På første søndag i advent markerte Mandal menighet at det er 200 år sidan den store kyrkja i byen vart teken i bruk. Den gamle kyrkja gjekk med i ein stor brann i 1810 og det vart dyrt for bøndene å reise den nye kyrkja. Då var det dei som var eigarane, danskekongen hadde seld alle kyrkjene for å få pengar til ein krig mange år tidlegare.

Det er gjort eit stort restaureringsarbeid før kyrkja no vart teken i bruk att, ho skin nymåla og flott, tårnet var nede, men er no kome på plass att, og orgelet, eitt av to attverande her i landet i sitt slag,  er restaurert, Overføringa i radio på NRK var flott, det var biispevisitas, så biskopen talte og soknepresten var liturg, det var korsong og nyskiven tekst av Eivind Skeie, tonesett av organist Britt Turid Madsen til opning og god sang elles.

Eg skulle nok ha vore der saman med kyrkjelyden, for den var på om lag 3-400, ofte er det fleire til gudsteneste, så det var kanskje mange som valde å gjere som meg og høyre på radio. Etter gudstenesta var det kyrkjekaffe og sidan var det visitasforedrag. Komande veke er det eit stort program for markering av jubileet.

Både staten og kommunen har lagt mykje pengar på bordet for å betale for restaureringa, eg trur det var 80 millionar kroner til saman. Sjølv om det ikkje er arbeidskyrkje i moderne forstand, er det eit stort arbeid som vert gjort med utgangspunkt i kyrkja i tillegg til kyrkjelege handlingar og gudstenester.

Det tyske magasinet Stern var i sentrum for ein stor strid i Evje og Hornnes skulestyre på 1980-talet. I Setesdølen denne veka vart saka nemnd i ein tekst der gamleordføraren Asbjørn Kjetsaa vart spurd om kva han hugsa best frå tida som ordførar.

Saka handla om at Tom Haugland, lærar på Evje ungdomsskule nytta bladet i tyskundervisninga og hadde difor kjøpt inn klassesett. Så hadde han laga undervisningsopplegg for nokre av desse artiklane. Men bladet var ikkje bare greitt, for det var mange bilder av nakne damer i det, og nestleiaren i skulestyret, Jørgen Høgetveit, fekk melding om saka. Han ville ha bladet bort frå skulen og meinte det ikkje høvde til undervisning.

Då eg søkte på Stern-saka på nettet, kom det fram ei heil bok som var skriven om saka. Det var Jørgen Høgetveit som var forfattar,

På den tida dette skjedde, budde eg i Vesterålen, og der var nok saka om lektor Olav Hoaas sine nazi-sympatiar meir i fokus, så eg hugsa ingenting om det som skjedde på Evje, sjølv om det også var skrive om det i nasjonale media. Fædrelandsvennen støtta Tom Haugland, men mange støtta også Jørgen Høgetveit.

Her kan du lese heile boka om du vil friske opp saka, du og:

http://www.kommentar-avisa.no/Sternsaken.pdf

Om ei veke kjem Håvard Rem og Simen Rem til Nordibø landhandel i regi av Folkeakademiet Valle. Det blir einaste konserten deira i Setesdal, så om du vil oppleve dei, må du rydde plass i kalenderen denne kvelden. Dei skal halde ein konsert/ opplesing av tekstar og dikt av Håvard Rem, og komande tysdag klokka 19.50 skal eg ha ein samtale med diktaren i Valle Radio.

I 2020 kom han med ei utgjeving han kalla Almanakk. Den har små dikt for kvar dag i året, mest som ei andaktsbok. Eg høyrde litt på ein snutt som ligg ute på YouTube, det er mest som små stev og kan slik minne om stevboka til Kirsten Bråten Berg.

Han har vel i grunnen godt grunnlag for å lage andaktar, han er son av ein pinsepredikant og hadde oppveksten sin på ulike stader der faren var pastor. I eit intervju i serien Reisen hjem, som Egil Svartdal laga, vart han spurd om kor han rekna som heimplassen sin, og då svara han Sørlandsbanen.

