Setesdal - Endringshistorikk

Geir Daasvatn: /* Fast busetnad */ lenke opphavsgard

2026-05-24T06:42:02Z

Fast busetnad: lenke opphavsgard

← Eldre versjon		Versjonen frå 24. mai 2026 kl. 08:42
Line 110:		Line 110:
	Då dei første fastbuande slo seg til i dalen, var det god plass. Men det budde også folk i nabodalane. Det blei behov for ei grensetrekking mellom dalføra. I hovudsak følgde – og følger – desse grensene vasskilet (langstrengane) oppe i fjellet. Etter kvart blei det fleire bønder i same dalføret. Då måtte eigedomane fordelast meir også innanfor dalen. Det blei fastsett kortare grenser som gjekk på tvers av dei gamle langstrengane mellom dalføra. Andre stader i landet veit forskarane at desse grensene på tvers har kryssa elva i dalbotnen, slik at garden har strekt seg frå langstreng til langstreng. Korleis dette har vore i Øvre Setesdal veit ein ikkje sikkert. Men til dømes kan heile Hylestad ei gong kanskje ha vore ein slik kjempegard.<ref>''Spor i Setesdalsjord'', side 26–28</ref>		Då dei første fastbuande slo seg til i dalen, var det god plass. Men det budde også folk i nabodalane. Det blei behov for ei grensetrekking mellom dalføra. I hovudsak følgde – og følger – desse grensene vasskilet (langstrengane) oppe i fjellet. Etter kvart blei det fleire bønder i same dalføret. Då måtte eigedomane fordelast meir også innanfor dalen. Det blei fastsett kortare grenser som gjekk på tvers av dei gamle langstrengane mellom dalføra. Andre stader i landet veit forskarane at desse grensene på tvers har kryssa elva i dalbotnen, slik at garden har strekt seg frå langstreng til langstreng. Korleis dette har vore i Øvre Setesdal veit ein ikkje sikkert. Men til dømes kan heile Hylestad ei gong kanskje ha vore ein slik kjempegard.<ref>''Spor i Setesdalsjord'', side 26–28</ref>

	Ein stad måtte busettinga ta til. Kanskje var utgangspunktet det som vi i dag reknar som grender, som til dømes [[Nordbygdi]] (Bykle), [[Homme]] (Valle), [[Hovet]] (Hylestad), [[Jordalsbø]] (Bygland) og [[Hornnes (garden)\|Hornnes]] i Evje og Hornnes. I kvar grend er det gjerne ein opphavsgard. Så skjedde det ei vidare oppdeling i namnegardar. Deretter kom ei vidare oppdeling av gardane i fleire (gards)bruk etter kvart som behovet meldte seg. I Evje og Hornnes, lengst sør i Setesdal, kom denne store garddelinga ved starten av 1600-talet.		Ein stad måtte busettinga ta til. Kanskje var utgangspunktet det som vi i dag reknar som grender, som til dømes [[Nordbygdi]] (Bykle), [[Homme]] (Valle), [[Hovet]] (Hylestad), [[Jordalsbø]] (Bygland) og [[Hornnes (garden)\|Hornnes]] i Evje og Hornnes. I kvar grend er det gjerne ein [[Opphavsgard\|opphavsgard]]. Så skjedde det ei vidare oppdeling i namnegardar. Deretter kom ei vidare oppdeling av gardane i fleire (gards)bruk etter kvart som behovet meldte seg. I Evje og Hornnes, lengst sør i Setesdal, kom denne store garddelinga ved starten av 1600-talet.

