Stamp - Endringshistorikk

Geir Daasvatn: Lenke kvernhus

2025-05-03T14:42:33Z

Lenke kvernhus

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 16:42
Line 2:		Line 2:
	Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt. Eit anna mykje brukt namn på innretninga andre stader var stampemølle.		Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt. Eit anna mykje brukt namn på innretninga andre stader var stampemølle.

	Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.		Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit [[Kvernhus\|kvernhus]]. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.

	[[Lavrans Hallvardsson Homme]] (f. 1894, d. 1958) hadde stamp i [[Homsåne]] i [[Valle]]. Han skal ha vore den siste som stampa tøy for folk i Valle. Stampen hans står enno langs elva, som kanskje den einaste i Setesdal. Stampen blei restaurert av [[Torjus Uppstad]] i 1998, og er (2025) eigd av [[Karin Bøe]].		[[Lavrans Hallvardsson Homme]] (f. 1894, d. 1958) hadde stamp i [[Homsåne]] i [[Valle]]. Han skal ha vore den siste som stampa tøy for folk i Valle. Stampen hans står enno langs elva, som kanskje den einaste i Setesdal. Stampen blei restaurert av [[Torjus Uppstad]] i 1998, og er (2025) eigd av [[Karin Bøe]].

Geir Daasvatn: rettet skrivemåte elvenavnet

2025-05-03T14:41:33Z

rettet skrivemåte elvenavnet

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 16:41
Line 1:		Line 1:
	[[Fil:Hommsåne stampe 300425 (2)-2.jpg\|mini\|høgre\|Stampen i ~~Homsåni~~ [[30. april 2025]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]]}}]]		[[Fil:Hommsåne stampe 300425 (2)-2.jpg\|mini\|høgre\|Stampen i Homsåne [[30. april 2025]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]]}}]]
	Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt. Eit anna mykje brukt namn på innretninga andre stader var stampemølle.		Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt. Eit anna mykje brukt namn på innretninga andre stader var stampemølle.

Geir Daasvatn: Utvidet litt + kilde

2025-05-03T14:40:17Z

Utvidet litt + kilde

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 16:40
Line 1:		Line 1:
	[[Fil:Hommsåne stampe 300425 (2)-2.jpg\|mini\|høgre\|Stampen i Homsåni [[30. april 2025]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]]}}]]		[[Fil:Hommsåne stampe 300425 (2)-2.jpg\|mini\|høgre\|Stampen i Homsåni [[30. april 2025]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]]}}]]
	Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt.		Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt. Eit anna mykje brukt namn på innretninga andre stader var stampemølle.

	Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.		Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.
Line 10:		Line 10:
	*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune V Gards- og ættesoge Valle]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 465 og side 531 m.fl.		*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune V Gards- og ættesoge Valle]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 465 og side 531 m.fl.
	*[[Vidar Toreid]], ''Sogevandring i «industrieventyr»'', stykke i [[Setesdal og setesdølar]], 2020, side 64–65		*[[Vidar Toreid]], ''Sogevandring i «industrieventyr»'', stykke i [[Setesdal og setesdølar]], 2020, side 64–65
			*Kristofer Visted og Hilmar Stigum, ''Vår gamle bondekultur, bind 2, 3. utgåve, J. W. Cappelens Forlag AS, 1971, side 254–255

	== Eksterne lenker ==		== Eksterne lenker ==

Geir Daasvatn: Språkpuss

2025-05-03T10:27:49Z

Språkpuss

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 12:27
Line 4:		Line 4:
	Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.		Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.

	[[Lavrans Hallvardsson Homme]] (f. 1894, d. 1958) hadde stamp i [[~~Homsåni~~]] i [[Valle]]. Han skal ha vore den siste som stampa tøy for folk i Valle. Stampen hans står enno langs elva, som kanskje den einaste i Setesdal. Stampen blei restaurert av [[Torjus Uppstad]] i 1998, og er (2025) eigd av [[Karin Bøe]].		[[Lavrans Hallvardsson Homme]] (f. 1894, d. 1958) hadde stamp i [[Homsåne]] i [[Valle]]. Han skal ha vore den siste som stampa tøy for folk i Valle. Stampen hans står enno langs elva, som kanskje den einaste i Setesdal. Stampen blei restaurert av [[Torjus Uppstad]] i 1998, og er (2025) eigd av [[Karin Bøe]].

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Geir Daasvatn: rettet skrivefeil

2025-05-03T06:08:31Z

rettet skrivefeil

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 08:08
Line 4:		Line 4:
	Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.		Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.

	[[Lavrans Hallvardsson Homme]] (f. 1894, d. 1958) hadde stamp i [[Homsåni]] i [[Valle]]. Han skal ha vore den siste som stampa tøy for folk. Stampen hans står enno langs elva, som kanskje den einaste i Setesdal. ~~STampen~~ blei restaurert av [[Torjus Uppstad]] i 1998, og er (2025) eigd av [[Karin Bøe]].		[[Lavrans Hallvardsson Homme]] (f. 1894, d. 1958) hadde stamp i [[Homsåni]] i [[Valle]]. Han skal ha vore den siste som stampa tøy for folk i Valle. Stampen hans står enno langs elva, som kanskje den einaste i Setesdal. Stampen blei restaurert av [[Torjus Uppstad]] i 1998, og er (2025) eigd av [[Karin Bøe]].

