Månadsarki: april 2020

Ymse

Tidslinje langfredag

Legg att eit innspel

Torbjørn Greipsland la ut ei tidslinje for langfredag. Eg deler den her:

Når skjedde det skjærtorsdag og langfredag?
Den danske presten Andreas Fibiger har i boken «Guds lam» denne tidstavle for begivenhetene skjærtorsdag og langfredag.
1. Nattverdsmåltidet etter kl. 6 skjærtorsdag aften.
2. Judas forlater salen; «det var natt», Johs. 13,30
3. Påskemåltidet skulle være avsluttet innen midnatt.
4. Jesu avskjedstale avsluttes henimot kl. 12.
5. Vandringen til Getsemane kl. 12-1.
6. Sjelekampen kl. 1-4, jfr. Matt. 36,40, «én time tre ganger.
7. Jesus gripes ca. kl. 4 langfredag morgen.
8. Forhør hos Annas og Kaifas, ca. kl. 4-5. Morgendemring. Det var kaldt, Johs. 18,18.
9. En mellomtid, hvor man venter på hele rådet. Kl. 5-6. Hanen galer. Johs. 18,27.
10. Forhør hos det samledede rådet kl. 6. «Da det ble dag,» Luk 22,26.
11. Til Pilatus, kl. 6,30. – «det var årle», Johs 18,28.
12. Forhør hos Pilatus, til Herodes kl. 7-8.
13. Domfellelsen ca. kl. 8,-8,30.
14. Til Golgata, korsfestelsen, kl. 9 formiddag – «den tredje time», Mark. 15,25.
15. Det store mørke, «fra den sjette til den niende time», Mark. 15,33, kl. 12-3.
16. Jesu død, langfredag kl. 3. Mark 15,34.
17. Gravleggelsen, innen dagens utløp kl. 6, Johs. 19,31
18. Den stille påskelørdagen, Luk 23,56
Av tidsskjemaet kan det se ut som Judas, som Jesus kalte «fortapelsens sønn», Johs. 17,12, var med på nattverdsmåltidet, men han var ikke det. Han deltok i påskemåltidet med kjøtt og brød. I Joh. 13.30 står om Judas: «Da han hadde fått brødstykket, gikk han ut. Men det var natt». Bibelen Ressurs har denne kommentar til Markus 14,22: «Judas forlot rommet etter at han mottok brødstykket under påskemåltidet (Johs 13,30). Dette skjedde før nattverden.»
Ymse

Valle Vev

Legg att eit innspel

Med artikkelen om Valle Vev runda vi artikkel nr. 91 900. Den kom bare vel to veker etter at vi runda forrige hundretal, så denne gongen gjekk det fortare enn på lenge, 16 dagar vart det. Eg skreiv den som ei lita bursdagsmarkering av innehavar Karin Bøe, som runda eit halvt hundre år i dag.

I april har vi også høge besøkstal, det er mange som er innom og les artiklar på Setesdalswiki. 100 artiklar på 16 dagar gjev eit snitt på vel seks om dagen, så målet vårt om å halde fem om dagen, klarte vi også. Men det er meir å skrive om, så det er bare å halde på. I desse koronatider er det kanskje fleire som blir med også, no når landet er stengt ned.

I dag kom det eit bilde på Facebook frå boka Sauemark i Valle. Den blei til ein artikkel med mange røde lenker. Kan hende kan vi få artiklar om desse også etter kvart. Men då treng eg nok noko hjelp.

Her er lista over nye artiklar i dag:

Ymse

I avisa

Legg att eit innspel

I dag var det to sider i Fædrelandsvennen om Valle Radio. Richard Nodeland hadde intervjua Ørnulf Hasla om situasjonen for Valle Radio, som jo er kjent for påskesendingane langt ut over Setesdal sine grenser.

I intervjuet får vi høyre at basaren har hatt om lag 400 gevinstar til ein verdi av opp mot 300.000 kroner, for det meste gåvekort. Dei har vi fått gratis frå næringslivet frå Vennesla til Hovden, og det har gitt om lag same summen i inntekter for radioen. Dei fell bort i år.