	Der folkevandringstida (400–570 e.Kr) hadde vore ei oppblømingstid, blei den perioden som følgde etter (merovingertida, 570–800 e.Kr.) heller det motsette.<ref>''Valle kommune VII, Kultursoge 1'', side 42</ref>. Mange av gardane som hadde blitt rydda under ekspansjonen i folkevandringstida, blei nå lagt ned igjen. Mot slutten av merovingartida, fram mot år 800 e.Kr., tok forholda til å betre seg og velstanden auka igjen. Det er dokumentert mellom anna av dei mange gravfunna frå vikingtida. Dei mange gravfunna vitnar også om ein sterk auke i folketalet i dalen på denne tida. Busetnaden i vikingtida må ha vore omtrent som han er i dag. Dei beste jordbruksområda nede i dalbotnen var tatt i bruk.<ref>''Valle kommune VII, Kultursoge 1'', side 46</ref>		Der folkevandringstida (400–570 e.Kr) hadde vore ei oppblømingstid, blei den perioden som følgde etter (merovingertida, 570–800 e.Kr.) heller det motsette.<ref>''Valle kommune VII, Kultursoge 1'', side 42</ref>. Mange av gardane som hadde blitt rydda under ekspansjonen i folkevandringstida, blei nå lagt ned igjen. Mot slutten av merovingartida, fram mot år 800 e.Kr., tok forholda til å betre seg og velstanden auka igjen. Det er dokumentert mellom anna av dei mange gravfunna frå vikingtida. Dei mange gravfunna vitnar også om ein sterk auke i folketalet i dalen på denne tida. Busetnaden i vikingtida må ha vore omtrent som han er i dag. Dei beste jordbruksområda nede i dalbotnen var tatt i bruk.<ref>''Valle kommune VII, Kultursoge 1'', side 46</ref>

Geir Daasvatn: /* Fortellerkunst og stevdikting */ lenkefiks

2026-01-02T12:20:35Z

Fortellerkunst og stevdikting: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 2. januar 2026 kl. 14:20
Line 139:		Line 139:
	=== Fortellerkunst og stevdikting ===		=== Fortellerkunst og stevdikting ===
	[[Fil:Svein Hovden. Foto Setesdalsmuseet.jpg\|miniatyr\|høyre\|Svein Hovden.]]		[[Fil:Svein Hovden. Foto Setesdalsmuseet.jpg\|miniatyr\|høyre\|Svein Hovden.]]
	Fortellarkunsten har stått sterkt i Setesdal. Frå gamalt av blei det skilt mellom ''sannsoger'' og det som bare var ''soger''. Dei fleste og beste tradisjonsberarane skal ha sett sannsogene høgast.<ref>[[Olav Bø]], ''[[Setesdal – frå utkantbygder til kraftsentrum]]'', Det Norske Samlaget, 1991, side 12</ref> Store historiefortellarar var blant mange fleire [[~~Hallvar~~ Knutsson Aakre]], [[Olav Eivindson Austad]], [[Tarjei Langeid]] og [[Svein Hovden]].<ref>''Setesdal - frå utkantbygder til kraftsentrum'', side 41</ref>		Fortellarkunsten har stått sterkt i Setesdal. Frå gamalt av blei det skilt mellom ''sannsoger'' og det som bare var ''soger''. Dei fleste og beste tradisjonsberarane skal ha sett sannsogene høgast.<ref>[[Olav Bø]], ''[[Setesdal – frå utkantbygder til kraftsentrum]]'', Det Norske Samlaget, 1991, side 12</ref> Store historiefortellarar var blant mange fleire [[Hallvard Knutsson Aakre]], [[Olav Eivindson Austad]], [[Tarjei Langeid]] og [[Svein Hovden]].<ref>''Setesdal - frå utkantbygder til kraftsentrum'', side 41</ref>

	=== Folkemusikk ===		=== Folkemusikk ===

Geir Daasvatn: /* Fortellerkunst og stevdikting */ lenkefiks

2026-01-02T12:19:21Z

Fortellerkunst og stevdikting: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 2. januar 2026 kl. 14:19
Line 139:		Line 139:
	=== Fortellerkunst og stevdikting ===		=== Fortellerkunst og stevdikting ===
	[[Fil:Svein Hovden. Foto Setesdalsmuseet.jpg\|miniatyr\|høyre\|Svein Hovden.]]		[[Fil:Svein Hovden. Foto Setesdalsmuseet.jpg\|miniatyr\|høyre\|Svein Hovden.]]
	Fortellarkunsten har stått sterkt i Setesdal. Frå gamalt av blei det skilt mellom ''sannsoger'' og det som bare var ''soger''. Dei fleste og beste tradisjonsberarane skal ha sett sannsogene høgast.<ref>[[Olav Bø]], ''[[Setesdal – frå utkantbygder til kraftsentrum]]'', Det Norske Samlaget, 1991, side 12</ref> Store historiefortellarar var blant mange fleire [[~~Hallvor~~ Knutsson Aakre]], [[Olav Eivindson Austad]], [[Tarjei Langeid]] og [[Svein Hovden]].<ref>''Setesdal - frå utkantbygder til kraftsentrum'', side 41</ref>		Fortellarkunsten har stått sterkt i Setesdal. Frå gamalt av blei det skilt mellom ''sannsoger'' og det som bare var ''soger''. Dei fleste og beste tradisjonsberarane skal ha sett sannsogene høgast.<ref>[[Olav Bø]], ''[[Setesdal – frå utkantbygder til kraftsentrum]]'', Det Norske Samlaget, 1991, side 12</ref> Store historiefortellarar var blant mange fleire [[Hallvar Knutsson Aakre]], [[Olav Eivindson Austad]], [[Tarjei Langeid]] og [[Svein Hovden]].<ref>''Setesdal - frå utkantbygder til kraftsentrum'', side 41</ref>

