I dag var det ein opptur att. I går var Setesdalswiki nede, det var jo ein nedtur. Men leksikonet kom opp att i kveldinga. I dag har eg likevel ikkje skrive noko der, i staden har eg hatt ein runde på Bokmåls-wikipedia. Der går det ein konkurranse om å skrive på artiklar som samiske tilhøve, og eg nytta høvet til å finne litt stoff og lage nokre artiklar der.

Ein av dei som eg skreiv om, var Adolf Steen. Han var kretssekretær i Kristiansand og var mange gonger i Setesdal og hadde møter. Kan hende blir det ein artikkel på Setesdalswiki også etter kvart.

Av og til er det interessant å skrive om litt andre tema enn dei eg er oppteken av til vanleg. Skriving er jo interessant, men eg skriv for det meste sakprosa. Å skrive skjønnlitterært, som til dømes Heivoll eller Knausgård hadde jo vore spennande. Ei natt eg låg og funderte på noko slikt, tenkte eg at eg ville skrive historia bak det vi les i Setesdølen, altså lage ein roman om avisa. Men då eg hadde sove på det, la eg tankane bort og kom til fornuft og forstand att.

Men å skrive om nokre av folka som har vore aktive i både kultur og kristenliv i sameland, det har vore ein opptur.

I dag tidleg fekk eg melding frå Helge som driftar Setesdalswiki frå Oslo om at nettstaden var nede og ikkje ville kome opp att før han kom heim frå jobb i kveld. Etter det eg skjøna måtte han få ny IP-adresse, men i kveldinga, om lag når Dagsrevyen tok til, var det i orden att.

Det er jo ein nedtur når slikt skjer. For meg var det ein ekstra nedtur, for eg hadde skrive inn overskriftene frå tysdagsavisa, men ikkje lagra dei, så nå må eg gjere jobben om att. Men no er eg heldigvis ferdig med å lese den bokserien eg har halde på med ei stund, så då vil eg truleg prioritere skriving noko høgare att.

Dagleg er det om lag 500 gjester innom på Setesdalswiki, men når sida er nede ein dag, blir det jo ein nedtur i besøkstallet. I dag når vi neppe 200.

Men ein kan ikkje fortvile over at slikt skjer, i staden får ein glede seg over at vi stort sett har nettstaden oppe og i funksjon 24/7 som det heiter. Så får vi finne inspirasjon til å skrive litt både om hendingar, folk og stader i tida som kjem. Då blir nedturen til ein opptur, tenkjer eg.

I kveld hadde eg ansvar for sendinga i Valle Radio. Det er jo eit problem når eg sit i Mandal, teknikaren er i Valle og intervjuobjekta er spreidde rundt i Agder.

Først tenkte vi at det ville gå greitt å bruke Skype gjennom miksebordet i radioen, men etter ein time med prøving og feiling mått vi gi opp. I staden måtte vi improvisere og mobiltelefonen kunne kople saman inntil 25 samtalar. Her var det på langt nær så mange, så Ørnulf kopla saman meg og radioen sin telefon og dermed kunne det fungere, eg høyrde det eg skulle og det same gjorde intervjuobjekta og lyttarane.

Først snakka eg med Arne Thomassen, han blir første fylkesordføraren i Agder når fylkestinget konstituerer seg seinare i oktober. Han har vore Høgreordførar i Lillesand og vore med i politikken i over 20 år, men no gjekk han ut av kommunepolitikk og over i fylkespolitikken. Han er oppteken av at heile Agder må med, ikkje bare kysten. Sjølv har han hatt hytte på Hovden i 20 år, men ikkje akkurat no, men han er svært klar over at ein treng gul stripe til Hovden og engasjert i både E-18 og E-39.

Deretter var det Svein Arne Haugen sin tur. Han har vore leiar på Serviteur Bygland i mange år etter at han slutta som offiser i Forsvaret. Det var det som gjorde at han vart verande på Evje, sivilt engasjerte han seg i Otra IL fordi barna var aktive der. Når så Arbeiderpartiet gjorde eit godt valg og Høgre og Venstre ville ha samarbeid, gleder han seg til å ta fatt.

Så kom Inger Lise Lund Stulien på tråden etter at faren Ånund Lund hadde framført You rise me up. Ho var med i politikken i Åseral for ei tid tilbake, men hadde vore ute den siste perioden. Så sette Arbeiderpartiet henne på topp og gjorde eit godt valg, så no gleda ho seg til å ta fatt på politike  oppgåver, også dei som medførte at ho nok må på reisefot ein god del. Åseral er ein kraftkommune og arbeidet med å sikre at kommunen får behalde skattepengar er høgt prioritert.

