Eg skreiv tidlegare om dilemmaet eg opplevde i høve til sendingar denne veka. Det var naturleg å drøfte det med Ørnulf, som er leiar i Valle Radio, men då eg ville ta kontakt med han, oppdaga eg at han var på flyet til Kanariøyane, så då vart det Britta Lise eg måtte snakke med. Styret i Valle Radio er jo dei to pluss Jørund, Helge Homme og Kåre Rike.

Spørsmålet mitt handla litt om korleis ein skal definere Valle Radio. Utviklinga er komen så langt at vi godt kan definere radioen som ein nettradio som sender på FM-bandet. Då vil det jo stort sett kunne vere sending når nettet er oppe, og for det meste er det jo ikkje problem med Internett, sjølv om vi har hatt krøll der også.

Men til no har Valle Radio vore definert som ein lokalradio som sendar på FM til Valle, men som og dekker Bykle gjennom samarbeid med Bykle Radio, vi brukar jo deira sendarnett for å kome til Valle. I dei seinare åra har vi og hatt samarbeid med Radio Evje slik at vi kan sende over deira FM-nett når dei sjølve ikkje har sending.

No var situasjonen slik at vi kunne sende til Bykle og til Evje/Hornnes/Bygland, men ikkje til eiga bygd. Skal vi då tenkje at nokre får inn sendaren i Bykle, og kan difor høyre programmet vårt, resen får ta det på nettet, eller skal vi tenkje at vi i alle høve må kunne sende i alle fall til ein del av Valle før vi lagar program. Om det er problem med sendaren på Løefjødd, så får det våge seg, bare sendaren på Ljom fungerer.

Tidlegare har vi hatt problem og dermed pause då sendaren i Åmlid var ute av drift. Men vi har ikkje teke pause når det er problem på Løefjødd.

Etter at Britta Lise hadde snakka med Jørund, kom vi til at vi framleis skal definere oss som ein FM-radio som sender til Valle og som streamar på Internett når vi har sending, men at det er Valle som er vår primære målgruppe. Eg skulle ha ansvar både tysdag og onsdag, men får rolege kveldar heime i staden.

Det vert altså ikkje sending i denne veka. FM-sendaren på Ljomsfjødd er truleg nedisa og fungerer ikkje.

Då Ørnulf landa på Kanariøyane og las den konklusjonen, var han samd i den.

Overskrifta i kveld er henta frå eit dikt av Olav H. Hauge. Det er kanskje hans mest kjente dikt, det var det siste diktet i diktsamlinga Dropar i austavind frå 1966, altså 50 år gamalt i år.

Grunnen til at eg kom på det i dag, var at eg såg avslutninga på Tour de Ski på TV. Det var ingen tvil om at både Martin J. Sundby og Therese Johaug hadde ein draum om å vinne dagens etappe og dermed heile Touren. Dei andre deltakarane hadde også sine draumar i forhold til denne siste dagen. Å sjå Finn Hågen Krogh få oppfylt draumen sin etter mykje motgang tidlegare, kunne få tårene til å trille, akkurat som då Heidi Weng vann i går og fekk sin første verdscupsiger. Det var også rørande å sjå vinnaren stå og ta imot dei andre etter kvart som dei kom inn, glad over at dei hadde fullført slitet opp bakken.

Eg har hatt med meg Aron Åkre Rysstad i Valle Radio og høyrt om hans draumar, fredag parkerte han 179 konkurrentar og vann juniorane sitt opningsrenn i Norgescupen i Steinkjer. 2. januar vann han sin klasse i Heddalsprinten, det same gjorde Elin Uppstad, som eg og har hatt med i Valle Radio.

Før jul var det VM i håndball, barnebarnet mitt, Kristine, står i mål i håndball for eit jentelag i Nittedal. Draumen hennar var å få stå i mål på landslaget ein gong.