I artikkelen er det også litt om programma våre. Her blir det litt unøyaktig i omtalen av tirsdagsprogrammet, der det bare er orgelprogrammet som er teke med. Rett nok er det truleg Norges einaste faste orgelprogram i ein radiokanal, og det har lyttarar både fjern og nær, men tirsdagen er også mykje meir, med både kristen sang og nyheter frå kristenliv og kyrkjeliv så vel som frå kulturliv både i og utanfor Setesdal og Valle. Medan vi i mange år var teknikar og programleiar, har det dei siste åra bare vore ein person som har kombinert desse oppgåvene.

Det blir fort litt unøyaktig når ein skal formidle stoff, her var det aller meste rett, så langt eg kunne sjå, og det er grunn til å vere takksam for eit så flott oppslag om radioen vi alle har kjær og gjer vårt beste for å halde liv i. Ei veke etter påske er det visst min tur att til å ha sending frå studio Mandal.

 

Ymse

Iver

Legg att eit innspel

I kveldens sending i Valle Radio snakka Asbjørn Kvalbein om iver. Han nemnde ikkje koronakrisa med eit ord, for innslaget var laga lenge før denne krisa oppstod. Men eg kom til å tenkje på alle ivrige som held hjula i gang i samfunnet også no når så mykje er stengt. Helseministeren har takka ulike grupper når han har halde pressekonferansane sine, i går takka han oss, alle saman.

Eg vil sende den takken vidare til Siri Johannessen som held oppe sendingane i radioen i ei krevande tid. Styreleiar Ørnulf Halsa takka henne også i samtalen han hadde med henne i kveld, og det er vel fortent. I kveldens sending hadde ho funne fram svært vakker musikk relatert til påske, det var nyting å høyre på.

Så hadde ho ein samtale med ordførar Steinar Kyrvestad, den handla jo mest om situasjonen denne påska. Det er fire personar på rådhuset, tre i første etasje og han i andre, så det er ikkje så stor fare for smittespreiing, i matpausen sit dei langt frå kvarandre sjølv om det ikkje er rapporert ein einaste smitta i kommunen.

Siste del av kvelden hadde ho ein samtale med sjefen for Cantando musikkforlag, eit forlag som gjev ut mykje orgelmusikk og kyrkjemusikk. Han held til i Stavanger og er kantor i St. Svithun katolske kyrkje, og der skulle det vere messer som vanleg i påsken, men utan kyrkjelyd, alt vart streama.

Og så fekk vi høyre musiken han hadde vald ut, han er svensk, difor skreiv eg musik med ein k. Den var god å høyre på i denne tida.

 

Ymse

Før påske i Valle Radio

Legg att eit innspel

I morgon blir siste sendinga før påske i Valle Radio. På grunn av koronakrisa blir det ingen ordinære påskesendingar slik vi har blitt vant til med sending på skjærtorsdag og 2. påskedag. Dei sendingane hadde mange folk involverte og slik det har vore etter at krisa starta, har det bare vore Siri Johannessen som har vore i radioen. Ingen gjester i studio, alt er gjort på telefon.

Her er programmet for i morgon:

Tirsdag 7. april
Tekniker og ansvarlig: Siri Johannessen

18.00 Kvarteret med Asbjørn Kvalbein (Norea)
18.15 Andakt ved Asbjørn Kvalbein (Norea)
18.30 Påskesangtime
19.30 Aktuell time med med Steinar Kyrvestad
20.00 Preludium til Postludium

20.30 Postludium ved Jan Stefan Bengtsson
21.00 Kyrkjebakken

Men onsdag etter påske er det onsdagssending att.

I dag vart det ikkje så stor produksjon av nye artiklar på Setesdalswiki. Men her er dei nye artiklane:

Ymse

Mange spørsmål

Legg att eit innspel

Det er mange spørsmål om Covid-19 på TV, men vi skrur av og finn spørsmål i aviser og blad i staden. Der er det også mange spørsmål, så vekslar vi å lese og lærer litt kvar dag:

Kva for eit land betyr Svarte fjell?

Kva kallar vi den veka som tek til palmesøndag?