Det er den også for Jon Rolf Næss, som vart attvald til ordførar i Bykle og som var siste intervjuobjektet mitt.

Og dermed var den politiske timen over og Opi sending med Jorunn og Kåre gjorde at eg kunne ta fri og takke for i kveld.

I kveld feira Evje og Hornnes bygdekvinnelag sitt 80-årsjubileum på Furuly. På førehand hadde Siri Johannessen laga eit intervju med Inger Juvastøl om laget. Der fekk vi vite litt både om historia og den planlagde festen der Inger Lise Stulien og Knut Kjetil Møen deltok med sang og musikk og der Reidun Karlsen hadde eit innslag med litt om nåke. 

Laget vart altså stifta i 1939 og fekk jo ein trong start i og med at krigen kom. Inga Åneland var den første leiaren og til møtet i kveld hadde dei klart å finne fram ein plakat frå 1939 som dei stilte ut.

I programmet var det også ein prolog av Inger Juvastøl, ein bildekavalkade og ei god matøkt. I gamle dagar hadde laget rømmegrøt når dei skulle ha fest, men å røre opp så mykje grøt var tungt arbeid for eldre folk, så det vart servert smørbrød og kake i staden. I tillegg til eigne medlemmer var medlemmer i bondelag,  skogeigarlag og bygdekvinnelag frå Byremo inviterte. Heile festen var gratis, denne gongen ville laget bruke pengar på seg sjølv og ikkje på gode formål elles.

Men tidlegare hadde dei arrangert bygdedagar og fått gode inntekter som var gitt til mellom anna kyrkjelege formål, til dømes rullestolrampe, brudestol og konfirmantkappar. Men også 4H og Røde Kors hadde fått hjelp, alt til bygdas beste.

Ein spesiell innsats hadde dei også gjort for å redde Evje-bunaden. Dei hadde funne restar av ein slik bunad på Lauvland gard. Sigrid Odde hadde vore primus motor for dette. Evje-bunaden er enklare enn Åmli-bunaden, men mykje lik, sjølv om den har mindre sylv.

I programmet gjekk det ut ei etterlysing etter gamle bilder, om folk skulle ha noko, så ville laget vere takksam for å få ta kopiar. Men etter det eg kunne skjøne var medlemene få og oppe i åra, så om det ikkje kom nye folk med i laget, ville det nok bli lagt ned.

Vona var at feiringa av 80 år skulle få nokon til å kome og kanskje ta opp tråden slik at laget kunne halde fram. Det får vi sjå seinare.

Furuly:

I Statsbudsjettet 2020 er det visst bare eitt tiltak som er øyremerka for Setesdal. Det er Riksveg 9 Bjørnarå-Oftestøyl. Der heiter det:

Utbedringsstrekning rv. 9 Bjørneråa – Optestøyl, Bykle kommune
Delstrekningen Bjørneråa – Optestøyl i Bykle planlegges åpnet for trafikk i oktober 2019. Midlene for 2020 går til sluttføring av arbeidene med utbedring av delstrekningen og til å starte opp anleggsarbeidene på delstrekningen Besteland – Helle. Statens vegvesen fordeler midlene.

Det er altså sluttføring av prosjektet i Bykle og planlegging av delprosjektet mellom Helle og Besteland. Her har vegvesenet alt løyst ut bustader som må rivast, etter det eg har forstått. Det førte jo til at Mei Lin og Reidar måtte flytte.

Elles held satsinga på nytt fengsel i Agder fram, men om nokre pengar kjem til Evje, veit eg ikkje, kan hende er det alt fullfinansiert slik at det bare er utbygginga i Froland som no står att.

Elles er det nok mest satsing på kysten. Du kan lese meir om Agder i Statsbudsjettet på lenka nedanfor.

Statsbudsjettet 2020  

Ein av Siri sine artiklar vart artikkel nr. 91 100, Postludium om Ahrend (og Brunzema). Artiklar knutta til Postludium handlar ofte om komponistar, men denne gongen handla det om orgelbyggarar. Artikkelen har fleire bilete av orgel som firaet har bygd, og Siri likar å skrive heile manuskriptet til det ho skal seie når ho presenterer postludium. Takk for at vi fekk den og dermed runda eit nytt tusental med ein kvalitetsartikkel. Vi brukte ein god månad på det, og går no i gang mot neste milepel.

SJølv har eg nok vore noko slapp i skrivinga i det siste. Eg har hatt ein periode der eg har lese ein del, og då blir det mindre tid til skriving. I grunnen er det først den siste tida eg har teke til å nytte meg av Mandal bibliotek. Då eg jobba i Valle, heldt jo vaksenopplæringa til i etasjen over biblioteket, så då vart det mykje meir lesing. Men eg er glad for å ha funne tilbake til både leselyst og leseglede, sjølv om skrivegleda har kome litt i bakgrunnen.

