Den gamle byvegen: Skilnad mellom versjonar
s →Kjelder |
s Lagt til noen kategorier |
||
| (20 mellomversjonar av den same brukaren er ikkje viste) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
'''Den gamle byvegen''' var ein kløvveg som gjekk på austsida av [[Otra]] frå [[Vassend]] gjennom [[Evje]], [[Iveland]] og [[Vennesla]] til [[Kristiansand]]. Vegen var truleg i bruk frå Kristiansand blei grunnlagt til rundt 1840, då den nye [[Postvegen]] tok over det meste av ferdsla. Vegen følgde for ein stor del heiane sørover mot byen, og låg ikkje nede i dalbotnen slik dei fleste vegane gjer i dag. | [[Fil:Gymsåna Lauvland 091218-2.jpg|miniatyr|høyre|Brukara etter steinbrua som gjekk over [[Gymsåna]] på [[Lauvland]] i Evje. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | ||
'''Den gamle byvegen''' var ein ride- og kløvveg som gjekk på austsida av [[Otra]] frå [[Vassend]] gjennom [[Evje]], [[Iveland]] og [[Vennesla]] til [[Kristiansand]]. | |||
== Historie == | |||
Vegen var truleg i bruk frå Kristiansand blei grunnlagt til rundt 1840, då den nye [[Postvegen]] tok over det meste av ferdsla. Nokre delar av vegen var i bruk endå lengre, heilt til byrjinga av 1900-talet. Vegen følgde for ein stor del heiane sørover mot byen, og låg ikkje nede i dalbotnen slik dei fleste vegane gjer i dag. | |||
Dei fleste setesdølane på bytur følgde truleg vegane på vestsida av Otra sørover mot Kristiansand. Den mest kjende er [[Fjellmannsvegen]].<ref>''Den gamle byvegen'', kapittel 1 - Innledning</ref> Men det finst mange vitnesbyrd om at dei nokre gonger også brukte kløvvegen gjennom Evje og Iveland. | |||
== Vegen gjennom Bygland == | |||
[[Fil:Smiesvingstien Byglandsfjord 030716 (2).jpg|miniatyr|høyre|Smiesvingstien med tydelege spor etter den gamle ride- og kløvvegen. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]] | |||
[[Fil:Ytre Li byvegen 250120.jpg|miniatyr|høyre|Ved Ytre Li er vegen godt synleg. I det skrånande terrenget er det bygd opp ein solid mur. {{Byline|Geir Daasvatn}}]] | |||
Det er tydelege spor etter den gamle kløvvegen frå [[Sandviksbukta]] og [[Smiesvingen]] rett sør for [[Revsnes Hotell]].<ref>''Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord'', side 18</ref> Lokalhistorikaren [[Reidar Tveito]] har kalla vegen for [[Smiesvingstien]] her. Eit anna brukt namn er ''Den gamle kyrkjevegen''. Folk i området nytta vegen når dei skulle sørover til [[Evje kyrkje]] eller nordover til [[Årdal kyrkje]] i [[Grendi]].<ref>''Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord'', side 13</ref> | |||
== Vegen gjennom Evje == | == Vegen gjennom Evje == | ||
Frå [[Bjorå]] gjekk vegen opp dalsida ved [[Gausa]] forbi [[Deknefallet]] og nordsida av [[Gausemyra]] til garden [[Lauvland]].<ref>''Den gamle byvegen, kapittel 3''</ref> <ref>''Lokalhistoriske perler. På tur med Oddmund Mogstad'', side 207</ref> Frå Lauvland svinga vegen sørover. Det første stykket gjekk han på vestsida og nokonlunde parallelt med dagens [[Fylkesveg 292]]. Eit stykke før [[Gymsåna]] kryssa han Fv-292 og kom over elva på bru om lag 10 m aust for fylkesvegen.<ref>''Den gamle byvegen'', kapittel 3</ref> <ref>''Lokalhistoriske perler. På tur med Oddmund Mogstad'', side 207</ref> | |||
Frå Øvre Li gjekk vegen 400-500 m i same trasé som gardsvegen til [[Li, Nedre (Evje og Hornnes gnr. 40)|Ytre Li]]. Han tok av til venstre frå gardsvegen og gjekk i sør-austleg retning ned til bekken som kjem frå [[Litjørna]]. På andre sida av bekken gekk han opp ein bratt skråning. Her er det tydelege steinmurar eter vegen. | |||