Kva for eit land var det påskeopprør i 2. påskedag 1916?

Kva heiter spørjeprogrammet som vart starta av Viggo Valle i 1987?

Kva heiter statsministeren i veras nest mes folkerike land?

Palmesøndag 2020 var ein fin dag, så mange var nok frista til å gå ut. Men eg heldt meg inne. I dag var første korona-dødsfall i Mandal, så det fristar ikkje akkurat å dra til meir tettbygde deler av kommunen heller.

Sjølv om eg har helst prøvd å fikse på artikkelen om kulturminner i Valle i dag og rette opp det eg kalla tabbe i går (Reidun meinte at det nok bare var eg som tykte det var ein tabbe), har Setesdalswiki fått 10 nye artiklar i dag også. Her er lista:

Og så fiksa Margunn eit bilde til artikkelen om John Olav Larssen:

Ymse

Tabbe

Legg att eit innspel

Inspirert av det eg hadde på bloggen i går om å få prestegardshagen i Valle inn på kulturminneplanen, tenkte eg at eg skulle lage ei liste over kulturminner i Valle. Så eg gjekk i gang med å kopiere frå ei liste eg visste låg på Wikipedia.

Det var ikkje så enkelt, for Wikipedia har eit stort system med malar som er laga for å bruke der, så eg kunne ikkje kopiere direkte, for dei malane er jo ikkje på Setesdalswiki. Det førte til at eg vart sitjande til klokka 02 i natt før eg hadde fått til ein start.

Men i dag oppdaga eg at vi hadde hatt ein slik artikkel frå 2012. Den var ikkje så lang som den eg hadde laga, men den var finare og heilt klart eit godt utgangspunkt for å fylle på fleire kulturminner. Men eg følte at eg hadde gjort ein tabbe, stranda, gått på eit skjær, kall det kva du vil. Så eg tok meg ein middagslur og sov på det, som det heiter.

I grunnen trur eg at eg søv på det ei stund til. Eg må jo fikse, men kan vel ikkje seie at det er ein særleg lystbetont jobb.

På den lyse sida har eg likevel også noko å beretta for dykk i dag. Ettersom vi knapt har sosiale hendingar lenger, kjem eg til å leggje inn Staute setesdølar som hending i datoartiklane i april. Helge starta ei slik samleside i dag. Vi har ikkje på førehand bestemt kven dei staute setesdølane er, det går litt etter innfallsmetoden. I morgon blir det nok Ragnhild Bjåen, ho var i Fædrelandsvennes God Helg i dag, så då kan det vere fint å syne artikkelen vi har om henne her på Setesdalswiki også.

Vi har også fått ei rekke andre nye artiklar i dag: Her er lista:

Så får vi ikkje irritere oss over tabben alt for lenge.

Ymse

Kulturminneplan

Legg att eit innspel

I onsdagens kommunestyremøte handsama Valle kommunestyre også saka Status for kulturminneplanen. I saksdokumenta låg det eit interessant innspel frå Karin Bøe. Det vil eg gjerne dele med dykk som les bloggen min:

Prestegardshagen i Valle. Han blei anlagt av sokneprest Peder Blom i 1865. Seinare har dei ulike prestane hatt ansvaret for han, nokre har stelt godt med han, nokre har gjort ingenting og nokre har saga ned. Det er ikkje lang tradisjon for hagar i Bykle og Valle, særleg  ikkje prydvekstar. Difor meiner eg at denne hagen er spesielt viktig. Det er truleg den eldste hagen i Bykle og Valle og den einaste prestegardshagen i Setesdal. I Bygland er det ikkje noko  prestegardshage.

I 2017 ville Opplysningsvesenets Fond «pusse opp» hagen for å gjere han lettstelt. I mai skulle Nomeland Anlegg inn i hagen og gjere drastiske endringar. Eg prøva å forhindre dette då hagen ikkje var undersøkt av fagfolk som er ekspertar på gamle hagar, pryd- og nyttevekstar. Men eg kom ingen veg sidan hagen ikkje var registrert som kulturminne!