Likevel tenkjer eg at det bør vere råd å nå eit nytt hundretal før månaden er ute. Hausten er jo ei travel tid med mykje som hender i månadane fram mot jul, så det bør vere mykje å skrive om på Setesdalswiki  både for meg og andre skribentar i tida som kjem.

Her er eit bilete av Gloger-orgelet i Kongsberg kirke som Ahrend har restaurert:

Eg tenkte at eg skulle vere litt tidleg i planlegginga av sendinga mi komande onsdag. Difor tok eg telefonar alt i går, fredag. Planen min var å ha ein prat med nyvalde ordførarar i kommunane og med komande fylkesordførar Arne Thomassen. Han svarte ja etter ein sjekk i kalenderen.

Den nye Byglandsordføraren var i utlandet og svarte nei, men Svein Arne Haugen som skal veljast til ordførar i Evje og Hornnes komande torsdag, svarte ja. Deretter tok eg ein telefon til Inger Lise Lund Stulien i Åseral. Ho er frå Valle og skal torsdag veljast til ordførar i Åseral. Også ho svarte ja etter at vi hadde snakka litt saman. Ho var litt usikker, for ho hadde ikkje vore i radio før, men etter kvart vart vi enige om at det var flott å starte i Valle Radio.

Til slutt tok eg ein telefon til Jon Rolf Næss i Bykle. Han er stiller alltid opp når han kan, og til onsdag kunne han også. Då kan vi snakke om både attval og utfordringar som Bykle har om kraftskatten vert endra.

Dermed var programmet for onsdagskvelden i boks og eg var glad for å ha det på plass så tidleg. Men så fekk eg vite at det skulle vere konstituering av Valle kommunestyre onsdagskvelden klokka 18, og då vart eg litt uroa, kan hende var planlegginga mi til fånyttes. Så eg måtte ta ein telefon til Ørnulf Hasla og høyre kva redaktøren meinte eg skulle gjere.

Men han hadde alt snakka med Steinar Kyrvestad og fått vite at møtet neppe kom til å vare meir enn ein time, eller kanskje litt lenger, så han meinte vi skulle bare satse på at vi kunne kjøre vanleg program etter at kommunestyremøtet var ferdig.

Så då blir det slik, og planlegginga var ikkje fånyttes.

Mens regnet hølja ned i formiddag, kjørte Reidun bilen ut av garasjen. Jeg hadde pakket og gjort klart for en tur til Sykehuset i Kristiansand.

Hva jeg pakket? lurer du på. Jeg har en bipap-maskin som jeg sover med om natta. Den blåser luft mens jeg sover, slik at jeg ikke skal våkne fordi jeg får for lite luft. Jeg må bruke en maske over munn og nese, og alt dette pakket jeg i veska. Mens regnet hølja ned, kom jeg meg i bilen.

Reidun kjører når jeg skal på disse kontrollene mine på sykehuset. Da setter hun meg av like ved hovedinngangen, og så tar hun en liten kjøretur mens jeg er inne til kontorll. Noen ganger er det tid til at hun kan ta en kopp kaffe mens hun venter, og det var det i dag, men i stedet for å få traktekaffe fra kolben på disken, gikk hun til automaten, og den kaffen var ikke god, sa hun da vi kjørte hjemover igjen.

Først måtte jeg innom og få tatt en blodprøve. For disse kontrollene får jeg et stikk i fingeren og så trekkes en dråpe blod ut i et tynt rør. De fylte to slike rør, trolig måtte det to dråper blod til. Så løper bioingeniøren til laboratoriet og når jeg kommer til konsultasjonen er analysen ferdig.

Lungemedisinsk poliklinikk ligger ganske langt unna hovedinngangen. Jeg har skritteller på mobilen, og den fortalte at det var om lag 1000 skritt. Du som leser bloggen min vet at jeg ikke er særlig glad i å gå, det burde jeg nok vært, da hadde nok helsa vært bedre, men jeg kom da fram. Jeg var helst tidlig, så det ble litt venting før jeg hadde time. Da fortalte sykepleier Marit Moland meg at analysen viste at det stod bra til. Dessverre hadde ikke pulsoksymeteret kommet fram tidsnok, det var sendt med post på mandag fra Kristiansand, men kom ikke fram før i dag, dermed fikk jeg ikke sove med den målingen jeg skulle hatt der, så det må jeg gjøre i helga. Men hun mente at når legen fikk sett på resultatene, ville jeg neppe bli innkalt igjen før om et år.

