Johannes Skar

Johannes Skar
Født:	18. november 1837
Død:	3. februar 1914 (76 år)

Johannes Skar (fødd 18. november 1837 på garden Skar i Øyer i Gudbrandsdalen, død 3. februar 1914 i Bygland) var folkeminnesamlar og forfattar. Han vaks opp i Øyer og tok artium i 1859 på Lillehammer, der han vart ven med Christopher Bruun, som var medelev. Seinare studerte han på Universitetet i Oslo. Tanken var å bli prest, men han vart sjuk og måtte avslutte studia. I staden vart han huslærar og var då fleire stader, både heime i Øyer, i Risør, Ullensaker, Haus og Østerdalen. Han var også lærar på Vonheim folkehøgskule.

I 1873 kom han for første gong til Setesdal. Han var blitt oppfordra av Vonheim-miljøet til å prøve å finne mest mogleg fullstendige variantar av Draumkvedet. Han lukkast ikkje i dette, men i 1874 kom han tilbake til Setesdal for å samle folkeminne. Då busette han seg på Frøysnes. Ved sida av å samle folkeminne, var han huslærar, mellom anna for Hans E. Kinck og søskena. Han livnærte seg også som blekksmed, men i 1881 fekk han støtte frå folk i Kristiansand til å halde fram med folkeminnesamlinga, ikkje minst takka vere støtte frå Jørgen Moe og Jørgen Løvland. Året etter fekk han universitetstipend til arbeidet. Frå 1880 til 1897 budde han i Gausdal og arbeidde som lærar og skribent. Men i 1898 fekk han statsstipend og då flytta han tilbake til Setesdal. Her blei han buande resten av livet, dei siste åra på Neset. Han er gravlagd på Årdal kyrkjegard i Grendi.

Gamalt or Setesdal kom ut i åtte bind. Første bind var klart til trykking i 1901, men han fekk ingen forleggar, så til slutt gav han det ut på eige forlag i 1903. Deretter overtok Olav Nordli utgjevinga av resten av verket. Dei to siste banda kom etter at Johannes Skar var død. Dei var det Knut Liestøl som gav ut.

Kjelder

• Artikkel om Johannes Skar på lokalhistoriewiki
• Olav Bø, Setesdal – frå utkantbygder til kraftsentrum, Det Norske Samlaget, 1991, side 40–41