Ta ein telefon til ein person i denne koronatida og fortel at du set pris på han eller henne. Det kom på klingande Moisund-dialekt frå statsråd Kjell Ingolf Ropstad i Regjeringa sin pressekonferanse i dag.

I våre dagar er det lett å ta ein telefon. Då eg var ung, var det ikkje telefon i kvar heim eingong, no er det telefon i alle lommar eller vesker. Difor burde det vere lett å ta ein telefon og seie at du set pris på nokon eller noko som ein har gjort. Likevel gjer vi det alt for sjeldan.

Du er du, og du duger, song Tore Thomassen tidleg på 1990-talet. Vi treng å minne kvarandre om det både tidt og ofte, ikkje minst når det mørke novembermørket rår og sender deprimerande tankar til alle pessimistar og ein god del optimistar også.

Livet er ikkje alltid ein dans på roser, sjølv om vi prøver å unngå å syne at bak fasaden er det kanskje både økonomiske sørger og anna som kan få oss til å ligge vakne om natta.

Men ein telefon med eit godt ord, det kostar ikkje mykje og alle kan trenge det av og til.

Vi brukte to månader på det siste hundretalet. Artikkelen om 1. desember 2020 vart artikkel nr. 92 600. Sjølv slit eg med isjias, så det er ikkje mykje eg har skrive i den seinare tida, men heldigvis er Geir og Siri meir aktive og klarar å halde ein viss produksjon av artiklar oppe. Men om vi skal bruke to månader på neste hundretal, då klarar vi ikkje å nå nytt tusental til årsskiftet. Slik er det bare.

Vi klarar heller ikkje å få med alle hendingar i datoartiklane våre. Det har vel heller aldri vore ein ambisjon, men vi har jo prøvd å få med noko dei fleste dagane.  Så lenge vi ikkje er fleire som skriv, klarar vi ikkje å dekke på langt nær alt som hender i regionen.

For meg har Setesdalswiki vore ein god måte å samle kunnskap på. I dag fekk eg spørsmål om kven som sit i Valle og Hylestad sokneråd, og det fann eg i artikkelen som du kan lese om du trykkjer på den grøne lenka. Det hadde eg ikkje visst for ein går jo ikkje og hugsar på slikt.

Så Setesdalswiki har ei oppgåve, og vi får halde fram vidare gjenno korona, isjas og andre skavankar og vone på betre tider.

Kveldens mest lokale tema i Valle Radio handla om innsamling av stadnamn. Det var Leonhard Jansen som fortalde om alt arbeidet som er gjort heilt tilbake til midt på 1990-talet, då han samla inn stadnamn og plotta inn på kart, eit stadnamn utan kartreferanse er ingenting verd, sa han. Sidan kom Jørund Georg Jore, JOhn Melhus og Asbjørn Renberg med i arbeidet der ein hadde med både normal form og dativform. Det var mellom anna samla inn 1000 stadnamn frå Røysland, med koordinatar. Øyvind Jacob hadde og vore engasjert i dette, men no trong dei folk ein dag i veka til å ta opp att arbeidet.

Det andre hovudinnslaget var med Gunnar Stubseid som fortalde om UNESCO-prosjektet. Der fekk kveding, dans og folkemusikk frå Setesdal anerkjenning frå heile verda, men og ei forplikting til å ta vare på det. No er det kome ein rapport som beskriv kva som finst i regionen, og stilling er lyst ut til tre års prosjekt. Den stillingen bør ikkje ha kontorplass i Kristiansand, men på Setesdalsmuseet, i det levande miljøet. Om ein skal reise frå byen til Valle for å gjere noko, blir arbeidsdagen kort.

Kunsten lever bare når han blir utøvd, sa Gunnar Stubseid, som peika på at tradisjonen heile tida er i endring. Den som lærer seg ein slått, legg til si eiga tolking når han framfører den. Før korona samla folkemusikarar seg på Sylvartun kvar tysdag for å spele saman og ta vare på tradisjonen. Men ein må nå vidare ut, det er ikkje nok med Eldbjørg og Vetle som aktive unge utøvarar, så UNESCO-satusen bør føre til meir opplæring og fleire utøvarar.

