra til Kjøbmandsgården i Øvrebyen, der fant vi parkeringsplass rett i nærheten og på menyen var det ovnsbakt brosme med tilbehør til 100 kroner.

Ovnsbakt brosme har jeg nok ikke spist før, brosme finnes så vidt jeg vet ikke i sortimentet til Findus, og selv om vi hadde mange fiskeretter på Havets koldtbord på Hadsel folkehøyskole, kan jeg ikke huske at vi hadde brosme. Men det var en nydelig fisk, fast i konsistensen, nesten som steinbit. Tilbehøret var rotmos, uskrella poteter, stekt løk og stekte grønnsaker. Det smakte helt nydelig og var veldig mettende, så vi sparte desserten.

I Øvrebyen, hvor vi parkerte, var det en innvandrerbutikk, så jeg gikk innom der og fant en pakke med ferske dadler. Det ble en nydelig dessert da vi kom hjem, og så ble det en kopp kaffe litt senere. Jeg lurer jo på om det er noen annen måte å bruke dadler på enn å spise dem ferske. Selvsagt kan jeg finne noe om det på internett, tenkte jeg, men det var ikke så lett. Så jeg tror det beste er å spise noen hver dag til pakken er tom. Nå minnet Reidun meg på at vi fikk dadler med stekt bacon rundt hos Rønnaug en gang vi var der. Det hadde jeg helt glemt.

Jeg tok et bilde før vi startet på middagen i dag:

I veka som gjekk skreiv eg om planlegging. No er komande veke ferdig planlagt når det gjeld sendingane i Valle Radio. Eg har sending på onsdag og den sendinga fall på plass på torsdag og vart lagt ut på Setesdalswiki etter kvart som avtalane vart klare.

Tysdagssendinga er det som vanleg Siri Johannessen som har ansvar for, og ho sende dette programmet til avisa i dag:

Tirsdag 3. mars

18.15 Fastetidsmeditasjon med Kristine prest
18.30 Sangtimen
19.30 Setesdalshistorie med Chris Nyborg fra NLI om lokalhistorisk litteratur i Setesdal og arkeolog  Snorre Haukalid om  arkeologiske registreringer tilbake til stenalderen i Bykle Vesthei

-Eg har ikkje tenkt meg på butikken i dag, sa Reidun då eg spurde henne om ho hadde slike planar. Eg kunne forstå henne, i periodar regna det vannrett og nedbøren kunne ikkje bestemme seg om han skulle vere regn, sklette, sludd eller snø. Vi fekk jo  nokre centimeter med snø her om dagen, men det meste har runne vekk.

Men i ettermiddag såg det ut til at det var litt likare, så eg nynna på Det går likar’ no og tusla ut i bilen for å få lufte vitet litt. Vi var lens for peparost, den er veldig god på ei halv brødskive til frukost. Prim-boksen var også tom, men då eg spurde Reidun om det, så hadde ho sjølvsagt ein ny boks på lur.

Så det var nok mest for å lufte vitet, klart eg kunne unnvere peparost, kaffimat hadde vi sikkert også nok av, kjenner eg kona rett. Slik i kveldinga var det ikkje så veldig trafikk, så eg fann grei parkering utanfor butikken. og så trilla eg med handlevogna rundt reolane, plukka litt her og litt der. Men peparost var dei tome for, så når eg først var ute og lufta vitet, svinga eg innom neste butikk på leiting etter den gode osten. Også der var peparosten borte frå hylla, så eg tok blåmuggost i staden og heldt fram med jakta.

I siste butikken lurte eg på om eg skulle gå inn, for no var regnet og vinden sterk, men det var ikkje så mange bilar på parkeringsplassen, så eg fann ein plass der eg i det minste kom meg ut i le. å gå ut av bilen med vinden i fleisen, frista ikkje. Og sanneleg, der var pepaosten. Og rosene var heller ikkje utselde sjølv om det no var langt på ettermiddagen.

Vel heime kom Dagsrevyen og der var det ei kvinne som snakka om kor viktig det var å planlegge innkjøpa. Ho klarte seg med 4000 kroner i månaden for ein familie på to vaksne og to barn. Eg hadde ingen annan plan enn å finne peparost, den kostar vel 20-30 kroner, men denne turen kosta meg nok ein del meir.

Jaja, noko skal ein vel betale for å lufte vitet på ein handletur i ofseleg regn, var det ofse og fille veir han song om, men kven var no det?

