Steingjerde - Endringshistorikk

Geir Daasvatn: Rettet tegnsetting

2026-05-28T10:53:50Z

Rettet tegnsetting

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mai 2026 kl. 12:53
Line 9:		Line 9:
	Det er mange steingjerde rundt om i Setesdal som er med og formar kulturlandskapet. Døme kan vere dei svære steingjerda i [[Breive]] i [[Bykle]], på [[Rygnestad]] i [[Valle]], i [[Jordalsbø]] i [[Bygland]] og på [[Abusland]] i [[Evje og Hornnes]].		Det er mange steingjerde rundt om i Setesdal som er med og formar kulturlandskapet. Døme kan vere dei svære steingjerda i [[Breive]] i [[Bykle]], på [[Rygnestad]] i [[Valle]], i [[Jordalsbø]] i [[Bygland]] og på [[Abusland]] i [[Evje og Hornnes]].

	Gjerda er ikkje alltid så veldig gamle. Det kom nye driftsmåtar i landbruket i dalen i tiåra fram mot 1900. Eitt av dei mest synlege merka på nyare driftsmåtar var ~~"hagane"~~, stengsle av tre mellom eigedomane, og steingjerda som fysisk delte opp landskapet. Ein grunn til at det kom mange nye steingjerde var at jorda måtte ryddast for stein slik at ein kom til med plog og slåmaskin. Ein like viktig grunn var at gjerda hindra naboen sine dyr i å kome inn i innmarka.		Gjerda er ikkje alltid så veldig gamle. Det kom nye driftsmåtar i landbruket i dalen i tiåra fram mot 1900. Eitt av dei mest synlege merka på nyare driftsmåtar var «hagane», stengsle av tre mellom eigedomane, og steingjerda som fysisk delte opp landskapet. Ein grunn til at det kom mange nye steingjerde var at jorda måtte ryddast for stein slik at ein kom til med plog og slåmaskin. Ein like viktig grunn var at gjerda hindra naboen sine dyr i å kome inn i innmarka.

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Geir Daasvatn: /* Kjelder */

2026-05-28T10:53:05Z

Kjelder

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mai 2026 kl. 12:53
Line 14:		Line 14:
	*[[Eva Røyrane]] og [[Oddleiv Apneseth]] (foto), ''[[Av stein]]'', utgjeve av forlaget Skald, 2017, side 66–83		*[[Eva Røyrane]] og [[Oddleiv Apneseth]] (foto), ''[[Av stein]]'', utgjeve av forlaget Skald, 2017, side 66–83
	*[https://www.nlr.no/kunnskap/fagartikler/kulturlandskap/nord/steingjerder-evige-kulturminner-i-jordbrukets-kulturlandskap ''Steingjerder – evige kulturminner i jordbrukets kulturlandskap?'', artikkel på NLR.no]		*[https://www.nlr.no/kunnskap/fagartikler/kulturlandskap/nord/steingjerder-evige-kulturminner-i-jordbrukets-kulturlandskap ''Steingjerder – evige kulturminner i jordbrukets kulturlandskap?'', artikkel på NLR.no]
			*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VII, Kultursoge 1]]'', utgjeve av Valle kommuine, 1994, side 314

	[[Kategori:Landbruk]]		[[Kategori:Landbruk]]
	[[Kategori:Kulturminner]]		[[Kategori:Kulturminner]]

Geir Daasvatn: /* Setesdal */ utvidet litt

2026-05-28T10:50:57Z

Setesdal: utvidet litt

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. mai 2026 kl. 12:50
Line 8:		Line 8:
	== Setesdal ==		== Setesdal ==
	Det er mange steingjerde rundt om i Setesdal som er med og formar kulturlandskapet. Døme kan vere dei svære steingjerda i [[Breive]] i [[Bykle]], på [[Rygnestad]] i [[Valle]], i [[Jordalsbø]] i [[Bygland]] og på [[Abusland]] i [[Evje og Hornnes]].		Det er mange steingjerde rundt om i Setesdal som er med og formar kulturlandskapet. Døme kan vere dei svære steingjerda i [[Breive]] i [[Bykle]], på [[Rygnestad]] i [[Valle]], i [[Jordalsbø]] i [[Bygland]] og på [[Abusland]] i [[Evje og Hornnes]].

			Gjerda er ikkje alltid så veldig gamle. Det kom nye driftsmåtar i landbruket i dalen i tiåra fram mot 1900. Eitt av dei mest synlege merka på nyare driftsmåtar var "hagane", stengsle av tre mellom eigedomane, og steingjerda som fysisk delte opp landskapet. Ein grunn til at det kom mange nye steingjerde var at jorda måtte ryddast for stein slik at ein kom til med plog og slåmaskin. Ein like viktig grunn var at gjerda hindra naboen sine dyr i å kome inn i innmarka.

