Tirsdag kveld kjem Svein Kleivane i Valle Radio. Han vil snakke om kyrkje, kristenliv og kulturliv i Bygland. Kan hende får vi høyre eit dikt eller to og.

I serien om Grunnlovsjubileet snakkar programleiar Harald Haugland med Eli Fure om kven som budde i Norge i 1814 og om etterkomarane etter Eidsvoldsmennene.

Du kan høyre Valle Radio på frekvensane til Evje Radio i nedre Setesdal, så heile dalen kan få med seg dette.

Valle Radio er den einaste radio i landet som har eit fast program med orgelmusikk og kyrkjemusikk på sendeskjemaet, og i morgon kveld presenterer Niklos K. Besteland musikk av komponistar som levde på 1600-talet.

Tirsdag 21. januar

Ansvarleg: Harald Haugland
Teknikar: Siri Johannessen

18.00 Kvarteret
18.15 Over ein open Bibel
18.30 Grunnlovsjubileet. Kven budde i Norge i 1814? Eli Fure fortel
19.00 Møte med Svein Kleivane
20.00 Møteplassen
20.30 Postludium ved Niklos K. Besteland
21.00 Kyrkjebakken

Facebook: http://www.facebook.com/pa

Fredag var det eit bilete av ein del barn og ein vaksen mann i Setesdølen. Alf Georg Kjetså kunne opplyse at det var fotograf Knut Åknes som hadde teke biletet, men han lurte på kor det var og kven det var.

Medan eg såg på TV fredagskvelden, tok Knut Olav Uppstad lenka til Setesdølen nr. 5, 2014 og brukte den til å skrive om biletet. Han hadde vore på Valle bygdeheim og snakka med Ingebjørg O. Berg, som var på biletet, og som var den einaste som levde av dei. Då hadde han fått vite at det var frå Kåvenes skule i 1932, noko han hadde skrive inn i artikkelen. Dermed flytta eg artikkelen til Kåvenes skule 1932, slik at eg fekk ha lenka til Setesdølen til å skrive inn overskriftene, slik eg pleier. http://www.setesdalswiki.no/wiki/K%C3%A5venes_skule_1932

Det var ein imponerande jobb Knut Olav hadde gjort. Han hadde fått namn på alle personane på biletet. I tillegg hadde han funne kva side dei stod på i bygdeboka, slik at ein kan slå dei opp der. Eg laga lenker og tenkte at det vel bør vere mogleg å få på plass små artiklar om dei etter kvart.

I går kveld kom Knut Olav med meir informasjon til artikkelen. I tillegg hadde han lasta opp ein video med samtalen han hadde med Ingebjørg. Dermed kan Alf Georg Kjetså sjå filmen og få full informasjon om biletet på Setesdalsswiki. Det er lenke til artikkelen frå overskriftene i Setesdølen, så ein kan finne informasjonen om ein les overskriftene og klikkar på lenka.

Å bruke Setesdalswiki på denne måten viser noko av det mangfoldige ein kan gjere med dette leksikonet. Stor honnør til Knut Olav Uppstad for jobben han gjorde. Eg tok kontakt med Alf Georg Kjetså i går for å fortelje han at no låg alle namna på Setesdalswiki. Han vart i fyr og flamme. Gamle bilete må ikkje gøymast bort i ei skuff, men delast, til glede for mange, sa han. Eg er hjartans enig. Kan Setesdalswiki brukast på ein slik måte, er det spennande og flott.

Så vart det laurdag og vi vakna opp til meir snø. Eg trur det er kome ein meter her i Mandal snart, og det var bare å finne fram snøskuffa og grave fram bilen igjen, sjølv om vi ikkje hadde planar om nokon tur i butikken i dag. I staden vart det sports-laurdag på TV, i alle fall til klokka 12, for då gjekk straumen, og utan straum får vi ikkje sett mykje TV.

Eg er ikkje sikker på kor lenge straumen var borte, halvannan til to timar. Etter ein time kom det melding til Reidun sin mobiltelefon om at straumen var borte og at Agder Energi Nett var takksame om vi visste noko. Det gjorde vi jo ikkje, vi hadde ikkje vore ute, men etter ei stund kom ein bil og stoppa på vegen utanfor huset vårt. Ein av personane i bilen gav seg i veg oppover i snøen for å sjekke linja, og etter eit kvarter kom vtraumen tilbake.

Dei har ein tøff jobb i snøveret, dei som skal syte for at vi har straum.

Når det gjeld sporten, så vart Henrik l’Abbe Lund beste nordmann i jaktstarten i Anterselva i dag. Eg lurer på om han er i slekt med Lund-folka i Valle, eg meiner eg las noko om at det var ei grein av Lund-familien i Valle med det namnet.

Slik som veret er no, med sterk vind og snø i fennene, er det ikkje noko triveleg ute i det heile tatt, det synest katten vår og. Han måtte ut ein tur, men han var ikkje sein om å kome seg inn att, og seinare, då han ville ut, ombestemte han seg og gjekk i sandkassen i staden. Sidan har eg ikkje sett han truleg har han funne ein plass på loftet og teke kvelden der.

Når det snør slik, og når straumen held, er det godt å vere inne og få TV pr. fiberkabel. I kveld kunne eg sjå o’Sullivan vinne semifinale i ei snooker-turnering i London, 1500 i salen jubla for strålande spel. I morgon er det finale.

I bloggen i morgon skal eg fortelje litt om ei oppleving eg hadde i dag. Men no tek eg kvelden.

Så var det fredag att, og turen gjekk til Mandal. I Valle var det kome ein del snø i natt, kan hende ti centimeter, men den var lett og fauk fort av bilen. Men på Rysstad var det mindre snø. Eg var innom på Statoil, og Kjell var i telefonen, det var folk frå byen som ville vite om det var så mykje snøkaos som dei fekk inntrykk av når dei høyrde på radio. Han kunne då seie at det var lett snødrev, men at det ikkje var kome noko særleg snø. Eg ville vel knapt kalle det lett snødrev, det som var i lufta akkurat då, heller bare noko snø som dansa i lufta.

Turen nedover gjekk ikkje fort, eg hadde lova å køyre forsiktig. Men det er eit problem når ein legg seg i seksti, for det første blir ein teken att, for det andre blir ein søvnig, så då eg kom til Ose, stoppa eg og sov eit kvarter. Då gjekk ferda til Evje svært så mykje betre etterpå.

Eg har YX-kopp, så på Evje fekk eg meg ein kaffisup, litt irriterande om den veltar, statoilkoppen var betre, den hadde tettare lokk, men årets kopp er dyrare og dårlegare, etter det eg les, så eg har ikkje fått meg den, så eg fylte YX-koppen før eg drog vidare. Då eg kom inn i Vennesla, møtte eg salta veg, men eg svinga av på Hægeland og tok stilt og forsiktig over til Bjelland. Like så forsiktig gjekk ferda nedover Mandalen, og då eg kom til E-39, var det ingen kø for å kome seg ut på vegen. Den var jo salta etter alle kunstens reglar, men då er det bare få kilometer før eg er heime.

Kona hadde måka plass for meg til å kome inn, det var 40 cm snø, våt og tung, men turen heim hadde altså gått utan noko uhell. Til vanleg pleier eg å høyre på P2 på vegen nedover, men i dag let eg Sørlandssendinga stå på for å fylgje med på kva dei sa om veret. Og det var mykje, journalist i brøytebil og rapportar frå aust og vest. Etter mi meining var det vel ikkje anna ein ein vanleg vinterdag, sjølv om politiet stoppa dårleg skodde trailarar og gav dei køyreforbod.

Niklos K. Besteland fortalde at Aust-Agder Arv hadde gitt ut ei bok med artiklar om alle Eidsvoldsmennene frå Agder. Den måtte jo vere aktuell i desse dagar, så eg fekk Lisbeth på biblioteket til å bestille boka, og i dag kom ho. Det var årboka for 1963 og 1964, og den siste som var omtalt i boka var vår Eidsvoldmann, Olav Knutsen Tveiten, i boka omtalt som Ole Knudsen Tvedten. Det ga litt meir grunnlag for samtalen eg skal ha med Leonhard Jansen i Valle Radio i slutten av månaden.

Artikkelen er skriven av O. A. Aalholm, og då eg googla litt, fann eg ut at han var jurist og fylkesarkivar på fylkesarkivet i Aust-Agder. Ein må tru at han hadde særs god tilgang på kjelder, og notene bak artikkelen fyller to sider. Sjølve artikkelen fyller 16 sider i boka, så ein får innblikk i mange sider av ein mangslungen mann.

