Lettestokk: Skilnad mellom versjonar
Hopp til navigering
Hopp til søk
s Fleire lenker |
s Kjelde |
||
| (5 mellomversjonar av den same brukaren er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
'''Lettestokken''' (lettetreet) er ein del av utstyret i ei vasskvern. | [[Fil:Stien Evje kvernhus lettestokk 301224.jpg|mini|høgre|Lettestokken i kvernhus på [[Stien]] i [[Evje]] [[30. desember 2024]].]] | ||
[[Fil:Gerustad Vegusdal kvernhus 060824 (4).jpg|mini|høgre|Under kvernhus på [[Gjerustad (Vegusdal)|Gjerustad]] i [[Vegusdal]] [[6. august 2024]]. Lettestokken t.v. for kvernkallen.{{Byline|Geir Daasvatn}}]] | |||
'''Lettestokken''' (lettetreet, letteklòvi, leta) er ein del av utstyret i ei vasskvern. | |||
Under [[Kvernhus|kvernhuset]] er [[Kvernkall|kvernkallen]] festa til [[Grunnstokk (kvern)|grunnstokken]]. I den eine enden kviler grunnstokken på ein stein e.l. I den andre enden heng grunnstokken i lettestokken. Lettestokken går gjennom golvet i kvernhuset og opp til ei løfteinnretning, t.d. med trekilar. Den øvste kvernsteinen, oversteinen, kviler på seglet øvst på kvernkallen. Oversteinen kan såleis løftast eller senkast saman med kvernkallen ved å slå på kilane i lettestokken. Avstanden og trykket mellom kvernsteinane kan dermed regulerast. På det viset kan mylnaren styre at mjølet blir passe fint. | Under [[Kvernhus|kvernhuset]] er [[Kvernkall|kvernkallen]] festa til [[Grunnstokk (kvern)|grunnstokken]]. I den eine enden kviler grunnstokken på ein stein e.l. I den andre enden heng grunnstokken i lettestokken. Lettestokken går gjennom golvet i kvernhuset og opp til ei løfteinnretning, t.d. med trekilar. Den øvste kvernsteinen, oversteinen, kviler på seglet øvst på kvernkallen. Oversteinen kan såleis løftast eller senkast saman med kvernkallen ved å slå på kilane i lettestokken. Avstanden og trykket mellom kvernsteinane kan dermed regulerast. På det viset kan mylnaren styre at mjølet blir passe fint. | ||
I [[Valle]] er lettestokken kalla «letteklòvi». | |||
== Kjelder == | == Kjelder == | ||
*[[Oddvar Moen]], ''[[Hægeland møllehistorie 1918–2018]]'', utgjeve av [[Hægeland sogelag]], 2018, side 25–29 | *[[Oddvar Moen]], ''[[Hægeland møllehistorie 1918–2018]]'', utgjeve av [[Hægeland sogelag]], 2018, side 25–29 | ||
*[https://vallemal.no/ord/10359/ Ordforklaring på Vallemal.no] | |||
[[Kategori:Ord og uttrykk]] | [[Kategori:Ord og uttrykk]] | ||
[[Kategori:Landbruksredskaper]] | [[Kategori:Landbruksredskaper]] | ||
Siste versjonen frå 4. januar 2026 kl. 21:50
.jpg)
Foto: Geir Daasvatn
Lettestokken (lettetreet, letteklòvi, leta) er ein del av utstyret i ei vasskvern.
Under kvernhuset er kvernkallen festa til grunnstokken. I den eine enden kviler grunnstokken på ein stein e.l. I den andre enden heng grunnstokken i lettestokken. Lettestokken går gjennom golvet i kvernhuset og opp til ei løfteinnretning, t.d. med trekilar. Den øvste kvernsteinen, oversteinen, kviler på seglet øvst på kvernkallen. Oversteinen kan såleis løftast eller senkast saman med kvernkallen ved å slå på kilane i lettestokken. Avstanden og trykket mellom kvernsteinane kan dermed regulerast. På det viset kan mylnaren styre at mjølet blir passe fint.
I Valle er lettestokken kalla «letteklòvi».
Kjelder
- Oddvar Moen, Hægeland møllehistorie 1918–2018, utgjeve av Hægeland sogelag, 2018, side 25–29
- Ordforklaring på Vallemal.no