Landnåmsgardane i Iveland: Skilnad mellom versjonar
s →Landnåmsgardane: lenke Frøyså |
s Orto |
||
| (19 mellomversjonar av den same brukaren er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
[[Fil:Austre Hodne Iveland 290812.JPG|miniatyr|høyre|[[Austre Hodne]] i Iveland på andre sida av [[Otra]], og [[Vestre Hodne]] i [[Hornnes]] nærast. Austre Hodne kan vere den eldste garden i Iveland. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | |||
'''Landnåmsgardane i Iveland''' er ei liste over det ein trur var dei opphavelege, primære gardane i [[Iveland]]. Desse gardane dekka etter kvart all jord i området. Alle gardar som seinare kom til, måtte då vere utskilde frå desse første «sentrumsgardane». Lista er laga av bygdebokskrivaren [[Aslak Fjermedal (1891-1969)|Aslak Fjermedal]], og teken inn i den [[Iveland II - Ålmenn kultursoge|ålmenne kultursoga for Iveland]]. | '''Landnåmsgardane i Iveland''' er ei liste over det ein trur var dei opphavelege, primære gardane i [[Iveland]]. Desse gardane dekka etter kvart all jord i området. Alle gardar som seinare kom til, måtte då vere utskilde frå desse første «sentrumsgardane». Lista er laga av bygdebokskrivaren [[Aslak Fjermedal (1891-1969)|Aslak Fjermedal]], og teken inn i den [[Iveland II - Ålmenn kultursoge|ålmenne kultursoga for Iveland]]. | ||
''« - Når landnåmsmannen stansa på ein stad der det var høveleg å slå seg til, so bygde han hus og eigna til seg jorda rundt ikring. Truleg tok han då den jord som naturleg høyrde til, eller som strekte seg frå «hei til hei». Landnåmsgarden låg gjerne i ein dal eller med eit vatn, og yttergrensene for garden hans kom då til å fylgje heiedraga. Garden kom til å lage ei grei samanhangande landvidd, og ofte ein firkant. Det vart ein gard mellom dei 4 endestavane, med strengbeine bytte frå endestav til endestav»'', skriv Fjermedal i kultursoga. | ''« - Når landnåmsmannen stansa på ein stad der det var høveleg å slå seg til, so bygde han hus og eigna til seg jorda rundt ikring. Truleg tok han då den jord som naturleg høyrde til, eller som strekte seg frå «hei til hei». Landnåmsgarden låg gjerne i ein dal eller med eit vatn, og yttergrensene for garden hans kom då til å fylgje heiedraga. Garden kom til å lage ei grei samanhangande landvidd, og ofte ein firkant. Det vart ein gard mellom dei 4 endestavane, med strengbeine bytte frå endestav til endestav»'', skriv Fjermedal i kultursoga. | ||
Fjermedal har kome fram til at det er 19 landnåmsgardar i Iveland. Han meiner dette landnåmet stort sett fall i folkevandringstida. Kanskje kan det vere unntak for [[Austre Hodne|Horne]] og Skaiå, som kan vere noko eldre gardar. | Fjermedal har kome fram til at det er 19 landnåmsgardar i Iveland. Han meiner dette landnåmet stort sett fall i folkevandringstida (ca. år 400–570 e.Kr.). Kanskje kan det vere unntak for [[Austre Hodne|Horne]] og Skaiå, som kan vere noko eldre gardar. | ||
Etter arkeologiske utgravingar på Moi i [[Bygland]] i 2007 er det dokumentert kontinuerleg busetjing i Setesdal heilt tilbake til yngre bronsealder (780–410 f.Kr.)<ref>[[Gaute Reitan]], ''Moi i Bygland - Fra yngre bronsealder til høymiddelalder på sju uker'', artikkel i [[Spor i Setesdalsjord]]'', 2014, side 71 flg.</ref>. Ut i frå denne nye kunnskapen om den forhistoriske busetjinga i [[Setesdal]], er det nok ikkje usannsynleg at ein med tida vil kome fram til at den første faste busetnaden i Iveland også er eldre enn det ein tidlegare trudde. | |||