I kveldens sending i Valle Radio var det Hilde og Alf Halvorsen som dominerte sendeflata. Dei skal ha møte i kyrkjestoga i Valle torsdag klokka 19.30 og på Nomeland bedehus fredag klokka 19.30  og laurdag klokka 17 etter det eg fekk med meg av samtalen.

Du som har høve til å gå dit vil få møte eit par misjonærar som har budd i Mali i 20 år av dei 40 åra dei har vore misjonærar. Heimeopphald i Norge kan ha vore både korte og lange, men Alf meinte at han hadde vore i Mali ein gong i året i alle dei åra han også hadde hatt heimeopphald.

Målgruppa for arbeidet var dei som snakkar malinke, eit av dei 40 språka i landet. Hilde er adjunkt og barnehagelærar, Alf er teolog og jeger, noko som passar godt i landet, etter det eg kunne skjøne. Det er mennene som kan lese og skrive, men Hilde har arbeidd for at også kvinnene skal kunne lese Guds ord på sitt eige språk, og Det nye testamente er blitt omsett til malinke i løpet av den tida dei har vore der.

I Mali er det på langt nær så stressande som i Norge, der tek ting den tida som trengst. Så overgangen mellom dei to landa krev omstilling. Men dei var glade Kristusvitne med misjonskall heilt frå unge år og opplevde å stå i ei meiningsfull oppgåve. Her i Norge er vi ikkje så flinke til å snakke om tru, i Mali hadde dei opplevd at ein mann kom på døra og spurte om korleis han kunne bli frelst. Då visste dei mest ikkje kva dei skulle gjere, men smått om senn fann dei ut av det. Mannen fekk opplæring og vart døypt og vart ein god medarbeidar for evangeliet.

Ta turen og fyll møtelokalet så godt som det kan gjerast i desse koronatider. De får mykje att for kollekten desse kveldane.

Då spanskesjuka herja landet for hundre år sidan, hadde vi ikkje mange telefonar i Norge. Heilt fram til midten på 1900-talet var det få som hadde telefon i eige hus, eg hugsar godt at eg måtte bodsende Reidun om eg ville tale med henne sist på 1960-talet.

Men så kom den store endringa der alle fekk fasttelefon og etter kvart også mobiltelefon. No sit dei aller fleste med ein liten datamaskin i handa som også kan nyttast som telefon.

I dag vart min mobiltelefon nytta til ein samtale med Torbjørn Greipsland. Det førte til at eg fekk nokre artiklar han hadde skrive som eg kunne legge ut på Setesdalswiki. Han ventar på at ein artikkel han har sendt til Fædrelandsvennen skal kome på trykk, og no hadde han fått signal  om at han kanskje snart ville kome, og då ville han dele gleda med meg. For når han har stått i avisa, kan han også kome på Setesdalswiki.

Medan eg snakka med han, fekk eg ein telefon frå kunsine Brit Obrestad på Varhaug. Ho kjempar med alt lauvet som fell ned frå trea, ho likar ikkje at det blir liggjande og råtne på hagestiar og i gardsromet. -Det må vere millionar av blad på eit så stort tre, sa ho. Eg kunne ikkje anna enn å vere samd, men heldigvis er trea rundt oss litt langt borte frå plenane, så det er få blad som landar der.

Og no har eg lagt ut den første artikkelen eg fekk frå Torbjørn på Setesdalswiki. den finn du her:

Henrik Wergeland og Adolph Tidemand kjempet sammen for jødenes rettigheter

I sendingane i fjernsynet har det ikkje blitt snakka så mykje om at det også var val på mange andre enn presidenten i USA. Men det vart jo likevel sagt at det tok lang tid å fylle ut stemmeseddelen fordi det var så mange ruter ein skulle krysse i.

Så eg tenkte at eg kunne sjå kven som var medlem av kongressen og då gjekk eg til wikipedia. Nettleksikonet er jo som regel oppdatert på det meste, men når det vart spørsmål om kven som var medlemmer av den amerikanske kongressen, var det ikkje noko å finne på norsk.