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Geir Daasvatn: Lenke fegate

2026-05-27T20:56:44Z

Lenke fegate

← Eldre versjon		Versjonen frå 27. mai 2026 kl. 22:56
Line 1:		Line 1:
	[[Fil:Systog Nørdre Rygnestad Valle støylsveg 01025 (2).jpg\|mini\|høgre\|Steingjerde på [[Rygnestad]] i [[Valle]] som markerer støylsvegen til [[Store Bjørnevatn\|Bjørnevatn]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]] (2025)}}]]		[[Fil:Systog Nørdre Rygnestad Valle støylsveg 01025 (2).jpg\|mini\|høgre\|Steingjerde på [[Rygnestad]] i [[Valle]] som markerer støylsvegen til [[Store Bjørnevatn\|Bjørnevatn]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]] (2025)}}]]
	'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.		'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei [[Fegate\|fegate]], ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.

	Steingjerda er ofte rundt meteren høge og ein halv meter breie. Men det finst steingjerde i mest alle variantar og utføring. Gjerda blei bygde av den steinen som var på staden.		Steingjerda er ofte rundt meteren høge og ein halv meter breie. Men det finst steingjerde i mest alle variantar og utføring. Gjerda blei bygde av den steinen som var på staden.

Geir Daasvatn: Rettet tegnsetting

2026-05-25T10:43:18Z

Rettet tegnsetting

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mai 2026 kl. 12:43
Line 1:		Line 1:
	[[Fil:Systog Nørdre Rygnestad Valle støylsveg 01025 (2).jpg\|mini\|høgre\|Steingjerde på [[Rygnestad]] i [[Valle]] som markerer støylsvegen til [[Store Bjørnevatn\|Bjørnevatn]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]] (2025)}}]]]]		[[Fil:Systog Nørdre Rygnestad Valle støylsveg 01025 (2).jpg\|mini\|høgre\|Steingjerde på [[Rygnestad]] i [[Valle]] som markerer støylsvegen til [[Store Bjørnevatn\|Bjørnevatn]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]] (2025)}}]]
	'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.		'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.

Geir Daasvatn: Bilde

2026-05-25T10:42:19Z

Bilde

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mai 2026 kl. 12:42
Line 1:		Line 1:
			[[Fil:Systog Nørdre Rygnestad Valle støylsveg 01025 (2).jpg\|mini\|høgre\|Steingjerde på [[Rygnestad]] i [[Valle]] som markerer støylsvegen til [[Store Bjørnevatn\|Bjørnevatn]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]] (2025)}}]]]]
	'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.		'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.

Geir Daasvatn på 25. mai 2026 kl. 10:31

2026-05-25T10:31:47Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mai 2026 kl. 12:31
Line 1:		Line 1:
	'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.		'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka, spesielt frå dei gamle fellestuna, var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.

	Steingjerda er ofte rundt meteren høge og ein halv meter breie. Men det finst steingjerde i mest alle variantar og utføring. Gjerda blei bygde av den steinen som var på staden.		Steingjerda er ofte rundt meteren høge og ein halv meter breie. Men det finst steingjerde i mest alle variantar og utføring. Gjerda blei bygde av den steinen som var på staden.

Geir Daasvatn: Ny side

2026-05-25T10:30:10Z

Ny side

Ny side

'''Steingjerde''' var brukt i det gamle landbruket som skilje mellom eigedomar og mellom utmark og innmark. Frå tunet ut til utmarka var det gjerne mura ei fegate, ein geil, som leia dyra beint inn i utmarka.

Steingjerda er ofte rundt meteren høge og ein halv meter breie. Men det finst steingjerde i mest alle variantar og utføring. Gjerda blei bygde av den steinen som var på staden.

Dei eldste steingjerda ein kjenner til i Noreg er frå eldre jernalder, mellom 500 år før Kristus og 600 år etter Kristus. Dei fleste innmarksgjerda ein ser av stein i dag er bygde i samband med jordreformen i 1857 og seinare. Reformen førte til større teigar enn før og eldre steingjerder blei teke ned og flytta.

== Setesdal ==
Det er mange steingjerde rundt om i Setesdal som er med og formar kulturlandskapet. Døme kan vere dei svære steingjerda i [[Breive]] i [[Bykle]], på [[Rygnestad]] i [[Valle]], i [[Jordalsbø]] i [[Bygland]] og på [[Abusland]] i [[Evje og Hornnes]].

== Kjelder ==
*[[Eva Røyrane]] og [[Oddleiv Apneseth]] (foto), ''[[Av stein]]'', utgjeve av forlaget Skald, 2017, side 66–83
*[https://www.nlr.no/kunnskap/fagartikler/kulturlandskap/nord/steingjerder-evige-kulturminner-i-jordbrukets-kulturlandskap ''Steingjerder – evige kulturminner i jordbrukets kulturlandskap?'', artikkel på NLR.no]

[[Kategori:Landbruk]]
[[Kategori:Kulturminner]]