Minne frå krigsåra - Endringshistorikk

Geir Daasvatn: Presisert en kategori

2022-04-16T06:45:10Z

Presisert en kategori

← Eldre versjon		Versjonen frå 16. april 2022 kl. 08:45
Line 79:		Line 79:
	[[Kategori:Artikler]]		[[Kategori:Artikler]]
	[[Kategori:Hornnes]]		[[Kategori:Hornnes]]
	[[Kategori:~~Historie~~]]		[[Kategori:Andre verdenskrig]]

Geir Daasvatn: /* Nazistar og «stripete» i bygda */ rettet skrivefeil bildetekst

2019-01-28T19:21:15Z

Nazistar og «stripete» i bygda: rettet skrivefeil bildetekst

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:21
Line 65:		Line 65:
	Vi var nok heldige i [[Hornnes]] for vi hadde få aktive nazistar som prøvde å avsløre illegalt arbeid. Dei få vi hadde, var det kanskje avdi dei hadde økonomisk fordel av det, eller at dei var glade for å få vere med i styre og stell. Enkelte hadde nok og sympati med nasjonalisten Quisling. Angivarar høyrde vi ikkje tale om. Ein bonde kom eingong til ein av nazistane og fortalde at det smalt rett som det var børseskot inne i skogen hans. «Det er nok ulovleg elgjakt», la han til. «Det må du teie still med, elles kan det bli bråk», fekk han til svar.		Vi var nok heldige i [[Hornnes]] for vi hadde få aktive nazistar som prøvde å avsløre illegalt arbeid. Dei få vi hadde, var det kanskje avdi dei hadde økonomisk fordel av det, eller at dei var glade for å få vere med i styre og stell. Enkelte hadde nok og sympati med nasjonalisten Quisling. Angivarar høyrde vi ikkje tale om. Ein bonde kom eingong til ein av nazistane og fortalde at det smalt rett som det var børseskot inne i skogen hans. «Det er nok ulovleg elgjakt», la han til. «Det må du teie still med, elles kan det bli bråk», fekk han til svar.
	Då krigen var slutt, var det bare eit par av nazistane som fekk korte fengselstraffer. Rettsoppgjøret var enkelt; litt mulkt og inndraging var det heile.		Då krigen var slutt, var det bare eit par av nazistane som fekk korte fengselstraffer. Rettsoppgjøret var enkelt; litt mulkt og inndraging var det heile.
	[[Fil:Bilde nr. 91 - 7. mai 1945 våga desse karane seg ut i Dåsnes med gevær og norsle flagg til armbind - AGK-105109.jpg\|miniatyr\|venstre\|7. mai 1945 våga desse karane seg ut på vegen med norske flagg til armbind og våpen og ammunisjon i vegkrysset ved [[Hornnes bedehus]] i Dåsnes. Frå venstre [[Arne Hatteland]], [[Ivar Abusland]], [[Trygve Hornnes]] og [[Åsmund O. Kjetså]]. {{Byline\|Frå [[Alf Georg ~~Ketså~~]] si biletsamling}}]]		[[Fil:Bilde nr. 91 - 7. mai 1945 våga desse karane seg ut i Dåsnes med gevær og norsle flagg til armbind - AGK-105109.jpg\|miniatyr\|venstre\|7. mai 1945 våga desse karane seg ut på vegen med norske flagg til armbind og våpen og ammunisjon i vegkrysset ved [[Hornnes bedehus]] i Dåsnes. Frå venstre [[Arne Hatteland]], [[Ivar Abusland]], [[Trygve Hornnes]] og [[Åsmund O. Kjetså]]. {{Byline\|Frå [[Alf Georg Kjetså]] si biletsamling}}]]
	Vi lærde at vi kunne stele frå tyskerane og dei norske nazistane, men det var ein farleg lærdom. Dei fleste av oss blei «ærlege» etter krigen igjen, men ikkje alle. Ein god ven frå den tida, har ofte site i fengsel for tjuveri seinare.		Vi lærde at vi kunne stele frå tyskerane og dei norske nazistane, men det var ein farleg lærdom. Dei fleste av oss blei «ærlege» etter krigen igjen, men ikkje alle. Ein god ven frå den tida, har ofte site i fengsel for tjuveri seinare.