Både barn og vaksne har draumar. Olav H. Hauge var nesten 60 år då han gav ut boka med diktet. For mange vert det med draumen. Idrettsutøvarane eg har skrive om her, har gjort noko for å realisere draumen. Det har kosta dei utallige treningstimar å kome til topps, men draumen kan vere ei veldig sterk drivkraft, kanskje sterkare enn både kjefting, trugsmål og slag.

Av og til må vi realitetsorientere draumen. Det er nok ofte det som skjer med alderen. Ein innser at ein ikkje kan nå toppen. Men kan hende ein då endar opp med noko endå betre.

I dag har eg fundert på eit dilemma. Skal me starte sendingar i Valle Radio når sendaren på Ljomsnuten ikkje fungerer?

Eg møtte radioen sin tekniske sjef, Jørund Georg Jore, i går. Han var ikkje sikker på om han kom seg til Ljom i løpet av helga, det er jo ikkje så mykje snø at det er lett å køyre scooter opp enno.

Men sendaren i Trydal er i orden, så dermed kan folk i Bykle høyre oss, og vi kan sende til Evje og dermed Bygland over Radio Evje sitt nett. Men vi når altså ikkje lyttarane i eigen kommune.

Eg las på Facebook i dag at Kjetil A. Homme hadde prøvd å kome seg til Ljomsnuten i dag, men veret var så dårleg at han måtte snu og ikkje kunne fikse det som er galt, så Valle Radio kom ikkje på lufta i dag.

Niklos K. Besteland ringde meg i dag. Han skal ha Postludium om vi kjem i gang på tysdag, men eg visste ikkje korleis det kom til å gå og måtte bare seie til han som situasjonen var og at Jørund hadde lova å gje informasjon når det var noko nytt.

Men skal vi lage program i neste veke og satse på at lyttarar i Valle og på Rysstad vil bruke internett om dei vil høyre Valle Radio?

Det norske velferdssamfunnet har i stor grad blitt utvikla etter andre verdskrigen. Før krigen var Norge eit fattig land. Ungdom som lever i dag, kan nok knapt forstå kor vanskeleg det var utan det sikkerhetsnettet som vi no ser på som sjølvsagt.

Desse tankane kom til meg då eg var i gravferda til onkel Ola Hetland på Varhaug onsdag. Han var mors yngste bror, fødd 3. september 1926.  Han var bare halvtanna år då faren Hans Hetland døydde 21. april 1928.

Liturgien frå 1920 hadde ei formulering i kyrkjebøna som sikkert vart svært aktuell for dei som levde att den gongen: Vær, o Gud, efter dit løfte enkers forsvar og faderløses fader.

Dei var fem søsken, Inga, fødd i 1911, var frå hans første ekteskap, så ho var 17 år og vaksen, men mor, fødd i 1917, var altså knapt 11 år og eldst av dei fire barna Hans fekk med Selma. Då han døydde, hadde dei ein liten gard. Men Hans hadde kausjonert for eit lån til ein person som ikkje klarte å betale, så dei måtte gå frå garden og leige seg husvære fram til 1937, då dei greidde å setje seg opp eit hus. Korleis dei greidde det, er for meg ei gåte. Mormor dreiv heimebakeri, lefser og potetkaker vart produserte på bestilling frå folk og butikkar. Sjølv hadde eg jobb med å få lefesepakkane på bussen til Oltedal ein gong i veka i ein periode då eg vaks opp, så eg har sett litt av innsatsen som ho la ned for å skaffe seg ei inntekt.

Mormor gifta seg ikkje att, ho levde som enke i nesten 50 år før ho døydde i 1975.

Av ein eller annan grunn er det bare faderløse som er tekne med i kyrkjebøna. Morlause er ikkje nemnde, men må inkluderast usagt. Far var morlaus, mor hans døydde i barsel, og sjølv om han hadde gode pleieforeldre som tok seg godt av han, trur eg han ofte sakna si rette mor.  Også Reidun sin far, fødd 1919, mista sin far som baby i 1920, men dei klarte å halde på garden dei hadde takka vere stor innsats frå mange gode hjelparar.