Men engelsk wikipedia, som jo er den største av alle og når eg skriv dette har over seks millionar artiklar, hadde jo ei fullstendig liste, der det også var biografiar om dei som no har verva. Den lista var ajour pr. 20. oktober 2020, så dei har nok litt å gjere med å oppdatere lista for perioden som startar i januar 2021.

Av lista kunne vi ikkje finne ut om det var mange som hadde røter frå Norge eller Norden, men på tv var det snakk om ein som hadde lært seg norsk, endåtil, Pete Buttigeg. Men han trekte seg tidleg og ga støtta si til Joe Biden. Men han var ikkje på val til føderale verv, så vidt eg kunne finne ut, og perioden hans som ordførar i South Bend gjekk ut i 2020, så han må vel på jakt etter ny jobb. Kan hende blir han ein av dei 4000 som Joe Biden må rekruttere til jobbar etter valet.

Det har vore fascinerande å sjå på sendinga frå USA etter presidentvalet. I dag kom resultata frå dei siste statane og folk kom ut i gatene for å feire at Joe Biden hadde vunne valet. Alle hadde munnbind, i alle slags fargar og fasongar, frå skjerf til profesjonelle og sikkert ikkje heilt billege.

Her heime har eg brukt munbind ein gong, det var då eg var på sykehuset i Kristiansand for å ta ein blodprøve. Då brukte eg eit munnbind eg fann ved inngangen. Etter at eg var ferdig, det tok nokre få minutt, stappa eg munnbindet i lomma og tok det med heim. Dei seier det er eingongsbruk, men eg har ikkje kasta det enno.

Helge har vore ti dagar i Oslo og reist med kollektivtransport. Då måtte han bruke munnbind. Men her sør er det ikkje mange som brukar det om dei går på butikken. God avstand mellom folk er det likevel.

Og samlingar vert avlyste, ikkje minst ryk mange julemesser. Eg snakka med søster mi, Solvor, i dag, og deira julemesse på Varhaug var avlyst. Heldigvis kjøper folk lodd likevel, så inntektene stoppar ikkje heilt opp. Men den nasjonale dugnaden må nok halde fram til sommaren.

Så eg burde vel spørje Reidun om ho ikkje kunne kjøpe ei øskje med munnbind neste gong ho er i byen.

Vi som fylgjer med på valet i USA held ut sjølv om det no er mange dagar og netter sidan folk gjekk til stemmeurnene i landet der alt er så stort.

Eg har ikkje slektningar over there, men Reidun har. Vi har ikkje snakka med dei om valet, og i dag kom det melding om at dei i ein av famiiane har mista mater familia på nærare 90 år, så dei er nok sikkert ikkje så opptekne som vi er av valet i desse dagane. Her er hennar melding, omsett av Google:

Pauline elsket å hjelpe oss på alle måter hun kunne (som var mange), og hun beundret absolutt barnebarnet Erik og Jack, som var lyset i livet hennes. Hennes aktive involvering i familien vår har påvirket dypt og endret livene våre til det bedre. Vi takker Gud for den utrolige velsignelsen av å ha denne fantastiske kvinnen i våre liv. Vi savner henne så mye allerede, men vi vet at hun er glad for å endelig være ′′ hjemme,” slik hun beskrev det.

Men vi har tv på frå vi vaknar til vi legg oss, med få unntak når det kjem eit repriseinnslag eller når vi skal få oss litt mat. I dag snakka eg litt med Torbjørn Greipsland. Han sende meg eit innlegg han hadde på Verdidebatt om valordninga. Så vart eg litt klokare. Og held ut.

Akkurat som rosa under

Eg lova å skrive meir frå Studio Mandal i kveld, så her kjem andre meldinga.