Geir Daasvatn: /* Dei første krigsdagane */ lenker

2019-01-28T19:15:39Z

Dei første krigsdagane: lenker

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:15
Line 10:		Line 10:
	[[8. april 1940]] høyrde vi at eit tysk skip var senka utanfor [[Lillesand]]. Det var uhyggelege nyheter. Eg tenkte på dette då eg la meg den kvelden. Dagen etterpå, den [[9. april 1940\|9. april]], var det krig i Norge. Tyskerane hadde gått i land i dei største byane i landet. Eg var hjå naboen og høyrde nyheter i radioen. Byfolk kom i bilar eller med toget oppover, og vi høyrde dei grusomaste ryktene om kva som hadde hendt i byen og omland. Domkyrkja i [[Kristiansand]] skulle vere øydelagt, og det siste ein kar såg då han køyrde oppover med toget, var at Mosby sto i brann. Flyktningane blei plassert rundt om i husene i bygda, men det var i grunnen fullt kaos, ingen hadde ansvar, folk måtte greie seg sjøl, hadde eg inntrykk av.		[[8. april 1940]] høyrde vi at eit tysk skip var senka utanfor [[Lillesand]]. Det var uhyggelege nyheter. Eg tenkte på dette då eg la meg den kvelden. Dagen etterpå, den [[9. april 1940\|9. april]], var det krig i Norge. Tyskerane hadde gått i land i dei største byane i landet. Eg var hjå naboen og høyrde nyheter i radioen. Byfolk kom i bilar eller med toget oppover, og vi høyrde dei grusomaste ryktene om kva som hadde hendt i byen og omland. Domkyrkja i [[Kristiansand]] skulle vere øydelagt, og det siste ein kar såg då han køyrde oppover med toget, var at Mosby sto i brann. Flyktningane blei plassert rundt om i husene i bygda, men det var i grunnen fullt kaos, ingen hadde ansvar, folk måtte greie seg sjøl, hadde eg inntrykk av.

	Hæren blei mobilisert. Det kom melding over radio over kor dei vernepliktige skulle møte. [[Evjemoen\|Evjemonen]] var ein slik stad, og det kom fleire som melde seg til teneste. Mange hadde reist langt, men då dei kom fram, blei dei bare sendt heim igjen. Noen blei skuffa; dei ville gjerne forsvare landet mot inntrengarane. Men det norske forsvaret var i oppløysing. Evjemonen blei evakuert, og det norske forsvaret trekte seg tilbake oppover dalen til [[Syrtveit]]. Leiren blei lagt åpen, og folk kunne gå inn og forsyne seg med kva dei ville. Far var der, og han sikra seg naturleg nok, nokre Nagant pistolar, nokre ulltepper og eit par ryggsekkar. Mens dei var der, gjekk flyalarmen, og eit tysk fly kretsa over leiren. Det skjedde ingen ting, men folk fekk panikk og gøymde seg som best dei kunne. Omar fortalde om ein mann frå [[Krossen]] som for hovudstups inn i ammunisjonslageret for å finne ein trygg plass.		Hæren blei mobilisert. Det kom melding over radio over kor dei vernepliktige skulle møte. [[Evjemoen\|Evjemonen]] var ein slik stad, og det kom fleire som melde seg til teneste. Mange hadde reist langt, men då dei kom fram, blei dei bare sendt heim igjen. Noen blei skuffa; dei ville gjerne forsvare landet mot inntrengarane. Men det norske forsvaret var i oppløysing. Evjemonen blei evakuert, og det norske forsvaret trekte seg tilbake oppover dalen til [[Syrtveit]]. Leiren blei lagt åpen, og folk kunne gå inn og forsyne seg med kva dei ville. [[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] var der, og han sikra seg naturleg nok, nokre Nagant pistolar, nokre ulltepper og eit par ryggsekkar. Mens dei var der, gjekk flyalarmen, og eit tysk fly kretsa over leiren. Det skjedde ingen ting, men folk fekk panikk og gøymde seg som best dei kunne. Omar fortalde om ein mann frå [[Krossen]] som for hovudstups inn i ammunisjonslageret for å finne ein trygg plass.