Du kan lese meir om Håvard Rem på Wikipedia.

Kvart år plar vi lage ein kalender for familien. Det er Sigmund og Margaret som står for jobben og no har vi fått melding om at dei ville ha bilder. Eg fann ganske mange som eg sendte til dei, så spørs det om nokon blir funne høvelege til ein kalender.

Men då eg såg gjennom bilda eg har teke i løpet av året, fann eg ut at det var ganske mange fleire enn eg hadde trudd, og sanneleg har vi vore med på litt av kvart. Det er fint med ei slik påminning om det som ein har vore med på, ein burde nok oftare sjekke gode minne.

Historielag og andre lag har også kalenderprosjekt. Her i Mandal lagar dei ein Mandalskalender og i Valle er det bygdekvinnelaget som lagar kalender. I Bykle startar dei og tidleg å etterlyse bilder til kalenderen sin, så det er sikkert ikkje mangel på gode initiativ i dei fleste bygdene. Kalenderane genererer gode pengar til mange formål.

Ofte kan ein minnast om historier som mest var gløymde når eit kalenderbilde dukkar opp. Nokre kalenderar kan bli som ei lita årbok med tekst og bilde, og nokre tek prosjektet på alvor og utvider det til årbøker. Eit problem er jo å halde det innanfor ei kostnadsramme som gjer at folk ser seg råd til å kjøpe det ferdige produktet.

Eg tvilar likevel på om Setesdalswiki kjem til å lage kalender for salg. Men om du vil nytte stoff frå Setesdalswiki til din eigen kalender, står du fritt til det.

På ein eller annan måte trur eg at datamaskinen min levde sitt eige liv i kveld. Eg ville høyre på sendinga i Valle Radio, og gjekk som vanleg inn på den nettsida som ligg i ei fane. Men der var det bare sang, mykje fin sang, så eg tenkte at Sangtimen gjekk ut over oppsett tid. Men det varte og det rakk, ingenting var som programmet i avisa.

Til slutt la eg ut ein kommentar på Facebooksida til radioen, og av svara eg fekk, skjøna eg at det var hos meg noko var galt. Klokka halv ti var det framleis sangprogram. Då skulle både Postludium og Kyrkjebakken vore ferdig. Eg skrudde av maskinen og starta om att, men då var sendinga slutt, så eg fekk ikkje høyre sendinga i det heile. Men det sjølvspelande programmet slutta jo då eg skrudde av maskinen.

Dette handla Timen frå 19.30 til 20.30 om:

• Informasjon om jolemessa for Normisjon 27.november på Sæbyggjen i Valle
• Marianne Rysstad fra Sølvgarden om jolemarknad 26. november på Rysstad
• Musikk frå (folkemusikk)arkivet
• Møteplassen frå Norea med songaren Mikael Järlestrand i samtale med Ellen Sørlien

Heile programmet finn du på Setesdalswiki. Trykk på lenka.

Når ein reiser på basar, håpar ein jo å vinne. Men då Reidun laurdag reiste på Normisjon sin basar i Mandal, hadde ho med seg bløtkake som folka på basaren kunne kjøpe eit stykke av og så kunne sitte med ein kopp kaffe eller tre til å kose seg med for å sjekke vinnarlukka si.

Dei hadde kake-gåvekort og mykje anna ein kunne få med seg heim. Sanneleg vann ho ikkje eit slikt kort, så no har vi ei marsipankake til jol eller kva tid det no blir. Kaka må bestillast dagen før ho skal hentast, så sjølv om eg likar bløtkake betre enn marsipankake, vil ho nok nytast med glede når ho kjem i hus.