	=== Folkemusikk ===		=== Folkemusikk ===

Geir Daasvatn: /* Eksterne lenker */ Visit Sørlandet

2023-09-20T08:00:44Z

Eksterne lenker: Visit Sørlandet

← Eldre versjon		Versjonen frå 20. september 2023 kl. 10:00
Line 224:		Line 224:
	* [[lokhist:Setesdal\|Setesdal]]		* [[lokhist:Setesdal\|Setesdal]]
	* {{Lhist\|Setesdal}}		* {{Lhist\|Setesdal}}
			*[https://www.visitsorlandet.com/om_setesdal/ Presentasjonen av Setesdal som reisemål hos Visit Sørlandet]
	*[https://www.flickr.com/photos/51710523@N08/albums/72157667115813443 Geir Daasvatn sin serie med landskapsbilete frå Setesdal på Flickr]		*[https://www.flickr.com/photos/51710523@N08/albums/72157667115813443 Geir Daasvatn sin serie med landskapsbilete frå Setesdal på Flickr]

Geir Daasvatn: /* Distriktet Setesdal */ rettet folketall Byglandsfjord

2023-02-24T16:07:53Z

Distriktet Setesdal: rettet folketall Byglandsfjord

← Eldre versjon		Versjonen frå 24. februar 2023 kl. 18:07
Line 17:		Line 17:
	Nokon meiner at heile dalføret frå Bykle til og med kommunane [[Iveland]] og [[Evje og Hornnes]] høyrer til Setesdal.<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Setesdal Artikkelen om Setesdal på Wikipedia]</ref> Meir enn 50% av fylket sitt areal høyrer til Setesdalskommunane. Området var tidlegare ein del av distriktet [[Råbyggelaget]] i Agder, på den tida kystområda gjekk under namnet [[:no:Agdesiden len\|Agdesiden]]. Iveland kommune inngår i dag, når det gjeld politisk organisering, i Kristiansandregionen, som omfattar landsdelshovudstaden [[Kristiansand]] med omland.		Nokon meiner at heile dalføret frå Bykle til og med kommunane [[Iveland]] og [[Evje og Hornnes]] høyrer til Setesdal.<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Setesdal Artikkelen om Setesdal på Wikipedia]</ref> Meir enn 50% av fylket sitt areal høyrer til Setesdalskommunane. Området var tidlegare ein del av distriktet [[Råbyggelaget]] i Agder, på den tida kystområda gjekk under namnet [[:no:Agdesiden len\|Agdesiden]]. Iveland kommune inngår i dag, når det gjeld politisk organisering, i Kristiansandregionen, som omfattar landsdelshovudstaden [[Kristiansand]] med omland.

	Distriktet Setesdal omfattar med det dei fire kommunane [[Valle]], [[Bykle]], [[Bygland]] og [[Evje og Hornnes]]<ref>Aschougs konversasjonsleksikon, bind 17, 1971, side 61–62</ref>, med 7 215 innbyggarar (pr. 31. desember 2022)<ref>[https://www.ssb.no/kommunefakta SSB/Kommunefakta 10. mai 2022]</ref> og 4 595 kvadratkilometer.<ref>[http://www.ssb.no/kommuner/regioner/main-09.html ssb.no: kommunefakta]</ref> Regionsenteret er tettstaden [[Evje]], med 2 506 innbyggarar pr. 1. januar 2021. Andre tettstadar i dalen er [[Byglandsfjord]] (~~410~~ innb.) og [[Hovden]] (410 innb.).<ref>[https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/beftett/aar SSBs statistikk for folketal i tettstadar pr. 1. januar 2022]</ref>		Distriktet Setesdal omfattar med det dei fire kommunane [[Valle]], [[Bykle]], [[Bygland]] og [[Evje og Hornnes]]<ref>Aschougs konversasjonsleksikon, bind 17, 1971, side 61–62</ref>, med 7 215 innbyggarar (pr. 31. desember 2022)<ref>[https://www.ssb.no/kommunefakta SSB/Kommunefakta 10. mai 2022]</ref> og 4 595 kvadratkilometer.<ref>[http://www.ssb.no/kommuner/regioner/main-09.html ssb.no: kommunefakta]</ref> Regionsenteret er tettstaden [[Evje]], med 2 506 innbyggarar pr. 1. januar 2021. Andre tettstadar i dalen er [[Byglandsfjord]] (333 innb.) og [[Hovden]] (410 innb.).<ref>[https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/beftett/aar SSBs statistikk for folketal i tettstadar pr. 1. januar 2022]</ref>