Eg hadde gjort avtale med Geir Daasvatn om å snakke om den boka han har laga, Bare ein vanleg kvardag, for ei gåve. Tanken var å ha det som andre innslaget i den aktuelle timen. Så etter at Tallak Hoslemo hadde fortald om jolemessa, ringte Liv Gunn til Geir. Men ho fekk ikkje svar. Då tok eg ein telefon til Rita Flottorp, kona hans, og det synte seg at han hadde vore på eit møte tidlegare på dagen og difor hadde sett telefonen på lydlaus. Men etter det fekk vi ein samtale om boka, som han bare hadde få eksemplar att av. Men han vurderte om han skulle få eit nytt opplag. Det var ei fotobok med nokre av tekstane han har skrive på Facebook.

Så kom turen til Reidar Tveito, han har også skrive bok. Den handla om kulturminne og fornminne rundt Byglandsfjord og var akkurat gått i trykken. Tanken var å nå lesarar rundt Byglandsfjord med noko av alt det lokalhistoriske stoffet han har samla gjennom åra. Både Nasjonalbiblioteket og arkiva til Fædrelandsvennen og Agderposten hadde vore gode kjelder.

Reidar kunne også fortelje om ei anna bok han hadde klar saman med Torgeir Moseid. Den handla om Dampsaga, det var opptrykk av eit hefte dei hadde funne og som hadde blitt utvida med meir stoff. Den skulle delast ut gratis på Byglandsfjord, dei håpte på sponsing slik at utgiftene vart dekka og Per Birkeland hadde alt sponsa med 5000 kroner av dei 20.000 som trongst, så no vona han at Bygland kommune også kom på banen.

Siste samtalen var med Berit Junge Henriksen. Ho oppsummerte Kulturveka 2020. Best besøkt og truleg også mest morosamt var innslaget frå Valle bygdekvinnelag der folk gjekk eventyrstien frå Harstad til Tveitetunet og møtte ulike eventurfigurar på vegen. Men også konserten med Øystein Kikut og besøket av Agder Camerat på laurdags føremiddag var fine arrangement som mange hadde fått med seg. Kulturveka er jo laga av lag og organisasjonar som melder inn arrangement til ein komite som så koordinerer og lagar eit felles program. Og Berit hadde ikkje mista motet, det heile starta i 2002, så dei måtte i alle fall halde på til 2022 slik at dei kunne feire jubileum. Kommunen og banken ville sikkert sponse også vidare, meinte ho.

I kveld hadde Valle Radio igjen sending frå Studio Mandal. Via Skype vart eg kopla til miksebordet i Valle og så kopla Liv Gunn Viki meg saman med dei som eg hadde på kjøreplanen min.

Liv Gunn fekk opplæring av Jørund Georg Jore, og etter nokre innleiande problem gjekk det heile veldig greitt. Eg ville gjerne ha lyd på når det var reklame og musikk, og slik vart det.

Først fortalde Torunn Charlotte Nyberg litt om Kulturveka 2020, men ikkje så mykje, for Berit Junge Henriksen skulle også snakke om den. Men så snakka vi om UNESCO-statusen for Setesdal. Agder fylke har lyst ut ei stiling som prosjektleiar for arbeidet som må gjerast. Mykje av dette vil skje i Bygland, Valle og Bykle, så det kan godt tenkjast at stillinga blir plassert i Valle. Men ho kan også kom til Kristiansand, for ein del arbeid vil vere i fylkeskommunen.

Så var det ein prat med Tallak Hoslemo om Jollemessa på Rysstad som forsvann i korona, den skulle vore 21. november. No måtte folk kjøpe lodd pr telefon eller vipps. Medan dei i fjor nærma seg ein halv million i inntekt, såg han for seg at lotteriet kunne gje 200.000 kroner i år om alt vart utseld, men så var det gevinstar for 50.000 kroner som og skulle betalast, så resultatet kom til å bli mykje lågare i år. I tillegg mista ein det sosiale fellesskapet som ei slik messe er, og det er jo absolutt eit tap når ein ikkje kan samlast i kafeen og vente på å vinne bløtkake eller marsipankake, normalt skulle 200 slike loddast ut.

I morgon skal eg fortelje meir om kveldens sending.