	=== Bombing av Evjemoen ===		=== Bombing av Evjemoen ===

Geir Daasvatn: Lagt til en kategori

2019-01-28T19:14:08Z

Lagt til en kategori

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:14
Line 79:		Line 79:
	[[Kategori:Artikler]]		[[Kategori:Artikler]]
	[[Kategori:Hornnes]]		[[Kategori:Hornnes]]
			[[Kategori:Historie]]

Geir Daasvatn: /* Fred */ rettet skrivefeil bildetekst

2019-01-28T19:11:52Z

Fred: rettet skrivefeil bildetekst

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:11
Line 69:		Line 69:

	=== Fred ===		=== Fred ===
	[[Fil:Bilde nr. 21 - Åsmund Kjetså står i Nerefarden og ynskjer krigsfangane velkomne heim i 1945 - AGK-105107.jpg\|miniatyr\|høyre\|Åsmund Kjetså står i ~~Nerefarden~~ og ynskjer krigsfangane velkomne heim i 1945. {{Byline\|Frå [[Alf Georg Kjetså]] si biletsamling}}]]		[[Fil:Bilde nr. 21 - Åsmund Kjetså står i Nerefarden og ynskjer krigsfangane velkomne heim i 1945 - AGK-105107.jpg\|miniatyr\|høyre\|Åsmund Kjetså står i Neregarden og ynskjer krigsfangane velkomne heim i 1945. {{Byline\|Frå [[Alf Georg Kjetså]] si biletsamling}}]]
	Eg sat saman med [[Ingeborg Kjetså]] den [[7. mai 1945]]. Ho hjelpte meg med matematikk, eg skulle prøve å kome inn på gymnaset. Då kom far hennar, Salve opp på loftet og sa: «Det er fred i Europa.» Vi la bøkene saman og børja feiringa med ein gong. Då eg kom ut, såg eg eit norsk flagg på ei flaggstang. At dei tørr, tenkte eg. Det tok ei tid før vi skjønte kva det vil sei å ha fred i landet.		Eg sat saman med [[Ingeborg Kjetså]] den [[7. mai 1945]]. Ho hjelpte meg med matematikk, eg skulle prøve å kome inn på gymnaset. Då kom far hennar, Salve opp på loftet og sa: «Det er fred i Europa.» Vi la bøkene saman og børja feiringa med ein gong. Då eg kom ut, såg eg eit norsk flagg på ei flaggstang. At dei tørr, tenkte eg. Det tok ei tid før vi skjønte kva det vil sei å ha fred i landet.

Geir Daasvatn: /* Utrygghet og hemmeligheter */ rettet skrivefeil

2019-01-28T19:04:24Z

Utrygghet og hemmeligheter: rettet skrivefeil

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:04
Line 40:		Line 40:
	[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.		[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.

	Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[~~Kvietønn~~\|Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.		Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvietjønn\|Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.

	Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.		Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.

Geir Daasvatn: /* Utrygghet og hemmeligheter */ lenkefiks

2019-01-28T19:03:53Z

Utrygghet og hemmeligheter: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:03
Line 40:		Line 40:
	[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.		[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.

	Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.		Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvietønn\|Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.

	Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.		Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.