== Vegen gjennom Iveland == | == Vegen gjennom Iveland == | ||
| Line 7: | Line 21: | ||
== Vegen gjennom Vennesla == | == Vegen gjennom Vennesla == | ||
== | == Litteratur == | ||
*[[Håkon Honnemyr]], ''Den gamle byvegen'', trykt hefte, revidert 6. mars 2018 | *[[Håkon Honnemyr]], ''Den gamle byvegen'', trykt hefte, revidert 6. mars 2018 | ||
*[[Reidar Tveito]], ''[[Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord]]'', eige forlag, 2017 | *[[Reidar Tveito]], ''[[Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord]]'', eige forlag, 2017 | ||
*''[[Lokalhistoriske perler. På tur med Oddmund Mogstad]]'', utgjeve av [[Evje og Hornnes Sogelag]], 2018 | |||
== Referansar == | |||
<references/> | |||
[[Kategori:Veier i Setesdal]] | [[Kategori:Veier i Setesdal]] | ||
[[Kategori:Kulturminner]] | [[Kategori:Kulturminner i Bygland]] | ||
[[Kategori:Kulturminner i Evje og Hornnes]] | |||
[[Kategori:Kulturminner i Iveland]] | |||
[[Kategori:Kulturminner i Vennesla]] | |||
[[Kategori:Kulturminner i Kristiansand]] | |||
[[Kategori:Historie]] | |||
Siste versjonen frå 4. juni 2025 kl. 06:03
Den gamle byvegen var ein ride- og kløvveg som gjekk på austsida av Otra frå Vassend gjennom Evje, Iveland og Vennesla til Kristiansand.
Historie
Vegen var truleg i bruk frå Kristiansand blei grunnlagt til rundt 1840, då den nye Postvegen tok over det meste av ferdsla. Nokre delar av vegen var i bruk endå lengre, heilt til byrjinga av 1900-talet. Vegen følgde for ein stor del heiane sørover mot byen, og låg ikkje nede i dalbotnen slik dei fleste vegane gjer i dag.
Dei fleste setesdølane på bytur følgde truleg vegane på vestsida av Otra sørover mot Kristiansand. Den mest kjende er Fjellmannsvegen.[1] Men det finst mange vitnesbyrd om at dei nokre gonger også brukte kløvvegen gjennom Evje og Iveland.
Vegen gjennom Bygland
.jpg)
Det er tydelege spor etter den gamle kløvvegen frå Sandviksbukta og Smiesvingen rett sør for Revsnes Hotell.[2] Lokalhistorikaren Reidar Tveito har kalla vegen for Smiesvingstien her. Eit anna brukt namn er Den gamle kyrkjevegen. Folk i området nytta vegen når dei skulle sørover til Evje kyrkje eller nordover til Årdal kyrkje i Grendi.[3]
Vegen gjennom Evje
Frå Bjorå gjekk vegen opp dalsida ved Gausa forbi Deknefallet og nordsida av Gausemyra til garden Lauvland.[4] [5] Frå Lauvland svinga vegen sørover. Det første stykket gjekk han på vestsida og nokonlunde parallelt med dagens Fylkesveg 292. Eit stykke før Gymsåna kryssa han Fv-292 og kom over elva på bru om lag 10 m aust for fylkesvegen.[6] [7]
Frå Øvre Li gjekk vegen 400-500 m i same trasé som gardsvegen til Ytre Li. Han tok av til venstre frå gardsvegen og gjekk i sør-austleg retning ned til bekken som kjem frå Litjørna. På andre sida av bekken gekk han opp ein bratt skråning. Her er det tydelege steinmurar eter vegen.
Vegen gjennom Iveland
Vegen gjennom Vennesla
Litteratur
- Håkon Honnemyr, Den gamle byvegen, trykt hefte, revidert 6. mars 2018
- Reidar Tveito, Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord, eige forlag, 2017
- Lokalhistoriske perler. På tur med Oddmund Mogstad, utgjeve av Evje og Hornnes Sogelag, 2018
Referansar
- ↑ Den gamle byvegen, kapittel 1 - Innledning
- ↑ Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord, side 18
- ↑ Ridesti og gamle vegspor omkring Byglandsfjord, side 13
- ↑ Den gamle byvegen, kapittel 3
- ↑ Lokalhistoriske perler. På tur med Oddmund Mogstad, side 207
- ↑ Den gamle byvegen, kapittel 3
- ↑ Lokalhistoriske perler. På tur med Oddmund Mogstad, side 207