Eg sa tidlegare at eg ville skrive litt meir om refleksjonane eg gjorde meg etter at eg var med i ein konkurranse om \u00e5 skrive artiklar relatert til spr\u00e5k p\u00e5 Wikipedia sist veke.<\/p>\n
Dei folka som arbeidde med Norsk Ordbok, den store nynorske ordboka som kom ut i 2014, kom i kontakt med Herbert Chimhundu, ein lingvist og leksikograf fr\u00e5 Zimbabwe. Saman med han etablerte dei ALLEX-prosjektet for \u00e5 lage ei ordbok p\u00e5 spr\u00e5ket shona som er hovudspr\u00e5k i landet og vert brukt av om lag 11 millionar.<\/p>\n
Tidlegare var engelsk skulespr\u00e5k i Zimbabwe heilt fr\u00e5 1. klasse. Men etter at det kom ordbok og skulemateriell, er no oppl\u00e6ringa p\u00e5 morsm\u00e5l til fjerde klasse. Etter \u00e5 ha lese ein del om dette, kom eg til \u00e5 tenke p\u00e5 ei oppleving et hadde d\u00e5 eg var rektor p\u00e5 Hadsel folkeh\u00f8gskule. Vi fekk bes\u00f8k av ein journalist fr\u00e5 Nigeria, han hadde g\u00e5tt p\u00e5 Sagavoll for mange \u00e5r sidan og hadde sidan f\u00e5tt seg jobb som journalist i den st\u00f8rste TV-kanalen i landet. Der las han nyheter p\u00e5 Dagsrevyen i Nigeria p\u00e5 engelsk. S\u00e5 kom han heim om kvelden og d\u00e5 spurde hans gamle mor han kva han hadde snakka om p\u00e5 TV i kveld, ho hadde sett sonen p\u00e5 TV, men hadde ikkje skj\u00f8na kva han snakka om.<\/p>\n
Slik er det alts\u00e5 i mange land i Afrika, framleis er kolonimaktene sitt spr\u00e5k dominerande, noko som gjer at folk f\u00e5r redusert forst\u00e5ing i h\u00f8ve til \u00e5 bruke morsm\u00e5let. Det er ikkje s\u00e5 lett \u00e5 rekne p\u00e5 eit framandt spr\u00e5k, men ogs\u00e5 matematikk og alle informasjonsfaga g\u00e5r p\u00e5 andrespr\u00e5k.<\/p>\n
Eg har mange gonger undra meg over kor sterkt dansk stod i Norge. Sj\u00f8lv om vi var ein del av Sverige, reiste folk til K\u00f8benhavn n\u00e5r dei skulle trykke b\u00f8ker langt ut p\u00e5 1800-talet. Det vart ikkje til at vi skreiv svensk sj\u00f8lv om vi h\u00f8yrde til Sverige fr\u00e5 1814 til 1905. Dansk og norsk var s\u00e5 like at for oss var ikkje skriftspr\u00e5ket uforst\u00e5eleg i h\u00f8ve til morsm\u00e5l, slik som det er i Zimbabwe. Men det var ein tilsvarande jobb Ivar Aasen gjorde her i landet som Herbert Chimhundu har gjort i Zimbabwe. \u00c5 f\u00e5 lage ordb\u00f8ker er f\u00f8rste steg i \u00e5 gjere eit munnleg spr\u00e5k skriftleg. S\u00e5 f\u00e5r grammatikk og rettskrivingsreglar kome etterp\u00e5.<\/p>\n
\u00c5 f\u00e5 sitt eige spr\u00e5k i skrift er frigjerande. I mange h\u00f8ve har det vore misjon\u00e6rar som har gjort den jobben, b\u00e5de i Afrika og andre stader. M\u00e5let har vore at ein skulle gje Bibelen til folk, i tillegg har leseoppl\u00e6ring og skriveoppl\u00e6ring vore viktig for utvikling. Men framleis er det langt att.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Eg sa tidlegare at eg ville skrive litt meir om refleksjonane eg gjorde meg etter at eg var med i ein konkurranse om \u00e5 skrive artiklar relatert til spr\u00e5k p\u00e5 Wikipedia sist veke. Dei folka som arbeidde med Norsk Ordbok, den store nynorske ordboka som kom ut i 2014, kom i kontakt med Herbert Chimhundu, … Les meir om Morsm\u00e5l og andrespr\u00e5k<\/span>