På julemesse er det også salg av ulike produkt, mellom anna kunne ein få ein liten pose med fudge, det er sjokolade med noko godt i. Det og noko dokkelær var også med heim etter hennar økt som loddkjøpar. Resultatet for arrangementet var mykje pengar til Normisjon, og så kjem all kosen i tillegg. På Rysstad-jolemessa var resultatet også stort, over 400.000 kroner,  den messa slår dei fleste rekordane.

Men Lotto-trekninga laurdagskvelden, den slo vi av, for der hadde vi ikkje vinnarsjanse i det heile. Rett nok var det visst ein i Mandal som vann nokre millionar nyleg, men vi spring ikkje til butikken i von om at slik vinnarlukke skal kome til Eskeland.

I det siste har det vore diskutert om folk skal få jobbe i det offentlege når dei passerer 70. Mange professorar får høve til å jobbe noko lenger, men andre må slutte den månaden dei passerer streken. Nokre synest det er fint, andre kunne godt tenke seg å halde på framover, forske litt og følgje faglege interesser litt framover.

Reidar Tveito, som fyller 75 i dag, har hatt eit stort arbeid med å digitalisere alle bilda han har teke opp gjennom åra. Vi som har hatt gleda av å studere bøkene hans, veit at han har mange tusen bilder, i bøkene hans er det fire-fem bilder på kvar side.

Slik skreiv han sjølv 28. oktober 2021:

Oktober månad har gått med til å digitalisera 3400 negativer, mesteparten frå svart-kvit film. Mykje rart dukkar opp då, hendingar som for lengst er gløymt. Er det nokon som minnast då Båtforeninga fekk til ein konvoy fra Byglandsfjord til Ose? Det var i 1983, på den 16. juli. På bildet er vi på veg gjennom Bjåfjorden, og ein ser litt av Skomedal heilt til venstre. Målet var Fiskefestrivalen på Ose den dagen.

Sjølv har eg hatt stor glede av å putle med Setesdalswiki og Wikipedia etter at eg vart pensjonist, ja før også. Eg likar å skrive, men sjkønnlitterær skriving som noveller og romanar har eg ikkje våga meg på. Sakprosa er noko anna, då er det snakk om å skrive noko på basis av det andre har skrive tidlegare. I våre dagar er det slutt på papirleksikon, så då kan det vere fint med digitalt leksikon der ein kan finne svar på både kven som vann fotballkampar og skiløp, men også informasjon om folk og plassar både i eige land og andre stader.

Eg skreiv denne helsinga til jubilanten på Facebook i kveld:

Her er Reidar og andre frå Byglandsfjord i konvoi på veg til fiskefestival på Ose 16. juli 1983

Då vi var oppover til Valle i oktober, var vi innom hos Reidar Tveito på Byglandsfjord og kjøpte nokre av dei bøkene hans som eg ikkje alt hadde. Dei har hatt det stille på bordet til i kveld, så tok eg fram boka som handla om rundkjøringa og bommen.

Sjølv om det er eit hefte med mange bilete, så tek det si tid å kome gjennom stoffet, for bileta talar godt for seg saman med teksten. Den som har kjørt gjennom rundkjøringa og humpane på Byglandsfjord, veit at Påskerally på Riksveg 9 ikkje er heilt fritt for hindringar mellom Kristiansand og Hovden.

Bygland Dramatiske Selskap hadde revy basert på tekstane til Svein Kleivane sist helg, og eg er rimeleg sikker på at visa Rundkjøring var med. Svein sa at han gjerne likte å bruke Musevisa som melodi, og det gjer han denne gongen også:

Med rikdom oppi Valle og Evje nedi sør
og Bygland dei er fattige, det veit me vel frå før.
Dei rike kan nok briske seg med mange flotte ting,
men her i Bygland har me fenge rundkjøring.

Heisan, hoppsan, fallerallera
ei rundkjøring må fattige kommunar ha.

Der kjem Bygland ambulanse så skinande og fin
og baki ligg ein pasient med slyng på tarmen sin.
Men åtte rundar seinare er tarmen fin og glatt
så dei kan snu og køyre opp til Bygland att

Heisan, hoppsan, fallerallera
ei rundkjøing må alle ambulansar ha.