Siste timen av tysdagskvelden i Valle Radio var Andrea Maini gjest hos Siri Johannessen. Han er italiensk organist, bur på Vegårshei, arbeider i Fjære i Grimstad og har lært seg ikkje bare nynorsk, men takka vere vallemal.no også valledialekt. Den meinte han forresten ville bli kalla Setesdalian på engelsk. Han har også lært seg nederlandsk, noko Siri nytta høvet til å teste.

På oppfordring kvo han også eit gamlestev frå Fjotland, I Lydaråsen. Kvar torsdag klokka 0855 spelar han musikk av den intalienske komponisten Antonio Cifra i Fjære kirke og han er også svært oppteken av den italienske komponisten Frescobaldi.

Som vanleg la Siri ut ei fyldig liste på Setesdalswiki over musikken i programmet, så eg tek med den også her på bloggen:

20.00 Preludium

Antonio Cifra

Et møte med kveldens gjest i Postludium, kantor Andrea Maini fra Fjære kirke, om orgel, vallemål, Italia og mer. Lenkene er til youtube.

• Giovanni Cavaccio (ca 1556, Bergamo – 1626) «Canzona ‘La Solcia’» spilt av Andrea Maini på Ponzani-orgelet i Fjære kirke.
• Antonio Cifra (Terracina?, 1584 – Loreto, 1629): «Ricercare decimo on the tetrachord a, c, h, a» fra «Ricercari e canzoni franzese» – Libro primo utgitt 1619. Opptaket er fra en konsert der Maini spilte på Silverio Carelli-orgelpositivet fra 1805 i San Pantaleones katedral, Vallo della Lucania (Cilento).

20.30 Postludium

Andrea Maini stod for utvalget av kveldens musikk, som han hentet fra CD-boksen Frescobaldi: Toccate – Capricci – Fiori Musicali som Francesco Cera spilte inn på cembalo og orgler. Den ble utgitt på Arcana i 2019. Girolamo Frescobaldi ble født i Ferrera i Italia i september 1583, og døde i Roma 1. mars 1643.

• «Aria detta la Frescobalda» (00’00” – 04’53”) fra CD4, spilt på en cembalo som er en kopi av en bygget av Nicolò Albana fra Napoli i 1584.
• Fra Messa della Domenica, spilt på Guglielmiorgelet fra 1615 i Santa Maria-kirken i Vallicella, Roma:
  1. «Toccata avanti la Messa della Domenica» (1:49)
  2. «Kyrie-Christe-Kyrie» (7:18) med Ensemble Arte Musica dirigert av Andrés Montilla-Acurero
  3. «Kyrie-Christe-Kyrie alio modo» (6:53)
  4. «Canzon dopo l’Epistola» (3:09)

Neste torsdag blir det planleggingsmøte for radioen på Sæbyggjen klokka 18 med servering av pizza. Utan å ha snakka med vår redaktør, reknar eg med at det er påskesendingane som skal planleggjast, no er det jo bare ein god månad til dei skal gå av stabelen.

Sjølv planlegg eg sendinga neste onsdag og tok i dag ein telefon til ein som eg kunne tenkt meg å ha med. Men han skulle inn på sjukehuset og rekna med at han ikkje kom tilbake så han kunne vere med, så det måtte viutsetje til seinare. Dermed kom eg ikkje lenger i dag, men vil halde fram med mi planlegging i morgon.

Vi har tenkt på om vi skulle ta ein tur til Valderøy no på våren og besøke barnebarna våre som bur der. Skulle vi kan hende kjøre, vi er jo pensjonistar og har tid til det. Men det er jo langt, så kanskje vi heller skulle ta fly. Her er planane bare lause til no, så det er ikkje godt å seie kva vi landar på.

Men alt kan ikkje planleggjast heller. Vi høyrer om at Norge planlegg for at det kan bli eit stort utbrot av corona-influensa, men at det truleg blir lite og ikkje vil ramme så mange. I alle fall var det det som var scenariet på Debatten i kveld. Om det skulle bli stort, måtte anna helsehjelp kanskje stillast på vent.

Godt var det då at naboen vår, Kåre, kom seg på sjukehuset i dag etter at han fekk eit lite slag ved middagstid. Jean ringte no i kveld etter at ho, Lena og Ronny hadde kome heim og kunne fortelje at han hadde fått god hjelp og var ikkje så verst, trass alt. Så skulle dei inn att på besøk i morgon. Men truleg ventar nok ein periode med opptrening.