I dag har vi ordningar som gjer at familien får hjelp om mor eller far døyr. Velferdsordningane har blitt sterkt bygde ut i det norske samfunnet. Når eg underviser i dette for flyktningar, ser dei aller fleste kontrasten til heimlandet svært tydeleg.

Dei gamle formuleringane er ikkje lenger med i kyrkjebøna, men dei er gått inn i språket som eit temmeleg fast uttrykk. Eit søk på uttrykket enker og faderløse på google gjev over 10.000 treff. Og sjølv om velferdsordningane sikrar mykje, er det ei tragedie  for alle som må vekse opp farlause eller morlause når ein forelder døyr. Ofte er det ein slik situasjon som er grunnlaget for programma til Tore på sporet, så problemstillingane er framleis aktuelle, om enn på ein litt annan måte i våre dagar.

Og er problemstillingane aktuelle i vårt land, som har velferdsordningar som få andre land, er dei minst like aktuelle i land utan slike godt ordningar. I mange land er talet på enker og farlause blitt sterkt auka som følge av krig og naud. Så framleis kan det vere god bruk for formuleringane i den gamle bøna: Vær, o Gud, efter dit løfte enkers forsvar og faderløses fader.

I dag var det eritreerne i Valle sin tur til å feire jul, og Awet kom på skolen og hentet meg. De hadde fri i dag, men da klokka var halv tre, jeg satt og arbeidet, men hadde i grunnen tenkt å avslutte, dukket han opp og inviterte meg heim på eritreisk julefest. Det takket jeg ja til.

Ute var temperaturen kommet opp til -11, den hadde trolig vært høyere da sola skinte som best, så jeg tok meg en runde med bilen for å varme motoren litt før jeg stoppet ved huset til Kjellaug Rysstad og klatret opp trappa til 2. etasje. Der var buffeten klar, det var bare å gå og forsyne seg.

Mine eritreiske elever har etter kvart forstått at nordmenn er litt hjelpeløse uten kniv, gaffel og skje. Men jeg fikk prøve å rive av en leiv av pannekaka de serverte maten på, samle mat i den med fingrene og putte i munnen. Det gikk fint, selv om jeg etter hvert tok i bruk spiseredskapene jeg hadde fått. Og maten smakte fortreffelig.

En stund etter at jeg kom, dukket Baba opp. Han har vært mye sammen med eritreerne i Valle. Deretter kom Bodil Bygland innom, hun jobber på Husfliden, der har Awet praksis. Hun ble ikke så lenge, hun skulle i skibakken med barn etterpå. Senere kom også Bjørnar Støle på besøk. Han sparker fotball med eritreerne. Jeg ble sittende, og så ble julegaven sprettet. 

Det passet jo godt med kaffe til den julegaven, ei eske Kong Haakon og kaffe er som oftest en suksess.  Eritreisk kaffe tilberedes etter egen tradisjon: Kaffe brennes før det trekkes ut smaksstoffer av bønnene. Deretter fordeles det i små kopper, med godt med sukker. Jeg synes nok at sukkerfri kaffe er bedre til konfekt, men er det jul, så er det jul.

Praten gikk på norsk. Eritreisk jul begynner i kirken klokka 13, den gudstjenesten varer tre-fire timer med lesning fra Bibelen, sang og liturgi. Så går folk hjem til et godt måltid med julegaver og fest. Da er det åpent hus. På YouTube ligger det mange eritreiske sanger, en av dem var en julesang, og den spilte vi, glad musikk med god rytme.

I dag var eg på Jæren i gravferd. Turen frå skytungt og snøkvitt Mandal og vestover vart ei ferd mot klarver og snøfritt alt frå Kvinesheia og vestover, så for meg, som kan styre mi begeistring for snø, vart det ein fin tur.