Åsen ved Agder Naturmuseum var med meg 25. mai 2007 ein kjapp tur innom hagen og laga ei ufullstendig planteliste i etterkant. Åsen meinte i 2017 at det ikkje er gjort ei offisiell registrering av hagen og at han er verdifull med mange verdifulle og spesielle planter. Det er eit kulturminne. Ingen kulturminne er så flyktige som hagar.

Med dette bed eg om at Prestegardshagen blir tatt med i kulturminneplanen som eit viktig og eineståande kulturminne i Valle og Setesdal. Det som er att av hagen bør registrerast offisielt og takast vare på. Historisk utvikling av hagen bør også dokumenterast med intervju av eldre og gamle foto.

Truleg er det ein skrivefeil i første linje i nest siste avsnitt. Der står det 25. mai 2007, men det skulle nok vore 2017. 

Kan hende får eg til ein liten artikkel på Setesdalswiki også basert på innspelet til Karin. Bildet fann eg på Opplysningsvesenets fond si nettside.

Valle prestegard

 

Ymse

Staute setesdølar

Legg att eit innspel

I april hadde eg og Geir planar om å ha ein kampanje på Setesdalswiki si Facebookside der vi skulle presentere 30 staute setesdølar. Ideen hadde eg frå Nord-Norge, der Hilde Blix i Tromsø har som mål å presentere 365 stolte folk på Nordkalotten. Men ho har heile verda å ta av, så vi valde å nedskalere prosjektet litt.

Dette snakka vi om for ei veke sidan og avtalte at den av oss som først la ut, skulle gjere det. Men då 1. april kom, var det heilt borte frå mine tankar, og det var visst det same for Geir også. Difor kom det ingen i går, men i dag starta Geir med å legge ut fortelling om Jørgen Løvland, truleg den setesdølen som har nådd lengst i det politiske landskapet her i landet.

Så får vi sjå korleis det går vidare framover. I morgon kjem eg nok ikkje til å gløyme det, og eg har alt blinka ut kven eg vil ha på lista då.

I dag har eg halde fram med å skrive om spelemenn på Setesdalswiki. Boka som Hallvard T. Bjørgum og Gunnar Lande laga i 1980 om Setesdal spelemannslag er ei gullgruve som kan gje grunnlag for mange artiklar. Og så kan ein rote litt rundt på nettet og finne utfyllande opplysningar. Det er spennande å setje seg litt inn i dette stoffet, ein lærer noko heile tida.

Her er dagens nye artiklar:

Men sjølvsagt må eg ha ein matpause av og til. Til middag i dag fekk eg pølsegrateng. Den smakte like godt som den såg ut.

 

 

Ymse

Kommunestyremøte på skjerm

Legg att eit innspel

I kveld avvikla Valle kommunestyre sitt møte digitalt. Folk sat med sine nettbrett eller korleis dei nå løyste det, er eg ikkje sikker på. Men det fungerte, så langt eg kunne få med meg. Det var jo ikkje noko orientering av eksterne folk, slikt må vel vente til livet vert meir normalt att, om det då ikkje skjer at den som skal orientere spelar inn ein film på YouTube med orienteringa si.

I morgon er det også sending i Valle Radio. Den startar klokka 10 og går til 12, du såg programmet på bloggen i går. Du kan sende inn helsing som melding på radioen sitt vanlege telefonnummer 4177 6666.

I dagens sakspapir til møtet i kommunestyret var det også ei sak med oversyn over alle selskapa som Valle kommune er medeigar i. Det var jo interssant å få eit slikt oversyn, så eg laga ein artikkel på Setesdalswiki.

Aktiviteten har ikkje vore all verdens stor i dag når det gjeld nye artiklar, men eg skreiv ein sak, inspirert frå i går om den første Setesdalskappleiken. Den var i 1908 på Byglandsfjord. Det deltok bare fem spelemenn, men det var mange tilhøyrarar.  Tema i går var tradisjon og fornying, og eg kan nok skrive om fleire tradisjonsberarar med god hjelp av 50-års-soga til Setesdal Spelemannslag. Det får vel kome litt etter litt.

Her er dei siste seks  artiklane på Setesdalswiki: