Eg har i grunnen ikkje vore så interssert i bøker om 2. verdskrigen, men denne veka fekk eg ei bok frå biblioteket som var tankevekkande. Den heitte Tyskerjentene og er skriven av Helle Årnes. Undertittelen er Historiene vi aldri ble fortalt.

Her får vi høyre om nokre jenter som under krigen vart forelska i ein tysk soldat og som fekk barn med han. Det var alt anna enn lett, etter krigen vart mange sende til Tyskland, og det var heller ikkje lett.

Mange tente gode pengar på å arbeide for tyskarane, dei fekk lita eller inga straff etterpå. Heller ikkje menn som hadde tysk teneste her i landet, fekk særleg lang straff. Men kvinnene som fortel i boka, opplever at dei vart straffa heile livet. Dei fleste er vel døde no,  men då boka kom ut i 2009, levde mange av dei. Om ein skulle ha noko med tyske soldatar å gjere på 1940-talet, måtte ein jo helst vere fødd i 1920 eller før.

Grunnen til at eg kom til å låne fleire slike bøker, var at eg las ein artikkel som var skriven av Harald Herresthal. Det namnet var kjent som organist, men eg hadde ikkje tenkt at han var av tysk opphav. Difor vart eg litt nysgjerrig. Men boka hans har eg ikkje begynt på ennå, den boka eg las, hadde mange fakta om emnet saman med biografiane til nokre norske jenter som vart forelska i tyske soldatar.

Så om du lurer på kvifor det ikkje går så fort med å skrive artiklar på Setesdalswiki no, så har du svaret: Eg har lesepause.

I kveld skulle det vore reiselivskveld i Valle Radio. Men den vart avlyst, Siri, som var ansvarleg, vart liggjande med feber og måtte melde avbod. Den som gjorde som meg og prøvde å logge på via nettradio, fekk p4 klart og sterkt inn, akkurat som dei som til vanleg får p4 inn når radioen ikkje har sending.

Jørund fortalde meg at han hadde gjort ei endring i går og at strøyming av p4 på den måten var ein test. I morgon er det planen at Sondre skal ha ansvaret og Siri vere teknikar. Om han blir både ansvarleg og teknikar sjølv, kan godt bli resultatet, for i denne tida bør den som har influensa vere ekstra forsiktig, etter mi meining.

Så då er det ikkje så mykje anna å gjere enn å vente og sjå om det blir sending eller ikkje i morgon. Sjølv høyrer eg ikkje på p4, så eg får vel heller prøve å skrive ein artikkel eller to på Setesdalswiki.

Onsdag 3. mars 

vart ikkje avlyst. Der var Sondre Rua Dokken i godt slag med Ørnulf Hasla som teknikar. Han snakka først med Malla frå kommunen, Gunn Marith Homme for å gi fullt namn. Ho hadde ei lang liste med saker ho ville nemne, mellom anna at det hasta med å levere inn søknader, for mange søknadsfristar var 15. mars, mellom anna for kulturmidlar. Der kunne ein finne meir informasjon på kommunen si heimeside.

I Sondres time hadde han med seg biblioteksjef Aud Kirsti Torbjørnsen og ho hadde mange bøker ho ville informere om. Nå til påske går det mykje krim, men mange krimbøker var utlånt alt til vinterferien. Krim er nok den mest populære sjangeren på biblioteket i Valle. Deretter fekk vi eit glimt frå Gro Oddny Helle sitt bakeri, der Ørnulf hadde vore på besøk med opptakaren. Ho bakar helst kaker og som bakar må ho opp grytidleg. Mange svingar bare innom for å handle hos henne når dei er på farten til Brokke eller Hovden, så torsdag er ein god handledag, etter det eg fekk med meg.

Så var det Open sending, men den vart avslutta alt klokka 22, og då kunne trekkinga gå mellom tre som var inne i studio. Jan Helge Skaar vann gåvekort på 250 kroner hos Coop. Ørnulf var saman med Kristin Laasbye Sagneskar i studio, og ho hadde ansvar for musikken, som var svært melodiøs og fin country.

I morgon er det klart for reiselivskveld, og Setesdal er jo ei reise verd. Ikkje minst gjeld det når ein ikkje kan reise utanlands, då bør jo reiselivet i Setesdal profilere den lange dalen i all si prakt.

Else Haugland på Hotel Dølen skreiv noko om dette i Setesdølen sist tysdag. Reiselivsbedriftene har etablert eit nettverk dei kallar Setesdalsreisen. Dei har fått støtte frå Innovasjon Norge på over ein halv million kroner til prosjektet, som til sommaren er to år.

Siri Johannessen tek tak i temaet i morgon kveld og har med seg fleire av dei som er aktive med dette.

Tirsdag 2. mars

18.15 Over en åpen bibel fra Norea mediemisjon

I dag måtte jeg le. Jeg leste i Ingulf Diesens selvbiografi om en opplevelse han hadde i 1967. Misjonsforbundet hadde overtatt Vettakollen turisthotell og skulle starte bibelskole der. Før åpningen var det dugnad på malerarbeid utvendig. Samtidig ble hotellet drevet for å få inn penger før bibelskolen skulle starte.

En fransk turist kom inn i resepsjonen og spurte om tog- og ferjetider. Resepsjonisten forsto ikke fransk, og franskmannen kunne bare sitt eget språk, så han gikk ut igjen og sto utenfor litt betyttet. En av malerne, som hadde vært misjonær i Kongo, så på ham, vurderte at han var fransk og spurte på fransk om han hadde behov for hjelp.

-Oui, svarte franskmannen og la fram problemet sitt, som han raskt fikk svar på av maleren på stillaset. Hans kollega, som også hadde vært misjonær i Kongo, bekreftet på fransk og en tredje maler gjorde det samme.

-Underlig, sa franskmannen til den han var sammen med. -Dette er det merkeligste landet jeg har vært i. Ingen på hotellet kan fransk, men alle malerne snakker fransk.

eg får begynne ein stad og sjå korleis det går, skreiv eg i går. Men når det er så mykje sport på tv ein laurdag, går det smått med skrivinga, for gull må jo feirast og etter feiringa høver det med ein middagslur, så skrivinga får eg visst vente med til i morgon.

Eg kunne nok unne meg ein artikkel eller to etter midnatt, men det er sjeldan eg skriv noko då, så det blir nok i morgon, sjølv om dei trugar med å ha sport på tv heile dagen også i morgon.

Men eg oppdaga noko i dag som eg ikkje var klar over. Det verkar som om Cleng Peerson vart gravlagd på ein kyrkjegard i Bosque County i USA, det er visst ein stad mange setesdølar kjenner til. Eg lurer på om den turen Valle Radio arrangerte til USA for mange år sidan, også var innom der. I området er det visst både Valle og Bygland Church, så dei burde nok fått artiklar på Wikipedia, det er jo heritage, kulturarv, som dei kallar det.

Kan hende får eg litt inspirasjon til å skrive i kyrkjekonkurransen på Wikipedia før den blir avslutta i morgon. På Setesdalswiki har Siri vore aktiv i dag med å fikse ting, noko eg er svært takksam for.

Eg har lenge lurt på korleis eg skal få til å skrive om bøker på Setesdalswiki. Eg har arva ganske mange bøker, og i samband med det tenkte eg at eg skulle skrive om dei på Setesdalswiki, men eg har opplev det vanskeleg. Vi har mange artiklar om lokal litteratur og bøker av forfattarar frå Setesdal, men her var det mange bøker frå mange ulike forlag og med mange ulike tema.

I tillegg til det eg har arva, har eg jo gått på jakt i bruktbutikkar sjølv og funne litt av kvart som eg kunne tenke meg å lese. Dermed har dei blitt med heim, sjølv om eg ikkje alltid har lese dei etterpå.

I kveld trur eg at eg fann ei løysing, så det vart ein ny artikkel, og då kom det opp ei melding på framsida: Det er nå 93 100 artikler på Setesdalswiki.

Men når eg tek til å sjå meg omkring, er det mykje stoff om bøker. Kvar fredag har Vårt Land omtale av mange bøker, så eg kan jo bruke også det for å lage artiklar i tillegg til dei bøkene som dukkar opp i eigne plastposar rundt om, for ikkje å snakke om alt som står i bokhyllene. Eg får begynne ein stad og så får vi sjå korleis det går.

-Kom no inn, så me fær preke.

Slik var overskrifta i Setesdølen tysdag, på framsida, endåtil. Heimehjelpa med Setesdølen sin redaktør og journalist på slep var hjarteleg velkomne inn i stova, etter det eg kunne forstå.

