Gamlestog: Skilnad mellom versjonar

Siste versjonen frå 8. juni 2026 kl. 10:23

Gamlestog er det ein kallar den eldste delen av stogehusa på gardane i Setesdal. Ofte er det då tale om ei årestoge (røykstoge) frå 1500- eller 1600-talet. Stoga hadde eit tredelt grunnplan. Mellom langsidene var det lafta ein delevegg. Det rommet ein fekk der, var igjen delt i to med ein skillevegg av bord – forstoge og klave.

Inngangen var på langsida. Ein kom då først inn i forstoga, og derifrå inn til stoga. Frå stoga gjekk ei ny dør inn til klaven. Alle veggane, unnateke bordveggen mellom forstoga og klaven, var av tømmer.

Midt på golvet låg åren. Det var ei samling stein der folk gjorde opp eld.

Den einaste kjende gamlestoga i Valle med findalslaft er Gamlestog Nordigard Rygnestad.

Kjelder

Leonhard Jansen og Alfred Ryningen, Valle kommune VII, Kultursoge 2, Valle kommune, 1994, side 20–28
Torfinn Normann Hageland, Gamal byggjeskikk i Eiken sokn, utgjeve av Vest-Agder-museet, 2024, side 11

🌱 Denne artikkelen er ei spire. Hjelp Setesdalswiki med å utvide artikkelen.

@@ Line 1: / Line 1: @@
 [[Fil:Gamlestog Nordigard Rygnestad 041214-3.jpg|mini|høgre|Gamlestog i Nordigard Rygnestad. {{Byline|[[Geir Daasvatn]]}}]]
 [[Fil:Rygnestad gamlestog 040724.jpg|mini|høgre|Gamlestog Nordigard Rygnestad [[4. juli 2024]]. {{Byline|Geir Daasvatn}}]]
-'''Gamlestog''' er det ein kallar den eldste delen av stogehusa på gardane i [[Setesdal]]. Ofte er det då tale om ei [[Årestoge|årestoge]] (røykstoge) frå 1500- eller 1600-talet. Stoga hadde eit tredelt grunnplan. Mellom langsidene var det lafta ein delevegg. Det rommet ein fekk der, var igjen delt i to med ein skillevegg av bord – ''forstoge'' og ''klave''.
+'''Gamlestog''' er det ein kallar den eldste delen av [[Setehus|stogehusa]] på gardane i [[Setesdal]]. Ofte er det då tale om ei [[Årestoge|årestoge]] (røykstoge) frå 1500- eller 1600-talet. Stoga hadde eit tredelt grunnplan. Mellom langsidene var det lafta ein delevegg. Det rommet ein fekk der, var igjen delt i to med ein skillevegg av bord – ''forstoge'' og ''klave''.
 Inngangen var på langsida. Ein kom då først inn i forstoga, og derifrå inn til ''stoga''. Frå stoga gjekk ei ny dør inn til klaven. Alle veggane, unnateke bordveggen mellom forstoga og klaven, var av tømmer.
+Midt på golvet låg [[Åre (eldstad)|åren]]. Det var ei samling stein der folk gjorde opp eld.
 Den einaste kjende gamlestoga i Valle med [[Findalslaft|findalslaft]] er [[Gamlestog Nordigard Rygnestad]].
@@ Line 9: / Line 11: @@
 == Kjelder ==
 *[[Leonhard Jansen]] og [[Alfred Ryningen]], ''Valle kommune VII, Kultursoge 2'', Valle kommune, 1994, side 20–28
+*[[Torfinn Normann Hageland]], ''[[Gamal byggjeskikk i Eiken sokn]]'', utgjeve av [[Vest-Agder-museet]], 2024, side 11
 {{spire}}