Eg vart sitjande og lese både om han og om Even Torkelsen Lande i dag, det var interessant lesnad og eg gleder meg til å lese meir om dei andre etter kvart.

Det var litt rart å kome i radioen klokka halv sju ein onsdagskveld. Men etter at vi har fått ny sendetid er den ktuelle timen borte, så sendinga starta med Tankar frå Bibelen ved Torleif B. Harstad. Teknikar Kåre Rike introduserte han, det var jo ikkje naturleg at eg skulle gå i studio bare for å annonsere at Torleif skulle kome, så eg sat stille og funderte på kveldens program den halve timen som Torleif var i studio.

Medan eg sat der, kom Frode Buen, han skulle ha programposten Kommunen informerer. Ettersom det ikkje hadde vore nokon aktuell time, kunne han nytte Bygdenytt som grunnlag for samtalen, og med det fylte han tida utan særleg pause. Platespelaren fekk stå i ro til han avslutta, og då var det tid for Erik Berglihn som gjest i Haralds time.

Eg hadde møtt Erik eit par gonger før, så eg visste at han hadde mykje å fortelje. Det er triveleg å ha ein gjest som har noko på hjarta, og han fortalde levande om litt av det han hadde vore med på før han i haust tok til som næringskoordinator i Setesdal Regionråds regi. Ettersom han treng tid til å avvikle nokre prosjekt han held på med, er han ikkje i full stilling enno, han arbeider mellom 50 og 70 prosent enn så lenge.

Eg kjem nok tilbake til noko av det han fortalde i seinare innlegg på bloggen. Men eg nemner alt no at det er tillyst møte om Elgfarm på Landeskogen i begynnelsen på februar. Då kan alle møte fram og få høyre om prosjektet som ser ut til å kunne realiserast i nedre Setesdal. Det har vore prøvd å få til på Hovden utan å lukkast, men om det kjem i gang på Landeskogen, vil det ha store ringverknader for heile dalen. Turistar som stoppar for å sjå på elg, vil truleg måtte ha både overnatting og mat ein eller annan stad i Setesdal, og då vil alle få glede av kronene dei nyttar i regionen. Det vert spennande å fylgje med på korleis det prosjektet kan realiserast.

Nytt tidspunkt for start i kveld, men elles ein onsdagskveld etter ein velprøvd lest i Valle Radio. Klokka 21 kom Opi sending med Henri-Tore og Rolf Erik, og då kunne eg slappe av etter ein av dei kortaste kveldane eg har hatt i radioen.

Det vart ein interessant samtale med Helge Sten Thorbjørnsen i Valle Radio i kveld Han hadde skrive ein artikkel i Færdrelandsvennen i dag i samband med at det i dag var 200 år sidan Kielfreden. Der tok han opp noko han fann påfallande, at det i traktaten heiter at Norge er eit kongedømme. Landet hadde ikkje vore kongedømme på 500 år, og plutseleg var det gått frå å vere ein dansk koloni til eit kongedømme. Kva kunne vere grunnen?

Sjølv meinte han at dette var eit trekk som måtte sjåast i eit langt perspektiv. Den danske kongen hadde vore på feil side i Napoleonskrigane og hadde etter kvart skjøna at det gjekk mot tap. Han såg og at Sverige, som hadde vore på rett side og difor skulle få noko att for å ha støtta England, ville få ein sterk posisjon om landet fekk Norge, noko Sverige gjerne kunne tenke seg, ettersom dei hadde mist Finland til Russland nokre år før. Difor trudde Torbjørnsen at danskekongen kanskje vona å kome ut betre av tapet om Norge var sjølvstendig kongedømme og ikkje ein dansk koloni, og dersom arveprinsen i Danmark var konge i Norge, ville dei to landa kunne kome saman att når arveprinsen vart konge i Danmark.