Det er ikkje så ofte at ein går på besøk i denne koronatida. Vi held oss for oss sjølve, sjøl om det er råd å ha besøk med ganske god avstand når ein benkar seg rundt eit bord og droppar å syngje bordvers, å synge er eit problem, for då kan virus spre seg.

Men i dag var det tid for foreningsmøte i kvinneforeninga som Reidun er med i att. Dei har ikkje vore saman sidan tidleg i desember, men dei har eit stort rom på Mandal bedehus å vere i, så dei kunne sitje langt frå kvarandre.

-Det var mest vondt å preke, sa ho då ho kom heim att, for vi sat så langt frå kvarandre og måtte snakke langt høgare enn vanleg.

Ein kan halde kontakt via telefonen, men av og til er det godt å kunne møtast utan at det er ein skjerm mellom eller bare ei telefonlinje.

Og framleis er det høve til å halde avstand og sleppe maske. Kaffebesøk med maske er liksom ikkje heilt det same.

Eg har tidlegare fortalt at eg denne månaden er leiar av ein konkrranse om å skrive artiklar om kyrkjer på Wikipedia. Difor tenkte eg at eg skulle skrive litt om det der, og då fann vi ei bok av Alf Henry Rasmussen, Norges kirker, eit norsk kirkeleksikon.

Men før eg kom så langt, las eg i Vårt Land og tenkte at eg kanskje kunne skrive litt om dei som er omtalt fordi dei fyller år i dag. Det synte seg å vere tre som det ikkje var artiklar om og ein som eg kunne utvide litt:

•  Skallelv kapell
•  Grethe Mona Tønnessen ‎
• Svenn Torgersen ‎
• Anita Werner ‎
• Odd Hagen ‎

Når eg skriv på Wikipedia, blir det ikkje så mykje på Setesdalswiki, så eg må nok tilbake til den lokale wikien snarast. Men av og til er det godt å gå litt tilbake til der alt starta. Eg vil nok likevel skrive litt om kyrkjer på Wikipedia også resten av februar. Det er nok å ta av, både ved å slå opp i kyrkjeleksikonet og ved å leite litt på Internett. Mange av artiklane er nokså summariske og korte og treng utviding og omformulering. Til dømes står det i artikkelen om Skallelv kapell den faste frasa at den er et velkjent turistmål. Det tvilar eg nok på, dette gamle skulehuset som vart omgjort til kapell i 1961 er neppe noko velkjent turistmål sjølv om lestadianarane nyttar det til møter og det då kan vere mange som kjem saman. Men dei er jo ikkje turistar.

Som eg skreiv i går, skulle eg få artikkelen om e-sport som Tom Andreas Kristensen skreiv i Fædrelandsvennen. Men i staden for å legge den ut på Setesdalswiki, legg eg den heller ut på bloggen:

Tom Andreas Kristensen, småbarnsfar og gryende gamingpappa og rådgiver i UKM Norge.

A-lag uten breddesatsing

Det er blitt snakket mye om E-sport i den siste tiden. Senest ut i Fædrelandsvennen er fritidsetatens satsing i Randesund, tett fulgt av UiA sin satsing. Tidligere har også kulturskolen i Kristiansand sitt samarbeid med START vært omtalt. Dette er veldig bra, og veldig spennende. Større og mindre målsettinger inn mot talentsatsing og elite-spill, og mobilisering av de beste spillerne. Men her skurrer det litt. På lederplass den 13.februar skriver Fædrelansvennen at 96% av gutter, og 63% av jenter gamer. Hvor blir det da av breddesatsingen på gaming og e-sport i Kristiansand?

Jeg har etterspurt hvor gaming og e-sport får sin plass i den kommende kulturstrategien til Kristiansand kommune. Svaret var i oktober at dette ikke er planlagt enda. Min mening er at dette temaet definitivt må få sin plass i den kommende kulturstrategien. Jeg håper det kommer. For slik det ser ut nå, så satses det på å bygge et A-lag uten breddesatsing i Kristiansand. Dette er ikke ulikt hva man ser ellers i landet. Og gaming-miljøene roper etter breddesatsing. I sommer fikk det re-etablerte E-sportforbundet hele gamingmiljøet på nakken etter en signering med et bettingselskap og en tydelig distansering fra breddemiljøet. Dette såret er fortsatt betent. Og videre ser vi også at mange satsinger skjer nettopp mot elite-miljøene og talentsatsinger rundt om i idrettslag og andre organisasjoner.