== Landnåmsgardane == | == Landnåmsgardane == | ||
[[Fil:Eieland Iveland 131215 (2).jpg|miniatyr|høyre|Eieland. {{Byline|Geir Daasvatn}}]] | |||
[[Fil:Landås - Iveland 310315 (6).JPG|miniatyr|høyre|Landås. {{Byline|Geir Daasvatn}}]] | |||
*[[Austre Hodne|Horne]] | *[[Austre Hodne|Horne]] | ||
* Skaiå | * Skaiå | ||
*[[Frøyså]] | *[[Frøyså]] | ||
*Ivedal | *[[Ivedal]] | ||
*Grosås | *[[Grosås]] | ||
*Mykland | *[[Mykland (Iveland gnr. 13)|Mykland]] | ||
*Skisland | *[[Skisland]] | ||
*Leesland | *[[Leesland]] | ||
*Landekil | *Landekil | ||
*Vatnestraum | *Vatnestraum | ||
* | *[[Møkjåland]] | ||
*Eieland | *[[Eieland]] | ||
*Nateland | *Nateland | ||
*Landås | *[[Landås]] | ||
*Mølland | *[[Mølland (Iveland gnr. 45)|Mølland]] | ||
*Frikstad | *[[Frikstad]] | ||
*Ljosland | *Ljosland | ||
*Fjermedal | *[[Fjermedal]] | ||
*Fjermeros | *Fjermeros | ||
== Kjelder == | == Kjelder == | ||
*[[Aslak Fjermedal (1891-1969)|Aslak Fjermedal]], ''[[Iveland II - Ålmenn kultursoge]]'', utgjeve av [[Iveland bygdesogenemnd]], 1962, side | *[[Aslak Fjermedal (1891-1969)|Aslak Fjermedal]], ''[[Iveland II - Ålmenn kultursoge]]'', utgjeve av [[Iveland bygdesogenemnd]], 1962, side 143–156 | ||
== Referansar == | |||
<references/> | |||
[[Kategori:Lister]] | [[Kategori:Lister]] | ||
[[Kategori:Garder i Iveland]] | [[Kategori:Garder i Iveland]] | ||
Siste versjonen frå 8. august 2024 kl. 06:22
Landnåmsgardane i Iveland er ei liste over det ein trur var dei opphavelege, primære gardane i Iveland. Desse gardane dekka etter kvart all jord i området. Alle gardar som seinare kom til, måtte då vere utskilde frå desse første «sentrumsgardane». Lista er laga av bygdebokskrivaren Aslak Fjermedal, og teken inn i den ålmenne kultursoga for Iveland.
« - Når landnåmsmannen stansa på ein stad der det var høveleg å slå seg til, so bygde han hus og eigna til seg jorda rundt ikring. Truleg tok han då den jord som naturleg høyrde til, eller som strekte seg frå «hei til hei». Landnåmsgarden låg gjerne i ein dal eller med eit vatn, og yttergrensene for garden hans kom då til å fylgje heiedraga. Garden kom til å lage ei grei samanhangande landvidd, og ofte ein firkant. Det vart ein gard mellom dei 4 endestavane, med strengbeine bytte frå endestav til endestav», skriv Fjermedal i kultursoga.
Fjermedal har kome fram til at det er 19 landnåmsgardar i Iveland. Han meiner dette landnåmet stort sett fall i folkevandringstida (ca. år 400–570 e.Kr.). Kanskje kan det vere unntak for Horne og Skaiå, som kan vere noko eldre gardar.
Etter arkeologiske utgravingar på Moi i Bygland i 2007 er det dokumentert kontinuerleg busetjing i Setesdal heilt tilbake til yngre bronsealder (780–410 f.Kr.)[1]. Ut i frå denne nye kunnskapen om den forhistoriske busetjinga i Setesdal, er det nok ikkje usannsynleg at ein med tida vil kome fram til at den første faste busetnaden i Iveland også er eldre enn det ein tidlegare trudde.
Landnåmsgardane
.jpg)
.JPG)
- Horne
- Skaiå
- Frøyså
- Ivedal
- Grosås
- Mykland
- Skisland
- Leesland
- Landekil
- Vatnestraum
- Møkjåland
- Eieland
- Nateland
- Landås
- Mølland
- Frikstad
- Ljosland
- Fjermedal
- Fjermeros
Kjelder
- Aslak Fjermedal, Iveland II - Ålmenn kultursoge, utgjeve av Iveland bygdesogenemnd, 1962, side 143–156
Referansar
- ↑ Gaute Reitan, Moi i Bygland - Fra yngre bronsealder til høymiddelalder på sju uker, artikkel i Spor i Setesdalsjord, 2014, side 71 flg.