Geir Daasvatn: /* Utrygghet og hemmeligheter */ lenkefiks

2019-01-28T19:02:56Z

Utrygghet og hemmeligheter: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:02
Line 38:		Line 38:
	=== Utrygghet og hemmeligheter ===		=== Utrygghet og hemmeligheter ===
	[[Fil:Bilde nr. 90 - 17. maifeiring på Svindalsheia i Hornnes i 1942 - AGK-150495.jpg\|miniatyr\|venstre\|Ungdomar frå Hornnes feirar i all hemmelighet [[17. mai 1942]] på Svindalsheia. Med flagga godt gøymnde i ryggsekkane drog dei på heia for å feire nasjonaldagen. Først sykla dei om lag ei mil til [[Murtetjønn]]. Så tok dei beina fatt mot [[Høgehei]] medan dei song 17. mai-songar og gjekk i tog. {{Byline\|Frå [[Alf Georg Kjetså]] si biletsamling}}]]		[[Fil:Bilde nr. 90 - 17. maifeiring på Svindalsheia i Hornnes i 1942 - AGK-150495.jpg\|miniatyr\|venstre\|Ungdomar frå Hornnes feirar i all hemmelighet [[17. mai 1942]] på Svindalsheia. Med flagga godt gøymnde i ryggsekkane drog dei på heia for å feire nasjonaldagen. Først sykla dei om lag ei mil til [[Murtetjønn]]. Så tok dei beina fatt mot [[Høgehei]] medan dei song 17. mai-songar og gjekk i tog. {{Byline\|Frå [[Alf Georg Kjetså]] si biletsamling}}]]
	[[Tomas Daasvatn\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.		[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.

	Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.		Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.

Geir Daasvatn: /* Tyskerjentene */ lenkefiks

2019-01-28T19:01:32Z

Tyskerjentene: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:01
Line 51:		Line 51:

	=== Tyskerjentene ===		=== Tyskerjentene ===
	Tyskerane trengte arbeidsfolk av begge kjønn på [[Evjemoen]]. Kjøkkenteneste og reingjering var kvinnearbeid, og det var mange jenter som fekk seg jobb. Dei kom frå heile distriktet, men det var ikkje så mange her frå bygda. Ein del av dei fekk seg snart tyske kavalerar, og vi hadde inntrykk av at det skjedde litt av kvart. Vi gutungane var nysgjerrige og vi prata med fleire av dei. Dei fleste unnskylte seg med at forholdene var slik heime at dei måtte ta seg jobb for å hjelpe familien. Mange hadde tydelig dårlig samvittighet for at dei arbeidde for tyskerane. Men det var og ein god del jenter som vi skjønde var «tyskertøser», som vi sa. Det var ikkje bare med arbeid dei tende pengar. Tyskerane rekvirerte [[Hornnes ~~Hotell~~\|Hotellet til Risdal]], og der budde mange av desse jentene. I blant gjekk det livleg for seg der.		Tyskerane trengte arbeidsfolk av begge kjønn på [[Evjemoen]]. Kjøkkenteneste og reingjering var kvinnearbeid, og det var mange jenter som fekk seg jobb. Dei kom frå heile distriktet, men det var ikkje så mange her frå bygda. Ein del av dei fekk seg snart tyske kavalerar, og vi hadde inntrykk av at det skjedde litt av kvart. Vi gutungane var nysgjerrige og vi prata med fleire av dei. Dei fleste unnskylte seg med at forholdene var slik heime at dei måtte ta seg jobb for å hjelpe familien. Mange hadde tydelig dårlig samvittighet for at dei arbeidde for tyskerane. Men det var og ein god del jenter som vi skjønde var «tyskertøser», som vi sa. Det var ikkje bare med arbeid dei tende pengar. Tyskerane rekvirerte [[Hornnes Hotel\|Hotellet til Risdal]], og der budde mange av desse jentene. I blant gjekk det livleg for seg der.