Tallene som Fædrelansvennen referer til på lederplass er hentet fra medietilsynets gamle tall fra April i 2018. Sist rapport fra 2020 sier at 96% gutter og 76% jenter i alderen 9-18 år spiller dataspill. En betydelig økning av jenter. I Kristiansand alene vil det si at 6770 gutter og 5212 jenter gamer, daglig! Dette er dermed uten sidestykke den største kulturinteressen blant ungdom i dag. Tenk om så mange ungdommer daglig var ute og skatet? Eller spilte fotball? Eller spilte et instrument? Omfanget av interessen er enorm. Og den skjer pr. i dag stort sett digitalt.

Tidligere er gaming og e-sport omtalt som isolerende aktiviteter. Dette er ikke riktig. Barns sosiale liv blir ikke satt tilbake av gaming. Men det blir annerledes. Vi voksne blir ikke så involvert som i ordinære nærmiljøaktiviter. Sosiale bånd blir knyttet på tross av fysisk avstand. Men, ungdom ønsker å treffe hverandre, med gaming og datakultur som felles interesse. Gjennom rapporten Møteplass Datakultur (2020) gjennomført av organisasjonene Ungdom og Fritid, UKM, Tverga, Kandu og Hyperion kan vi lese at ungdom ønsker å kunne game sammen – fysisk! Tiltak som «lan» er et svar på dette behovet, og noe som er blitt arrangert i flere tiår allerede. Både privat, kommersielt og gjennom fritidstiltak i kommunene rundt i hele Norge. Kristiansand kommune står i en særstilling på både historikk og aktivitet innenfor å drive «lan». Men når 6770 gutter og 5212 jenter daglig gamer i byen vår – er dette da tilstrekkelig?

Jeg mener vi er på overtid med satsing på «breddefotballen» innen gaming/e-sport. Hvor hadde byens stolte toppidrettslag vært uten breddesatsingen? All løkkefotballen? Hvis satsingene innenfor e-sport som vi har lest om i avisene de siste dagene skal ha noe for seg – så må vi få opp en åpen møteplass for datainteresserte ungdom, hvor de kan spille sammen, se hverandre i øyene og kanskje – etter korona – gi hverandre en klem og en high-five. Dette bygger ned utenforskap, dette bygger ned stigmatisering av gaming/e-sportkulturen. Og dette i kombinasjon med andre fritidsaktiviteter og tilbud om mat og fellesskap er hva ungdommene ønsker seg (ref. Møteplass Datakultur). Hvordan kan vi svare ut dette i Kristiansand de nærmeste årene?

Evt. opplysning;
Forfatteren jobber i UKM Norge som rådgiver med fokus på e-sport og gaming gjennom mitt arbeid der.

Eg held meg i konkurransemodus på bloggen, for i dag hadde eg ein prat med Tom Andreas Kristensen.  Fredag hadde han eit innlegg i Fædrelandsvennen om emnet, og han er godt kjent med det, for han er rådgjevar UKM Norge og prosjektleiar for UKM Agder, som også har e.sport på programmet.

Vi hadde ein hyggeleg prat og han ville gjerne vere med i Valle radio onsdag 10. mars for å fortelje kva e-sport er og kor stort engasjementet er for dette i Agder. Fædrelandsvennen skreiv at 96% av gutar og 63% av jenter gamer, og i artikkelen spør Tom Andreas eter breidesatsinga på denne sporten. Han meiner at slik det er no, satsar ein bare på toppane, dei som er flinke og kan hevde seg i meisterskap og meiner at også breidden må få sin tilmålte del av pengar og satsing på anna vis.

Ei undersøking han viser til, syner at 6770 gutar og 5212 jenter gamer dagleg, og så spør han retorisk; temk om like mange dreiv med idrett eller musikk? Det er ikkje rett at folk sit aline på romet, dei møtest over nettet og i mange år har det vore arrangert LAN.treff, den i Vikingskipet er jo på TV mest kvart år.

Skal ein følgje med på og legge til rette for ungdom sin fritidsaktivitet, må ein ikkje gløyme gaming.

I morgon får eg heile artikkelen frå han og kjem til å legge den ut på Setesdalswiki. Og så blir det spennande å høyre om dette 10. mars.