Bror min, Hermund Haugland på Ålgård har klokkartru på aloe vera som medisin, eller rettare sagt, som kosttilskot. Ein shot med juice kvar morgon skal halde systemet i orden inne, og krem med aloe vera veit jo alle fungerer godt for hudpleie. Søstrene mine trur ikkje så mykje på det han hevdar, men eg har handla med han og funne at det fungerer for meg både utvortes og innvendig.

No var det tid for å handle att, og eg tok ein telefon for å få ny forsyning når svoger Gaute skal feire 70 årsdag i morgon. Sjølv har eg vald å ikkje reise, men søster min skal dit, og då kan ho ta det med sørover, og så får eg det når vi møtest ein gong nærare jul.

Eg lo litt og spurte om det ikkje var noko anna han ville selje meg, og då meinte han at eg godt kunne ha bruk for ei dusjsåpe også, så no får eg nok mjuk og skinande hud, plent som på TV-reklamen, sjølv om den ikkje handlar om aloe vera.

Min farfar var kremmar, han handla både med hus, han budde i fleire hus rundt om på Ålgård då far vaks opp, han handla også med hestar og var på marknad i Stavanger. Der hanla han også med klokker, bytte bort ei og fekk to tilbake, bytta bort dei og fekk tre tilbake og så vidare. Eg trur han hadde vona at son hans også skulle vere kremmar, men sjølv om han var god med tall og prøvde seg som handelsmann ein periode, likte han betre å vere lønnsmottakar og søndagsskolelærar enn å få løna si via handel. Handlegenet kom ikkje til meg heller, men Hermund har truleg fått litt av det, i alle fall får han meg til å kjøpe varene sine.

Sjølv vart eg lærar, det far min sikkert ønska å vere, men eg hadde nok likt betre å vere journalist og skrive sjølv enn å vere lærar og prøve å få andre til å skrive.. Men no har eg bloggen og kan skrive så mykje eg vil på den og på Setesdalswiki. Og når eg får min dose med Hermundmedisin, så fungerer det rimeleg godt.

Reiserekningar er ikkje enkelt, sjølv på Stortinget strevar dei med alt slikt som skal refunderast når valde folk har vore ute på valkamp eller andre reiser rundt om i landet. Om nokon betalar reisa for dei, må dei likevel oppgje det, for det skal dei skatte for, om dei betalar sjølv, skal dei få det att.

Men når reisa er innanfor ein ring på 40 km rundt Oslo, då skal dei ikkje få pengar om dei bur der og skal på møte på Stortinget, bur dei utanfor, kan dei få pendlarbustad, den er også fri. Ikkje rart at det må setjast ned eit utval for å sjå på sakene som har kome opp i det siste, for ein må minsta ha økonomiutdanning for å forstå dei mange reglane, og dei færraste på Stortinget har det. Problema finn ein visst i alle partia, dei stiller likt i så måte.

I kveld såg vi alvorlege menn og kvinner på TV, mange har mykje å tenke på og mange lurer sikkert på om dei har fått for mykje eller for lite refundert for reisene sine.

Reidun meiner at eg nok fekk for lite refundert for reisene mine då eg hadde høve til å skrive reiserekningar, for eg rota bort kvitteringane for bussreiser då eg brukte buss, og for ferjer då eg brukte ferje, så det var godt eg slutta med slikt. Ein prest eg kjende ba om å få eit fast beløp for alle reiser han gjorde, beløpet vart stipulert og så var både kommunen og han nøgde. Han gjekk sikkert i underskot, han og, men det fekk så vere, meinte han. -Eg kan ikkje tenke på kilometerstand og tenestebruk eller privat bruk når eg skal ut med dødsbodskap eller i sjelesorg eller på butikken eller fotballkamp eller kva det no er eg skal gjere, meinte han.

Sjølv er eg sjeleglad for at eg ikkje lenger skriv reiserekningar.