Haugum
Haugum er ein gard i Valle kommune (gnr. 33). Den ligg på omlag 390 m.o.h., sørvest for Espetveit i grenda Tveitebø. Haugum er er ein del av det nørdre beitelaget. Bispevegen kjem ned i Valle mellom Haugum og Nørdre Hoftuft, mens Haugebekk ligg mellom Espetveit og Haugum. Namnet uttalast /hau`gom/, og tydar haug. Garden skal aldri ha hatt plass, men Johanne Olsdtr. på bnr. 1. hadde ei stoge i Bursvodden fram til ho døydde i 1925. I eit brev frå 1585 er det tydeleg at garden er einbølt, og den blei delt i to bruk i 1628 då ei kontrakt ga Eivind Ulvsson Hoftuft og svogeren Olav Olsson Kvasaker heimel. Seinare, kanskje allereie i 1650-åra, blei bnr. 2. dela i fleire mindre partar. I 1981 var garden delt inn i fire bruksnummer. Totalt har den hatt tre gardsnummer; fram til 1838 var det 44, 1838-1889 31, og frå 1889 til no er det 33.
Valle Gardssoge seier at garden kan ha blitt til i eller litt etter vikingtida, og i Oluf Rygh sitt verk Norske Gaardnavne ser me at garden i eit brev frå 1504 var kalla Hawgum,[1] i 1595 Hougaar og Hoffuee, Hougaard i 1601, Høugen i 1668 og Houger i 1723.[2] I 1661 hadde garden to (slåtte)støylar, og ni år seinare ein slåttestøyl og ei flaumkvern. Matrikkelframlegget frå 1723 visar at Haugum er lett å drive og har eigen kvern, men utan vidare skog og støylar. I 1802 nemnest eit godt beite, men garden har for lite skog til husbruk.
Bnr. 1 hadde fire støylar som b.nr.2 frå gamalt av hadde rett til å vere med i buene til: Skålbulii, Flottin, Nuten og Juvvatn. Seinare kjøpte b.nr. 2 tre av desse støylane frå b.nr. 1: Skålbulii, Nuten og Juvvatn.
Ras
Kjelder og referansar
- Ryningen, Alfred: Valle kommune - gardssoge bind V, s. 262-266. Bergen 1987, ISBN 82-99133440.