Da var det bare å ta turen gjennom de samme lange gangene og ringe til Reidun. Så var hun der og hentet meg. Nå høljet ikke regnet lenger ned, selv om det fremdeles regnet og vel hjemme var det godt å kunne få seg litt lunsj.

Wikipedia har et fint bilde av sykehuset:

I kveld hadde Reidun besøk av tre naboer, de har en samling hver fjerde uke og går på omgang til hverandre. Hun hadde pyntet med telys rundt om i stua i høstkvelden, og mens lysa brenner ned, skriver jeg kveldens blogg.

På samlingene snakker de om løst og fast siden sist, i kveld hadde de Reiduns hjemmebakte rundstykker med forskjellig pålegg og en eplekake laget av egne epler fra hagen. Det er en bonus for meg som ikke får være til stede at jeg får nyte godt av den maten som blir til overs, og det blir alltid noe til overs, for gjestene er svært forsiktige når de forsyner seg.

Selv om jeg ikke får være til stede og heller ikke ønsker det, setter jeg pris på at de samles. Jeg trekker meg tilbake med en bok og får lest hundre sider. Etter at de er gått, er det godt og varmt i stua selv om vi ikke har begynt å fyre ennå. Så setter jeg meg og skriver bloggen, leser litt og sjekker hvordan det står til på Setesdalswiki og Wikipedia. I oktober har Wikipedia en konkurranse i skriving om samiske forhold, så jeg meldte meg på og lærer litt hver dag.

I går ringte jeg til Bjørgulv T. Berg og spurte om han husket Adolf Steen, predikanten i Samemisjonen som var kretssekretær for Sørlandet i over 30 år, og det gjorde han, han hadde ofte vært i Setesdal, så når jeg etter hvert får skrevet om ham på Wikipedia, kommer det kanskje også en artikkel på Setesdalswiki.

Og så er lysa slukket og brent ned. Bloggen er skrevet. Nå kan jeg fortsette på boka og lese noen sider til før jeg legger meg.

I kveldens sendinghadde Siri Johannessen intervju med to byklarar. Det eine var eit intervju som Ørnulf Hasla hadde laga med Folke Nesland, munnharpesmeden som vart heidra av Norsk munnharpeforum i haust. Folke Nesland var tilsett i Bykle kommune som teknisk sjef i 36 år og stod for det meste av den store utbygginga i kommunen.

No er han pensjonist og Ørnulf møtte han i smia der han putla og smidde på munnharpe. Men det var kalt, varmen frå essa var ikkje nok til å halde varmen i den gamle bua frå 1830-talet, sjølv om han til og med hadde støypt varmekablar i golvet, så dei gjekk innomhus etter kvart og vi fekk høyre mykje om korles det var å drive med smiing som hobby. I mange år dreiv han som knivsmed, men det er mange tusen knivsmedar i Norge, så han gjekk over til å smi munnharper, det er truleg bare 4-5 som gjer det no. Knut Tveit var vel den første som tok opp tradisjonen, men han er jo gått bort.

Vi fekk høyre mykje om korleis ein må file og justere for å få klang og rett tone i munnharpene. Om ein spelar aleine, kan munnharpa vere  ustemt, men om ein skal spele saman med andre, må ho stemmast. Då stemmast ho i G, det har ein blitt samde om, elles hadde det blitt eit svært surr. På landskappleiken no er det mange som spelar munnharpe, men nokre år før Bjørgulv Straume kom i gang, var det ingen. Folke sende munnharpene til Bjørgulv for at han skulle teste dei og var takksam for konkrete tilbakemeldingar frå spelemannen.

Ikkje bare laga han munnharpene, han laga også dei fine skrina som munnharpene ligg i når dei ikkje blir brukte. Då kunne han legge inn sylvtråd i treet om dei skulle vere ekstra fine, og det lika sylvsmeden Ørnulf godt etter det eg fekk med meg. Men ikkje alle munnharpene var gode, kvar munnharpe var ulik dei andre, så det var mykje etterarbeid for å få dei til å klinge.

Det andre innslaget i kveld handla om Hans Blattmann, som er trenar for para-alpinlandslaget. Han hadde 170 reisedøgn, så han kunne ikkje vere mykje heime, og Siri fann han i Inzell, der dei var i periodar på 14 dagar og trente på snøen på ein isbre etter det eg skjøna. Men mot desember kunne dei vel finne norsk snø. Å trene folk med ulike handikap i idrett var ikkje annleis enn å trene funksjonsfriske, dei hadde same ambisiøse mål. Det måtte bare nokre tilpassingar til, så Hans Blattmann lika jobben og gledde seg når utøvarane lukkast.

I programmet Kommunen informerer hadde Siri med seg rådmann Aud Sunniva Fuhr. Det var kome nytt nummer av Bygdenytt, og det danna grunnlag for samtalen.