{"id":20659508,"date":"2017-05-16T23:32:23","date_gmt":"2017-05-16T21:32:23","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.setesdalswiki.no\/?p=20659508"},"modified":"2017-05-16T23:32:24","modified_gmt":"2017-05-16T21:32:24","slug":"fridom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/fridom\/","title":{"rendered":"Fridom"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Foto: Birtta Lise Homme<\/figcaption><\/figure>\n

Dette er Siri Johannessens k\u00e5seri i Valle Radio 16. mai 2017:<\/strong><\/p>\n

Fridom. Mykje er skrive, tenkt og sagt, og sj\u00f8lv om det ikkje er lenge sidan frigjeringsdagen \u00e5ttande mai- og dagen der me feirar Noregs sj\u00f8lvstende er i morgon - var det ikkje det som ga meg emnet for kvarteret. Det fekk eg fr\u00e5 Finland og deira historie. Om Noreg enn har m\u00e5tta betale mykje under andre verdskrigen, har me vore spara for borgarkrig nokre hundre \u00e5r. Det r\u00e5ka landet i aust, og prisen vart h\u00f8g.\r\n\r\nN\u00e5r eg gratulerar Finland med 100 \u00e5rs sj\u00f8lvstende no, er eg tidleg ute - den finske Riksdagen erkl\u00e6rte ikkje Finland sj\u00f8lvstendig f\u00f8r 6. desember 1917. Det gjekk ikkje s\u00e5 godt som d\u00e5 me lausreiv oss fr\u00e5 svenskane, om enn det var ei spennade tid. Sj\u00f8lvstendet til finnane drukna i blod i ein krig der naboar og slektningar drap kvarandre. Opprustinga hadde byrja f\u00f8re sj\u00f8lvstendet vart underteikna, og 27. januar 1918 braut borgerkrigen ut mellom dei konservative (dei kvite) og sosialistane (dei raude). Dei kvite fekk st\u00f8tte fr\u00e5 Keisar-Tyskland og friviljuge fr\u00e5 Sverige, dei raude fr\u00e5 Russland. Dei kvite vann, og for meg er det fristande \u00e5 kalla det ein pyrrhossiger. Tusenvis hadde d\u00f8ydd p\u00e5 slagmarka og fleire ville fylgje dei i d\u00f8den i fangeleirane i l\u00f8pet av 1918. \r\n\r\nMe som hev ei tru kan seie at \"sanninga set fri\", noko folk som ikkje trur som oss kan anta (eg v\u00e5gar ikkje seie \"tru\") er gale. Dei kan tenkje at tru bind, er slaveri - og dei kan ha rett. Me menneske er gode til \u00e5 f\u00e5 p\u00e5 plass reglar og skikkar - og ve den som ikkje g\u00e5r i takt! Eg har sett det, og gremmest. For meg handlar det d\u00e5 ikkje om tru og fridom men om makt. Kanskje gjer det meg til anarkist, ein oppr\u00f8rar som ikkje ynskjer \u00e5 g\u00e5 i takt om eg ikkje kan sj\u00e5 at det er rett, ein som helst vil fylgje Han som sette meg fri. For eg har fridomen til \u00e5 velge om eg vil fylgje eller ikkje. Eg er fri til \u00e5 g\u00e5, og eg he gjort det - men eg vende attende. Frivillig.\r\n\r\nFridom kan vere s\u00e5 mangt, Corrie ten Boom og systra Betsie fann den i Ravensbr\u00fcck d\u00e5 dei vart inndelte i ei brakke med mykje lus og anna ut\u00f8y - tyskarane kom ikkje i den brakka, s\u00e5 systrene var frie til \u00e5 studere Bibelen saman med andre fangar. Ho fortel og om eit m\u00f8te med ein av fangevoktarane i fr\u00e5 Ravensbr\u00fcck i 1947. Ho hadde talt p\u00e5 eit m\u00f8te i M\u00fcnchen d\u00e5 han kontakta henne, ho kjende att mannen og stivna. Det ho hadde talt om var tilgjeving, og mannen kom og fortalde som det var at han hadde vore voktar der. Seinare hadde han kome til tru, og no ba han henne tilgi. Corrie stivna, klarte ikkje rekke fram handa. S\u00e5 bad ho innenat \"Jesus, hjelp meg - eg kan rekka fram handa, men f\u00f8lelsane dei m\u00e5 du ta deg av<\/em>\". Corrie s\u00e5 gjorde, stivt og mekanisk - men d\u00e5 han tok handa hennar hendte det noko. Det harde smelta, og ho kunne seie av eit heilt hjarte at ho tilga mannen. D\u00e5 fekk ho fridom fr\u00e5 ein tung del av fortida.\r\n\r\nMange kjende folk har sagt noko om fridom, og for meg er det eit paradoks at to av dei eg veit om er amerikanarar, og verkar til \u00e5 tenkje motsett av den noverande presidenten. Abraham Lincoln sa at \"dei som nektar andre fridom, fortjenar ikkje fridom sj\u00f8lv<\/em>.\", og Benjamin Franklin kom i sine memoarar med \"Dei som gjer fr\u00e5 seg essensiell fridom for \u00e5 f\u00e5 litt mellombels tryggleik hev ikke gjort seg fortent til nokon av dei<\/em>\". Det siste f\u00e5r meg til \u00e5 undrast om me gjer rett i v\u00e5r frykt for \"dei andre\", me godtek at det vert registrert kven me talar med p\u00e5 telefon og kor lenge. At det same skjer n\u00e5r internett nyttast, kamera som overvakar oss p\u00e5 gata og meir. Men me er ofte for redde til \u00e5 stogge dei som gjer urett, me snur oss vekk... Me mistenker fort dei som ikkje ser ut som oss, talar som oss, ein med cerebral parese vert kjapt sett som ein misbrukar av alkohol eller narkotika - er det rett? Korleis nyttar me fridomen n\u00e5r me samstundes d\u00f8mmer andre? Gjer me det for \u00e5 f\u00f8le oss betre sj\u00f8lve? \r\n\r\nDet er fleire slag fridom, fridomen til \u00e5 ytra seg er ein av desse og n\u00e5r eg ser kva folk kan skrive som kommentarar til avisartiklar lukkar eg ofte datamaskinen medan eg ristar p\u00e5 hovudet. Dei vil helst stengja ute, nekta andre den fridomen dei krev for seg sj\u00f8lve og freister truga bort andre fr\u00e5. Det minner meg om noko som teologen og filosofen S\u00f8ren Kierkegaard skal ha sagt \"menneskje krev ytringsfridom som kompensasjon for tankens fridom som dei sjelden nyttar<\/em>\".\r\n\r\nDet siste sitatet for no kjem fr\u00e5 Gandhi, \"Fridomen er ikkje noko verd om den ikkje inkluderar fridomen til \u00e5 gjere feil<\/em>.\"\r\n\r\nKva er fridom for deg? Kva er den verd?\r\n\r\nhttps:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Oh,_Freedom<\/pre>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dette er Siri Johannessens k\u00e5seri i Valle Radio 16. mai 2017: Fridom. Mykje er skrive, tenkt og sagt, og sj\u00f8lv om det ikkje er lenge sidan frigjeringsdagen \u00e5ttande mai- og dagen der me feirar Noregs sj\u00f8lvstende er i morgon – var det ikkje det som ga meg emnet for kvarteret. Det fekk eg fr\u00e5 Finland … Les meir om Fridom<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_s2mail":"yes","footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-20659508","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ymse"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20659508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20659508"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20659508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20659511,"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20659508\/revisions\/20659511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20659508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20659508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/setesdalswiki.no\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20659508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}