Mest kvar gong vi dreg vestover, undrar eg meg over det fine lyset i fjella nord for Heskestad på vegen mot Helleland. Slik var det også i dag, blå himmel og vakkert lys i skoglause heier. Ettersom vi hadde god tid, stoppa vi på Vikeså og fekk vaske bilen, vegen var turr, så då kunne han halde seg rein i alle fall til vi skulle tilbake til saltet aust for Lyngdal.

Det var morbror Ola Hetland si gravferd som var årsaka til turen vestover i dag. Han vart 89 år gamal og var den siste av mor sine søsken som levde. No fekk vi fylgje han til grava på Varhaug kyrkjegard.

I ei gravferd vert det ofte at ein får vite ting om familien som ein ikkje visste, og så gårpraten. Vi hadde minnestund etter gravferda med god mat og god prat og ute kvelva ein høg himmel seg over det flate, vindfulle og i dag nokså kalde landskapet. Onkel Ola hadde gard like i sjøkanten og likte seg godt når han fekk drive med dyrking, så heile garden hans vart dyrka opp, og han tok også på seg arbeid for andre bønder.  Og så let han ungane få sleppe til. Sjølv måtte han tidlig ta tunge tak i heimen, han mista far sin då han var halvtanna år.

Då vi kom over Høg-Jæren, møtte vi dei store vindmøllene, dei stod der og gjorde vinden om til elektrisk kraft. Slik utnyttar jærbuen ressursar. Og over dei mange møllene og dei store driftsbygningane kvelva det seg ein høg himmel, akkurat som over oss alle som var samla for å fylgje Ola til den siste kvilestaden og som samla oss i sangen vi ofte song når skuledagen var slutt:

Ingen kveld kan læra
bekken fred og ro,
ingi klokke bera
honom kvilebod.

So mitt hjarta stundar,
bankande i barm
til eg ein gong blundar
i Guds faderarm

For det meste skriv eg bloggen på nynorsk. Like før jul skreiv eg litt på bokmål, det hender at inngangen til emnet gjer at eg held fram på bokmål. Men ettersom eg held til i nynorskland, har det vore mest naturleg å skrive bloggen på nynorsk. No heiter den Blog for Harald, den forma kunne like godt vore engelsk, men opprinneleg var det jo Valle Radios blogg.

Sjølv om eg ikkje har vore med i målrørsla på annan måte enn at eg ein periode var med i skriftstyret for Jol i Setesdal, var det med stor glede eg las ein artikkel som i dag kom på Setesdalswiki. Målreisinga i Evje og Hornnes gav eit fint perspektiv på ein tradisjon som har lange røter i den største kommunen i Setesdal. Som organisasjon er Evje og Hornnes språknøytral, det vil i praksis seie at det meste frå kommunen kjem på bokmål. Artikkelen meiner at det er ein arv frå Forsvaret.

Men det kjem fram at Hornnes landsgymnas i alle år var ein bastion for nynorsk. Likevel er også den vidaregåande skulen blitt sterkt prega av bokmål i nyare tid. Presset frå byområda ved kysten er vanskeleg å stå imot.

Men kunnskap om målreisinga er viktig, og artikkelen på Setesdalswiki, som er basert på ei fordjupingsoppgåve av Rita Flottorp, legg grunnlag for fleire artiklar om folk som har vore aktive nynorskbrukarar. Ein av dei som nok rimeleg fort vil få artikkel, er Anton Røstad. Han skreiv doktoravhandlinga si på nynorsk, og då han vart beden om å omsetje henne til bokmål, omsette han den heller til tysk.

I kveld var det orgelkonsert i Valle kyrkje. Måndagskveld, kan det kome folk då? kunne ein spørje.