Det hadde han nok ikkje planlagt i det heile, han hadde ved han skulle sage og kløyve og lø opp i vedskjolet. Så får ein likevel planlegge og vone det beste, både i private og sosiale samanhengar. Som regel går det godt når det er godt planlagt.

Denne onsdagen gav Steinar Kyrvestad 6 timar med politkk i Valle Radio. Først som leiar i Setesdal Regionråd, som hadde møte frå klokka 10 til 14, deretter som ordførar i Valle kommunestyre, som hadde møte frå 18 til 2015.

Regionrådet brukar å invitere ulike folk til å halde innlegg om aktuelle saker. Denne gongen var det innlegg om Tre i Setesdal-prosjektet, som no er avslutta, Av-og-til, som inviterte kommunane i Setesdal til å bli med, det var visst bare Evje og Hornnes som var med og så Tom Egerhei frå Midt-Agder Friluftsråd, som orienterte om arbeidet. Han var også med på møtet i Valle kommunestyre og hadde ei orientering der som bare tok opp saker som gjaldt Valle.

Han snakka mellom anna om elvestrengen frå Byfjorden til Bjåen. Det er laga ein rapport på nesten 200 sider som lister opp 309 tiltak som kan legge betre til rette for friluftsliv langs Otra. Området var ein kilometer på kvar side av elva, eg tenkjer at då er ein langt inne på heia mange stader. Tiltaka har dei kome fram til etter folkemøter både i Kristiansand, Vennesla, Evje og Valle og Tom Egerhei meinte at kommunane måtte huske på friluftslivsinteressene i samband med revisjon av konsesjonane til kraftproduksjon slik at ein kunne få pengat til tiltaka.

Han snakka også om Sykkelrute 3 på denne strekningen. Den må rustast opp og han tok til orde for å kalle den vannkraftruta og meinte at ein kunne presentere korleis vannkraft blir produsert. Mange turistar veit lite om det som er sjølvsagt for oss som bur her. 4 milliardar KWH er like mykje som all vindkraft produsert i Danmark. Men Agder Energi var reservert til å gå inn med støtte til noko slikt, dei hadde mest fokus på å tene pengar til eigarane.

Likevel meinte han at ein Otra-app kunne vore interessant, med informasjon om attraksjonar langs heile elva. Også fiskestellet meinte han burde vitaliserast, ikkje minst med å få på plass lettare salg av fiskekort og nye kart.

Sjølve sakshandsaminga gjekk rimeleg raskt i regiontrådet, det vart litt meir plunder i kommunestyret, der reglementa for barnehage og SFO måtte reformulerast i nokre punkt. Då trong dei ein pause, og dei som ikkje var med på reformuleringa nytta då høvet til å få seg kaffe og vaflar i staden for å ta det etter møteslutt. Men så kunne protokollen skrivast under og ordføraren ta kvelden etter 10-12 timar med politisk arbeid.

I eit informativt program i kveldens sending i Valle Radio fekk vi både informasjon om Gaither Homecoming og Gaither Music Club. Jan Kåre Haugland frå Finsland hadde teke turen til Valle for å fortelje om denne rørsla innan kristen musikk. Klubben er norsk og hadde på det meste 1400 medlemmer, no er det om lag 800.  Dei formidlar DVD frå Gaither Homecoming, selskapet som er den største distributør av kristen musikk i heile verda, etter det han sa.

I programmet Sangkveld presenterte han fleire artistar i stallen til Bill og Gloria Gaither både som solistar og i gruppa Gaither Vocal Band. Ofte tenkjer ein at gospelmusikk er black gospel, men det er nok flest kvite i stallen til Bill Gaither. Mange av gruppene har vore i Norge både ein og fleire gonger, no står ein ni dagars tur for døra med Solveig Leithaug og dottera Kari Julianna. Siri hadde eit flott intervju med henne på telefon frå Nashville, der ho bur. No pakkar ho kofferten og dreg på tur saman med dottera. Dei har vore på tur før, men no var det visst siste turen før ho giftar seg til våren.

Innimellom samtalen fekk vi eksempel på musikken ein kan høyre på konsertane. Solveig ga ut ei plate i 2019, Wayfaring Stranger, det er i år 35 år sidan ho ga ut si første plate.

Eg trur Hylestad kyrkje blir for liten laurdagskvelden.

I morgon startar sendinga i Valle Radio med overføring av møte i Setesdal Regionråd klokka 10 og så er det møte i Valle kommunestyre klokka 18.