Helge Sten Thorbjørnsen hadde studert dette i samband med eit foredrag han hadde på Senioruniversitetet i Kristiansand i dag om Eilert Sundt, mannen som fekk si livsoppgåve i lys av grunnlova, slik Torbjørnsen såg det. Ikkje bare han, men Henrik Wergeland og fleire andre steig fram som nordmenn, noko det hadde vore lite av før 1800-talet, då opplevde folk frå Norge seg som danske. Men etter omveltningane som følgje av Napoleonskrigane så dei plutseleg at dei kunne vinne sjølvstende og verte fri frå både Danmark og Sverige, og dei hadde på ingen måte lyst å gå i union med Sverige, Norge hadde jo mist både Båhuslen og Jämtland og Härjedalen til Sverige.

Slik kom sjølvstendet rekande på ei fjøl, og nordmenn i 1814 greip høvet, laga grunnlov og la grunnen for sjølvstende og vokster, rett nok i ein union med Sverige, men ettersom landet var kongedøme, var unionen mellom to sjølvstendige partar og ikkje mellom ein vinnar og ein tapande koloni.

Det vart ein interessant prat, eg lærte mykje og vonar at lyttarar også lærte noko. I så fall var kvelden i radioen litt meir enn underhaldning.

Det er ikkje lett å hugse alt ein har skrive gjennom åra. I dag var eg på leiting etter eit oversyn over salmene i Landstads reviderte salmebok. Det kunne eg ikkje finne nokon stad. Men i 2010 haddde eg og Helge skrive inn alle salmene i Landstads kirkesalmebog på Wikipedia.

I grunnen var eg på leiting etter salmer skrivne omkring år 1814. Ettersom det er 200 år sidan vi fekk Grunnloven, det skal feirast over heile landet i år, har eg planlagt ein serie program i Valle radio om dette. Dei skal gå på tysdagskveldane, og eg treng noko musikk. Då kunne jo salmesang høve. Du får høyre på Valle radio i morgon, så vil du få vite kva eg fann.

Veit du kven som var prest i Valle i 1814? Han vil du og få høyre litt om i sendinga i morgon.

I planlegginga av denne halvtimen har eg funne ut at det er mykje som manglar når ein skal finne stoff til eit slikt program. Kronologisk oversyn over kva tid salmene er skrivne hadde jo vore nyttig å ha, kva salmer ein song til ulike gudstenester hadde og vore nyttig å ha. På den tida var det jo forordnede salmer til kvar sundag, så då kunne ein jo sett kva dei song på Hellig Tre Kongers søndag i 1814. Noko slikt har eg ikkje klart å finne, digitalisering av Kingos salmebok er det så langt eg veit ikkje nokon som har gjort enno, sjølv om alt i den er falle i det fri.

Så får eg prøve meg fram på litt ulikt stoff til den programserien eg har planar om å lage. Lokalt og nasjonalt perspektiv, det er målet. Kan hende blir det nokre artiklar på Wikipedia i kjølvatnet.

I år er det altså 200 år sidan Riksforsamlinga på Eidsvoll vedtok grunnloven. Det skal feirast med mykje festivitas i heile landet. Det gir oss kjærkome høve til å friske opp kunnskapene om det som hendte då landet vårt vart fritt for danskeveldet. Difor vil vi lage ein programserie i radioen som tek for seg ein del aktuelle tema knytt til hendingane i 1814.

Sjølvsagt vil vi ha program som presenterer eidsvoldsmennene frå Setesdal. Men vi vil også sjå litt på hendingar i tida og prøve å setje saka inn i ein samanheng. Difor må det bli ein serie, ikkje bare eitt program. Serien vil gå på tysdagskveldane våren 2014. Med slike seriar må det bli litt etter prinsippet om at vegen blir til mens vi går. Dersom du som les dette har innspel, er eg takksam. Det kunne vere fint om fleire hadde synspunkt på ein slik serie og kunne tenkje seg å vere med på å gjere stoffet levande.

Det er mange etterkomarar etter eidsvoldsmennene både i Valle og elles i Setesdal. Det må vi kome tilbake til i serien. Veit du om du er etterkomar, og har du noko å fortelje i så måte, hadde det vore fint å få deg med i eit program.

I Valle er jo Tveitetunet den fysiske staden, det var der Olav Knutsen Tveiten budde, og den som besøker tunet, vil få eit inntrykk av korleis lensmannsgarden var for 200 år sidan. Eit slikt besøk høver jo best på sommaren, og museet vil nok halde tunet ope og ha spesielt tilbod i høve jubileet.

Men først vil vi sjå litt på politikk og hendingar som førte fram til at Norge fekk grunnloven.