	Alle kommunane har eigne [[Setesdals slagord\|slagord]].		Alle kommunane har eigne [[Setesdals slagord\|slagord]].

Geir Daasvatn: /* Kjelder og litteratur */ språkpuss i bildetekst

2023-02-24T16:06:04Z

Kjelder og litteratur: språkpuss i bildetekst

← Eldre versjon		Versjonen frå 24. februar 2023 kl. 18:06
Line 208:		Line 208:

	== Kjelder og litteratur ==		== Kjelder og litteratur ==
	[[Fil:Spor-i-Setesdal-OMSLAG.jpg\|miniatyr\|høyre\|~~Boken~~ [[Spor i Setesdalsjord]] gir ny og spennande kunnskap om når, kor og korleis dei første setesdølar må ha levd.]]		[[Fil:Spor-i-Setesdal-OMSLAG.jpg\|miniatyr\|høyre\|Boka [[Spor i Setesdalsjord]] gir ny og spennande kunnskap om når, kor og korleis dei første setesdølar må ha levd.]]
	*''[[Byglands soge]]'', utgjeve av [[Bygland bygdesogenemnd]], 1939		*''[[Byglands soge]]'', utgjeve av [[Bygland bygdesogenemnd]], 1939
	*[[Leonhard Jansen]], ''Dei første setesdølar'', artikkel i ''[[Spor i Setesdalsjord]]'', utgjeve av [[Aust-Agder fylkeskommune]] og [[Setesdalsmuseet]], 2014		*[[Leonhard Jansen]], ''Dei første setesdølar'', artikkel i ''[[Spor i Setesdalsjord]]'', utgjeve av [[Aust-Agder fylkeskommune]] og [[Setesdalsmuseet]], 2014

Geir Daasvatn: /* Distriktet Setesdal */ oppdatert folketallet i tettstedene til 2022

2023-02-24T16:04:47Z

Distriktet Setesdal: oppdatert folketallet i tettstedene til 2022

← Eldre versjon		Versjonen frå 24. februar 2023 kl. 18:04
Line 17:		Line 17:
	Nokon meiner at heile dalføret frå Bykle til og med kommunane [[Iveland]] og [[Evje og Hornnes]] høyrer til Setesdal.<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Setesdal Artikkelen om Setesdal på Wikipedia]</ref> Meir enn 50% av fylket sitt areal høyrer til Setesdalskommunane. Området var tidlegare ein del av distriktet [[Råbyggelaget]] i Agder, på den tida kystområda gjekk under namnet [[:no:Agdesiden len\|Agdesiden]]. Iveland kommune inngår i dag, når det gjeld politisk organisering, i Kristiansandregionen, som omfattar landsdelshovudstaden [[Kristiansand]] med omland.		Nokon meiner at heile dalføret frå Bykle til og med kommunane [[Iveland]] og [[Evje og Hornnes]] høyrer til Setesdal.<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Setesdal Artikkelen om Setesdal på Wikipedia]</ref> Meir enn 50% av fylket sitt areal høyrer til Setesdalskommunane. Området var tidlegare ein del av distriktet [[Råbyggelaget]] i Agder, på den tida kystområda gjekk under namnet [[:no:Agdesiden len\|Agdesiden]]. Iveland kommune inngår i dag, når det gjeld politisk organisering, i Kristiansandregionen, som omfattar landsdelshovudstaden [[Kristiansand]] med omland.