Det kunne det. Dei første kom alt ein halv time før konserten starta. Ute var det bitande kaldt, seks kuldegrader, men vinden beit godt. Så kom vi inn i ei varm kyrkje, vart helsa velkomne av organist Henrik West og fekk program, sette oss ned og kunne lese:

Felix Mendelssohn: Preludium i c-moll
Antonio Vivaldi: Largo fra en blokkfløytekonsert
Johannes Brahms: Mein Jesu, der du mich (fra op. 122)
Dietrich Buxtehude: Praeludium i g-moll (BuxWV 149)
Lars Fykerud: en orgelbearbeidelse av den tradisjonelle slåtten Rosa
Johann Seb. Bach: Wachet auf, ruft uns die Stimme (BWV 645)
Nun komm’ der heiden Heiland (BWV 659)
Nun komm’ der heiden Heiland (BWV 661)
Allein Gott in der Höh’ sei Ehr (BWV 664)
In dulci jubilo (BWV 729)
Fantasi og fuga i g-moll (BWV 542)

Etter kvart vart det folksomt i kyrkja, inkludert ei stor gruppe frå asylmottaket på Rysstad. Eg talde og kom til over femti, då eg etterpå spurde Karin Bøe som stod for offisiell teljing, sa ho at det var 60, like mange som i Vennesla i går kveld. Når ein tenkjer på folketal i Vennesla og Valle, så er 60 fem prosent av alle innbyggjarane i kommunen.

Dei fekk ein strålande konsert. Det kan nok variere noko kva folk ville framheve etterpå. I bilen heim framheva Niklos stykket av Brahms, eg heldt ein knapp på Vivaldi, eg opplevde dei sprudlande blokkfløytetrillene som ein eineståande leik på tangentane. Hardingfeleslåtten Rosa på orgel var jo eit nytt bekjentskap, men Wachet auf og In dulci jubilo var stykke vi har høyrt mange gonger. Dei er jo ulike i karakter etter kva orgel dei blir spelt på, og orgelet i Valle kyrkje står ikkje tilbake for noko, tvert om, særleg Wachet auf opplevde eg nettopp som eit vekkarrop. Så vart det heile avslutta meisterleg med Fantasi og fuge i g-moll, eit stort Bach-verk å glede seg over.

Kåre Nordstoga fekk gode ord og velfortente klappsalvar til slutt, og vi slo av ein prat med han etterpå og fortalde om orgelprogramma våre i Valle Radio. Niklos gav han eit døme på programma, men vi gjorde ikkje opptak av konserten, så om du ikkje var der, gjekk du glipp av noko stort og vil ikkje kunne høyre det seinare i radioen.

Det vert inga tysdagssending denne veka i Valle Radio, truleg heller ikkje onsdagssending. Då vi hadde jolesending, var sendaren i Trydal i ulage, så eg er ikkje sikker på om folk kunne høyre den på FM. I kveld fekk eg melding om at det er problem på Ljom, så vi slit med det tekniske vinterstid.

Men i kveld fekk eg ein programidé då eg høyrde Salmer til alle tider. Kjetil Lillesæter hadde vore i Ålesund kyrkje på konsert med Nordic Voices, og etter konserten vart dei med i programmet med å ønske seg ei salme kvar.

Nordic Voices er ei vokalgruppe med seks medlemmer. Tenoren Per Kristian Amundrød ønska seg O, bli hos meg, den høyrde vi med ein kjent og kjær songar som vi ikkje høyrer så ofte lenger, Olav Werner.

Gruppa sin svenske medlem Ebba Rydh ønska seg En vänlig grönskas rika dräkt, ein song som vert sungen til skuleavslutning i Sverige og som alle svenskar difor lærer seg. The Real Group song den. Deretter kom Eg veit i himmerik ei borg , ønska av Frank Havrøy. Her hadde Kjetil Lilleæter funne ei innspeling med Bergen domkor dirigert av Magnar Mangersnes frå 1979.