	== Kjelder ==		== Kjelder ==

Geir Daasvatn: BIlde

2025-05-03T06:07:34Z

BIlde

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 08:07
Line 14:		Line 14:
	*[https://setesdalssida.no/kulturminne-setesdal/stampen-i-homsane/ Stykke om stampen i Homsåne på Setesdalssida.no]		*[https://setesdalssida.no/kulturminne-setesdal/stampen-i-homsane/ Stykke om stampen i Homsåne på Setesdalssida.no]

			== Bilete ==
	<gallery>		<gallery>
	Hommsåne stampe 300425 (3).jpg		Hommsåne stampe 300425 (3).jpg
			Hommsåne stampe 300425 (4).jpg
	</gallery>		</gallery>

	[[Kategori:Byggeskikk]]		[[Kategori:Byggeskikk]]

Geir Daasvatn: Galleri

2025-05-03T06:04:12Z

Galleri

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 08:04
Line 13:		Line 13:
	== Eksterne lenker ==		== Eksterne lenker ==
	*[https://setesdalssida.no/kulturminne-setesdal/stampen-i-homsane/ Stykke om stampen i Homsåne på Setesdalssida.no]		*[https://setesdalssida.no/kulturminne-setesdal/stampen-i-homsane/ Stykke om stampen i Homsåne på Setesdalssida.no]

			<gallery>
			Hommsåne stampe 300425 (3).jpg
			</gallery>

	[[Kategori:Byggeskikk]]		[[Kategori:Byggeskikk]]

Geir Daasvatn: Språkpuss

2025-05-03T05:59:30Z

Språkpuss

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 07:59
Line 1:		Line 1:
	[[Fil:Hommsåne stampe 300425 (2)-2.jpg\|mini\|høgre\|Stampen i Homsåni [[30. april 2025]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]]}}]]		[[Fil:Hommsåne stampe 300425 (2)-2.jpg\|mini\|høgre\|Stampen i Homsåni [[30. april 2025]]. {{Byline\|[[Geir Daasvatn]]}}]]
	Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ~~ein~~ innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt.		Ein '''stamp''' i [[Setesdal]] var ei innretning der bygdefolket kunne få stampa vevane sine, det vil seie få tøvt dei til ferdig vadmål. Stampinga var ei «etterbehandling» av det vove tøyet. Stamping av ullstoffet gjorde at det blei tettare, varmare, meir stabilt og slitesterkt.

	Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.		Sett frå utsida kunne ein tøystamp likne ikkje så lite på eit kvernhus. Det var eit lite, firkanta og tømra bygg som låg ved ein bekk eller ei elv. Veven (tøyet) blei lagt i ei renne eller eit stort tròg med varmt vatn inne i stampehuset. Ei vassrenne førte vatnet inn mot eit vasshjul på utsida. Vasshjulet dreiv ein kraftig, horisontal hjulstokk med knastar som løfta og slapp dei store, loddrette stampestokkane som banka veven inne i huset. Ulla blei då filtra saman, slik at tøyet blei tett og varmt.

Geir Daasvatn: Lenkefiks

2025-05-03T05:58:52Z

Lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 07:58
Line 8:		Line 8:
	== Kjelder ==		== Kjelder ==
	*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VIII, Kultursoge 2]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 276–277		*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VIII, Kultursoge 2]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 276–277
	*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune V, Gards- og ættesoge]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 465 og side 531 m.fl.		*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune V Gards- og ættesoge Valle]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 465 og side 531 m.fl.
	*[[Vidar Toreid]], ''Sogevandring i «industrieventyr»'', stykke i [[Setesdal og setesdølar]], 2020, side 64–65		*[[Vidar Toreid]], ''Sogevandring i «industrieventyr»'', stykke i [[Setesdal og setesdølar]], 2020, side 64–65

Geir Daasvatn: Lenkefiks

2025-05-03T05:58:08Z

Lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 3. mai 2025 kl. 07:58
Line 7:		Line 7:

	== Kjelder ==		== Kjelder ==
	*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VIII, Kultursoge]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 276–277		*[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''[[Valle kommune VIII, Kultursoge 2]]'', utgjeve av Valle kommune, 1994, side 276–277
	*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune V, Gards- og ættesoge]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 465 og side 531 m.fl.		*Alfred Ryningen, ''[[Valle kommune V, Gards- og ættesoge]]'', utgjeve av Valle kommune, 1987, side 465 og side 531 m.fl.
	*[[Vidar Toreid]], ''Sogevandring i «industrieventyr»'', stykke i [[Setesdal og setesdølar]], 2020, side 64–65		*[[Vidar Toreid]], ''Sogevandring i «industrieventyr»'', stykke i [[Setesdal og setesdølar]], 2020, side 64–65