	Vi holdt litt leven med nokre av disse jentene. To av dei, Dundra og Spettet kalte vi dei, var saman med to tyskerar, og dei «koste» seg på ein benk på verandaen i Skoghytta. Vi ville gjere dei eit lite pek. Det var haust, og det var mørkt og ingen lys blei tent, så dei måtte famle seg fram til «kosebenken». Ein kamerat og eg hadde fått tak i noko spillolje som vi tømde på benken. Vi var spente på resultatet, så vi la oss i buskane nokså langt borte frå Skoghytta då jentene og tyskerane kom. Det blei stille, og alt var som det brukte å vere. Men plutselig blei det tent lys, og ein tysker brølte og banna. Sakarament! Det blei eit skrekkelig oppstyr. Dei lyste rundt i buskane. Men heldigvis; vi låg så langt borte at vi ikkje blei oppdaga, og vi lurde oss bort så fort vi kunne. Ein av tyskerane, Josef, som vi kjende, hadde oss nok mistenkt, for når vi trefte han seinare, så prøvde han på mange måtar å få oss til å forsnakke oss. Men vi greidde oss.		Vi holdt litt leven med nokre av disse jentene. To av dei, Dundra og Spettet kalte vi dei, var saman med to tyskerar, og dei «koste» seg på ein benk på verandaen i Skoghytta. Vi ville gjere dei eit lite pek. Det var haust, og det var mørkt og ingen lys blei tent, så dei måtte famle seg fram til «kosebenken». Ein kamerat og eg hadde fått tak i noko spillolje som vi tømde på benken. Vi var spente på resultatet, så vi la oss i buskane nokså langt borte frå Skoghytta då jentene og tyskerane kom. Det blei stille, og alt var som det brukte å vere. Men plutselig blei det tent lys, og ein tysker brølte og banna. Sakarament! Det blei eit skrekkelig oppstyr. Dei lyste rundt i buskane. Men heldigvis; vi låg så langt borte at vi ikkje blei oppdaga, og vi lurde oss bort så fort vi kunne. Ein av tyskerane, Josef, som vi kjende, hadde oss nok mistenkt, for når vi trefte han seinare, så prøvde han på mange måtar å få oss til å forsnakke oss. Men vi greidde oss.

Geir Daasvatn: /* Dei første krigsdagane */ lenkefiks

2019-01-28T19:00:29Z

Dei første krigsdagane: lenkefiks

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:00
Line 10:		Line 10:
	[[8. april 1940]] høyrde vi at eit tysk skip var senka utanfor [[Lillesand]]. Det var uhyggelege nyheter. Eg tenkte på dette då eg la meg den kvelden. Dagen etterpå, den [[9. april 1940\|9. april]], var det krig i Norge. Tyskerane hadde gått i land i dei største byane i landet. Eg var hjå naboen og høyrde nyheter i radioen. Byfolk kom i bilar eller med toget oppover, og vi høyrde dei grusomaste ryktene om kva som hadde hendt i byen og omland. Domkyrkja i [[Kristiansand]] skulle vere øydelagt, og det siste ein kar såg då han køyrde oppover med toget, var at Mosby sto i brann. Flyktningane blei plassert rundt om i husene i bygda, men det var i grunnen fullt kaos, ingen hadde ansvar, folk måtte greie seg sjøl, hadde eg inntrykk av.		[[8. april 1940]] høyrde vi at eit tysk skip var senka utanfor [[Lillesand]]. Det var uhyggelege nyheter. Eg tenkte på dette då eg la meg den kvelden. Dagen etterpå, den [[9. april 1940\|9. april]], var det krig i Norge. Tyskerane hadde gått i land i dei største byane i landet. Eg var hjå naboen og høyrde nyheter i radioen. Byfolk kom i bilar eller med toget oppover, og vi høyrde dei grusomaste ryktene om kva som hadde hendt i byen og omland. Domkyrkja i [[Kristiansand]] skulle vere øydelagt, og det siste ein kar såg då han køyrde oppover med toget, var at Mosby sto i brann. Flyktningane blei plassert rundt om i husene i bygda, men det var i grunnen fullt kaos, ingen hadde ansvar, folk måtte greie seg sjøl, hadde eg inntrykk av.