	Distriktet Setesdal omfattar med det dei fire kommunane [[Valle]], [[Bykle]], [[Bygland]] og [[Evje og Hornnes]]<ref>Aschougs konversasjonsleksikon, bind 17, 1971, side 61–62</ref>, med 7 215 innbyggarar (pr. 31. desember 2022)<ref>[https://www.ssb.no/kommunefakta SSB/Kommunefakta 10. mai 2022]</ref> og 4 595 kvadratkilometer.<ref>[http://www.ssb.no/kommuner/regioner/main-09.html ssb.no: kommunefakta]</ref> Regionsenteret er tettstaden [[Evje]], med 2 ~~495~~ innbyggarar pr. 1. januar 2021. Andre tettstadar i dalen er [[Byglandsfjord]] (~~342~~ innb.) og [[Hovden]] (~~382~~ innb.).<ref>[https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/beftett/aar SSBs statistikk for folketal i tettstadar pr. 1. januar ~~2021~~]</ref> Alle kommunane har eigne [[Setesdals slagord\|slagord]].		Distriktet Setesdal omfattar med det dei fire kommunane [[Valle]], [[Bykle]], [[Bygland]] og [[Evje og Hornnes]]<ref>Aschougs konversasjonsleksikon, bind 17, 1971, side 61–62</ref>, med 7 215 innbyggarar (pr. 31. desember 2022)<ref>[https://www.ssb.no/kommunefakta SSB/Kommunefakta 10. mai 2022]</ref> og 4 595 kvadratkilometer.<ref>[http://www.ssb.no/kommuner/regioner/main-09.html ssb.no: kommunefakta]</ref> Regionsenteret er tettstaden [[Evje]], med 2 506 innbyggarar pr. 1. januar 2021. Andre tettstadar i dalen er [[Byglandsfjord]] (410 innb.) og [[Hovden]] (410 innb.).<ref>[https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/beftett/aar SSBs statistikk for folketal i tettstadar pr. 1. januar 2022]</ref>

			Alle kommunane har eigne [[Setesdals slagord\|slagord]].

	=== Nokre avstandar<ref>Informasjonstavle på [[Hekni rasteplass]].</ref> ===		=== Nokre avstandar<ref>Informasjonstavle på [[Hekni rasteplass]].</ref> ===

Geir Daasvatn: /* Distriktet Setesdal */ oppdatert folketallet til årsskitet 2022/2023

2023-02-24T15:10:09Z

Distriktet Setesdal: oppdatert folketallet til årsskitet 2022/2023

← Eldre versjon		Versjonen frå 24. februar 2023 kl. 17:10
Line 17:		Line 17:
	Nokon meiner at heile dalføret frå Bykle til og med kommunane [[Iveland]] og [[Evje og Hornnes]] høyrer til Setesdal.<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Setesdal Artikkelen om Setesdal på Wikipedia]</ref> Meir enn 50% av fylket sitt areal høyrer til Setesdalskommunane. Området var tidlegare ein del av distriktet [[Råbyggelaget]] i Agder, på den tida kystområda gjekk under namnet [[:no:Agdesiden len\|Agdesiden]]. Iveland kommune inngår i dag, når det gjeld politisk organisering, i Kristiansandregionen, som omfattar landsdelshovudstaden [[Kristiansand]] med omland.		Nokon meiner at heile dalføret frå Bykle til og med kommunane [[Iveland]] og [[Evje og Hornnes]] høyrer til Setesdal.<ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Setesdal Artikkelen om Setesdal på Wikipedia]</ref> Meir enn 50% av fylket sitt areal høyrer til Setesdalskommunane. Området var tidlegare ein del av distriktet [[Råbyggelaget]] i Agder, på den tida kystområda gjekk under namnet [[:no:Agdesiden len\|Agdesiden]]. Iveland kommune inngår i dag, når det gjeld politisk organisering, i Kristiansandregionen, som omfattar landsdelshovudstaden [[Kristiansand]] med omland.