Rolf Magne Asser ønska seg dåpssalma Fylt av glede, den song Sondre Bratland, nydelig akkompagnert på orgel av Iver Kleive. Tone Bråten ønska seg Bred dina vida vingar, den hadde ho sunge i barnekor frå ho var 8 år. Ho hadde også eit minne knytta til denne salma, ein dag ho var ute og gjekk saman med venninner, stoppa dei og song denne sangen utanfor vinduet der stefaren hennar sat. Han vart svært rørt av jentesangen. I programmet høyrde vi Sigvart Dagsland. Til slutt ønska Ingrid Hanken seg Hen over jord et pilgrimstog. Den hadde ho sunge i barnekor med mora som dirigent og faren som organist i Ålesund kirke og den tenkte ho ofte på når ho såg fakkeltog eller rosetog.

Programideen var god, eg tenkte at kanskje skulle eg prøve å lage nokre slike program i mine sangkveldar i Valle Radio på nyåret om eg kunne få nokon til å bli med og ønske seg salmer. Det kunne bli eit triveleg program.

Litt folkeopplysning på nyåret, hentet fra Wikipedia:

Gaius Petronius Arbiter eller Titus Petronius (ca. 27 – 66) var en romersk forfatter på keiser Nerostid, kjent som en satiriker. Han var rådgiver for Nero i spørsmål om luksus og ekstravaganse hvor hans uoffisielle tittel var arbiter elegantiæ, noe som kan oversettes som «smaksdommer». Han er identifisert somGaius Petronius Arbiter mens manuskriptteksten i hans roman Satyricon omtaler ham som Titus Petronius. Av hans verker er det lite som er bevart for ettertiden, det eneste som er et fragment av den lengre fortellingenSatyricon.

Jeg delte ovenstående bilde på Facebook i dag etter at  Alf Halvorsen hadde delt det, slik at det kom i feeden min. Sven Arne Buggeland er journalist i VG og konserntillitsvalgt hos Schibstedt, og det er et konsern som har vært gjennom store omorganiseringer i det siste. Vi merket det i Fædrelandsvennen, som i dag ikke hadde God Helg på glanset papir, som vi har hatt i noen år nå, men et bilag på samme papir og format som avisa. Stoffet fra God Helg kunne nok kjennes igjen, men en omorganisering fører til at man nå skal få A-magasinet med avisen på fredager. Jeg, som gjerne har kjøpt Aftenposten på fredager for å få A-magasinet sammen med avisen, vil nå ikke lenger trenge kjøpe den avisa.

Jeg kom til å høre et program i radioen om den store omleggingen det har vært for avisene her i landet de siste årene. Ettersom annonsemarkedet har falt kraftig,  må avisene ut i omorganisering Det har ført til at Fædrelandsvennen nå trykker i Stavanger og har deadline klokka 18, ikke noe av kveldens hendelser kommer da på trykk. Det får konsekvenser for prioriteringen av stoff. Det har selvsagt også konsekvenser for hvordan de ansatte har det. Mange har blitt sagt opp eller fått sluttpakker. Noen har etablert egne firmaer og leverer stoff til avisa uten å kunne beholde rettighetene som ansatte har. Det Setesdalsbilaget som Fædrelandsvennen hadde i desember, hvor det var en artikkel om Setesdalswiki, var laget av tidligere journalister i avisa som nå jobber i et selskap som leverer stoff til journalistenes gamle arbeidsplass.

Også kommunal sektor opplever tilsvarende press hvor stillinger forsvinner ved omorganisering. Så langt har dette vel ikke rammet skolesektoren i særlig grad, og politikerne har ikke uten videre vært villige til å omorganiser skoledriften i Valle slik at de to skolene kunne få felles rektor, slik rådmannen la opp til å gjøre i høst. Fremdeles trenges hender som kan utføre pleietjenester, men andre deler av organisasjonen har fått merke omorganiseringer.

I året som ligger foran oss kommer også spørsmålet om omorganisering av kommunesektoren til å bli brennhett. Kommunene i Setesdal vil helst stå alene, de opplever at den organisering de har, fungerer godt.

Så får vi se om Petronius sine erfaringer gjelder også i 2016.