	Hæren blei mobilisert. Det kom melding over radio over kor dei vernepliktige skulle møte. [[~~Evemoen~~\|Evjemonen]] var ein slik stad, og det kom fleire som melde seg til teneste. Mange hadde reist langt, men då dei kom fram, blei dei bare sendt heim igjen. Noen blei skuffa; dei ville gjerne forsvare landet mot inntrengarane. Men det norske forsvaret var i oppløysing. Evjemonen blei evakuert, og det norske forsvaret trekte seg tilbake oppover dalen til [[Syrtveit]]. Leiren blei lagt åpen, og folk kunne gå inn og forsyne seg med kva dei ville. Far var der, og han sikra seg naturleg nok, nokre Nagant pistolar, nokre ulltepper og eit par ryggsekkar. Mens dei var der, gjekk flyalarmen, og eit tysk fly kretsa over leiren. Det skjedde ingen ting, men folk fekk panikk og gøymde seg som best dei kunne. Omar fortalde om ein mann frå [[Krossen]] som for hovudstups inn i ammunisjonslageret for å finne ein trygg plass.		Hæren blei mobilisert. Det kom melding over radio over kor dei vernepliktige skulle møte. [[Evjemoen\|Evjemonen]] var ein slik stad, og det kom fleire som melde seg til teneste. Mange hadde reist langt, men då dei kom fram, blei dei bare sendt heim igjen. Noen blei skuffa; dei ville gjerne forsvare landet mot inntrengarane. Men det norske forsvaret var i oppløysing. Evjemonen blei evakuert, og det norske forsvaret trekte seg tilbake oppover dalen til [[Syrtveit]]. Leiren blei lagt åpen, og folk kunne gå inn og forsyne seg med kva dei ville. Far var der, og han sikra seg naturleg nok, nokre Nagant pistolar, nokre ulltepper og eit par ryggsekkar. Mens dei var der, gjekk flyalarmen, og eit tysk fly kretsa over leiren. Det skjedde ingen ting, men folk fekk panikk og gøymde seg som best dei kunne. Omar fortalde om ein mann frå [[Krossen]] som for hovudstups inn i ammunisjonslageret for å finne ein trygg plass.

	=== Bombing av Evjemoen ===		=== Bombing av Evjemoen ===
	[[Fil:Bilde nr. 92 - Bombinga av Evjemoen - EHF-042813.jpg\|miniatyr\|høyre\|Bombinga av Evjemoen 11. april 1940. {{Byline\|Biletsamlinga til Evje og Hornnes kommune}}]]		[[Fil:Bilde nr. 92 - Bombinga av Evjemoen - EHF-042813.jpg\|miniatyr\|høyre\|Bombinga av Evjemoen 11. april 1940. {{Byline\|Biletsamlinga til Evje og Hornnes kommune}}]]

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:04
Line 40:		Line 40:
	[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.		[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.

	Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[~~Kvietønn~~\|Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.		Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvietjønn\|Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.

	Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.		Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.

← Eldre versjon		Versjonen frå 28. januar 2019 kl. 21:03
Line 40:		Line 40:
	[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.		[[Tomas Daasvatn (1896)\|Far]] henta «oksekjøt» på Flystveit. Først etter krigen fekk vi greie på at det var elgkjøt. Det var slik med dei fleste ting, alt måtte vere hemmeleg. Vi lærde at vi aldri måtte prate om noe mistenkeleg. Eg skulle ein gong gøyme noe tobakk på ein sikker stad. Då låg det ei pakke der. I den pakka var det ein pistol. Eg skjønde det var fars. Eg la den på plass igjen og sa ingen ting til far om det før etter krigen. Eg fekk ein gong eit blyhagl i munnen då vi åt på ein orrhane far hadde «funne under lyslina». Eg nemnde det aldri.

	Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.		Det var utrygt på alle vis. Rett som det var, var det razziar og arrestasjonar rundt i bygda. Noen hadde anmeldt eller vore uforsiktig i samtalar. John, Arnold, Gunnar, [[Sigurd Faret\|Sigurd]], Erling, Magnus, [[Torgrim Dåsnes\|Tim]] og fleire andre hederlege horndølar blei arrestert i løpet av krigen. Dei hadde våpen, eller hadde vore med i heimefronten, eller kanskje hatt ein radio. Det var så lite som skulle til, alle var utrygge. Vi var glade då vi høyrde at Arnold hadde greidd å rømme frå tyskerane då han skulle vise dei våpelageret heimefronten hadde ved [[Kvietønn\|Kvitjønn]]. Arnold greidde å kome til Sverige.

	Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.		Ein kveld smalt det eit par skot utanfor [[Farmo\|huset vårt]]. Berta, naboen, vår kom springande inn i kjøkkenet med to tyskerar i hælane med mauserane klare. Då dei skjønde at Berta var flyktningen, roa dei seg. Men ho måtte for ettertida hugse på å stå stille når nokon ropte «Halt!» Ein kveld eg låg i senga, kom det ein tysker stormande inn i romet. Han la seg ned og kikka under senga, men forsvant igjen. Han såg nok etter ein flyktning.