	Distriktet Setesdal omfattar med det dei fire kommunane [[Valle]], [[Bykle]], [[Bygland]] og [[Evje og Hornnes]]<ref>Aschougs konversasjonsleksikon, bind 17, 1971, side 61–62</ref>, med ~~6 891~~ innbyggarar (pr. 4. ~~kvartal 2021~~)<ref>[https://www.ssb.no/kommunefakta SSB/Kommunefakta 10. mai 2022]</ref> og 4 595 kvadratkilometer.<ref>[http://www.ssb.no/kommuner/regioner/main-09.html ssb.no: kommunefakta]</ref> Regionsenteret er tettstaden [[Evje]], med 2 495 innbyggarar pr. 1. januar 2021. Andre tettstadar i dalen er [[Byglandsfjord]] (342 innb.) og [[Hovden]] (382 innb.).<ref>[https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/beftett/aar SSBs statistikk for folketal i tettstadar pr. 1. januar 2021]</ref> Alle kommunane har eigne [[Setesdals slagord\|slagord]].		Distriktet Setesdal omfattar med det dei fire kommunane [[Valle]], [[Bykle]], [[Bygland]] og [[Evje og Hornnes]]<ref>Aschougs konversasjonsleksikon, bind 17, 1971, side 61–62</ref>, med 7 215 innbyggarar (pr. 31. desember 2022)<ref>[https://www.ssb.no/kommunefakta SSB/Kommunefakta 10. mai 2022]</ref> og 4 595 kvadratkilometer.<ref>[http://www.ssb.no/kommuner/regioner/main-09.html ssb.no: kommunefakta]</ref> Regionsenteret er tettstaden [[Evje]], med 2 495 innbyggarar pr. 1. januar 2021. Andre tettstadar i dalen er [[Byglandsfjord]] (342 innb.) og [[Hovden]] (382 innb.).<ref>[https://www.ssb.no/befolkning/statistikker/beftett/aar SSBs statistikk for folketal i tettstadar pr. 1. januar 2021]</ref> Alle kommunane har eigne [[Setesdals slagord\|slagord]].

	=== Nokre avstandar<ref>Informasjonstavle på [[Hekni rasteplass]].</ref> ===		=== Nokre avstandar<ref>Informasjonstavle på [[Hekni rasteplass]].</ref> ===

Geir Daasvatn: /* Kjende personar frå Setesdal */ lagt til Svein Hovden

2023-02-10T20:07:07Z

Kjende personar frå Setesdal: lagt til Svein Hovden

← Eldre versjon		Versjonen frå 10. februar 2023 kl. 22:07
Line 199:		Line 199:
	*[[Eivind Torkjelson Lande]]		*[[Eivind Torkjelson Lande]]
	*[[Lars Knutson Liestøl]]		*[[Lars Knutson Liestøl]]
			*[[Svein Hovden]]

	== Referanser ==		== Referanser ==

Geir Daasvatn: /* Historie */ byttet et bilde til lavere oppløsning

2023-02-05T15:07:48Z

Historie: byttet et bilde til lavere oppløsning

← Eldre versjon		Versjonen frå 5. februar 2023 kl. 17:07
Line 120:		Line 120:

	Frå 1769 til 1865 steig folkemengda i Bygland og Valle ganske jamnt. Det uodde 2 227 menneske i Bygland i 1865, og 2 438 i Valle (inkludert Bykle). Men så kom igjen ein nedgangsperiode framover mot 1910, då folketalet i desse to kommunane var mindre enn 45 år tidlegare. Utviklinga hang truleg saman med ein alminneleg tilbakegang som stort sett alle fjellbygdene i Norge opplevde i denne perioden.<ref>Edvard Bull, ''Økonomisk og administrativ historie'', kapittel i ''[[Norske Bygder - Setesdalen]]'', utgitt 1921, side 60–61</ref>		Frå 1769 til 1865 steig folkemengda i Bygland og Valle ganske jamnt. Det uodde 2 227 menneske i Bygland i 1865, og 2 438 i Valle (inkludert Bykle). Men så kom igjen ein nedgangsperiode framover mot 1910, då folketalet i desse to kommunane var mindre enn 45 år tidlegare. Utviklinga hang truleg saman med ein alminneleg tilbakegang som stort sett alle fjellbygdene i Norge opplevde i denne perioden.<ref>Edvard Bull, ''Økonomisk og administrativ historie'', kapittel i ''[[Norske Bygder - Setesdalen]]'', utgitt 1921, side 60–61</ref>
	[[Fil:Fånefjell gammel veg 1842-1923 160714 (1).~~JPG~~\|miniatyr\|høyre\|Fånekleiva på den gamle postvegen. Vegen her blei bygd i 1842. Bildet viser kleiva idag. {{Byline\|Geir Daasvatn}}]]		[[Fil:Fånefjell gammel veg 1842-1923 160714 (1)-2.jpg\|miniatyr\|høyre\|Fånekleiva på den gamle postvegen. Vegen her blei bygd i 1842. Bildet viser kleiva idag. {{Byline\|Geir Daasvatn}}]]

	=== Den første kjerrevegen ===		=== Den første kjerrevegen ===