Tjovehedderen - Endringshistorikk

Geir Daasvatn: Lenkefiks Risdal

2020-03-25T05:01:34Z

Lenkefiks Risdal

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mars 2020 kl. 07:01
Line 14:		Line 14:
	==Johannes Skar om Tjovehedderen==		==Johannes Skar om Tjovehedderen==
	[[Johannes Skar]] budde i lengre tid på [[Neset (Bygland gnr. 68)\|Neset]], og er gravlagd på [[Årdal kyrkjegard]] i [[Grendi]]. Han har samla mangt av folkeminne frå [[Setesdal]], og gav ut fleire bøker om dette, ''[[Gamalt or Setesdal]]''. Om Tjovehedderen fortel han:		[[Johannes Skar]] budde i lengre tid på [[Neset (Bygland gnr. 68)\|Neset]], og er gravlagd på [[Årdal kyrkjegard]] i [[Grendi]]. Han har samla mangt av folkeminne frå [[Setesdal]], og gav ut fleire bøker om dette, ''[[Gamalt or Setesdal]]''. Om Tjovehedderen fortel han:
	:''Det var tolv røvarar som heldt seg i Tjovehedderen i [[Årdal]], ein av dei var Rasmus Pettersen. Dei stal buskap og alt dei fann, til sist stal dei ei jente or badstoga der ho tvo seg ein jolaftan. Dette var på garden [[Risdal]]. Ho var lenge i helleren, men ei jol skulle ho av og be seg. Då strødde ho erter etter seg heile vegen attende til helleren. Folk skjøna teiknet og samla seg. Dei kom fram til hola der fantane var drukne og kåte. Ei av kvinnene fantane hadde med seg, hadde nett fødd. Så støytte dei i henne brennevin og sa: De ska bake fenta for inna! De ska bake fantann’ for otta! svara bøndane og skaut dei. Men Rasmus Pettersen berre løyste sokkebanda, så flaug han over dei. Jenta vart berga, ho gøymde seg i helleren med ota stod på.''		:''Det var tolv røvarar som heldt seg i Tjovehedderen i [[Årdal]], ein av dei var Rasmus Pettersen. Dei stal buskap og alt dei fann, til sist stal dei ei jente or badstoga der ho tvo seg ein jolaftan. Dette var på garden [[Risdal (Mykland)\|Risdal]]. Ho var lenge i helleren, men ei jol skulle ho av og be seg. Då strødde ho erter etter seg heile vegen attende til helleren. Folk skjøna teiknet og samla seg. Dei kom fram til hola der fantane var drukne og kåte. Ei av kvinnene fantane hadde med seg, hadde nett fødd. Så støytte dei i henne brennevin og sa: De ska bake fenta for inna! De ska bake fantann’ for otta! svara bøndane og skaut dei. Men Rasmus Pettersen berre løyste sokkebanda, så flaug han over dei. Jenta vart berga, ho gøymde seg i helleren med ota stod på.''

	==Lokale folkeminne==		==Lokale folkeminne==

Geir Daasvatn: /* Johannes Skar om Tjovehedderen */ lenkefiks Neset

2020-03-25T05:00:15Z

Johannes Skar om Tjovehedderen: lenkefiks Neset

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mars 2020 kl. 07:00
Line 13:		Line 13:

	==Johannes Skar om Tjovehedderen==		==Johannes Skar om Tjovehedderen==
	[[Johannes Skar]] budde i lengre tid på [[Neset]], og er gravlagd på [[Årdal kyrkjegard]] i [[Grendi]]. Han har samla mangt av folkeminne frå [[Setesdal]], og gav ut fleire bøker om dette, ''[[Gamalt or Setesdal]]''. Om Tjovehedderen fortel han:		[[Johannes Skar]] budde i lengre tid på [[Neset (Bygland gnr. 68)\|Neset]], og er gravlagd på [[Årdal kyrkjegard]] i [[Grendi]]. Han har samla mangt av folkeminne frå [[Setesdal]], og gav ut fleire bøker om dette, ''[[Gamalt or Setesdal]]''. Om Tjovehedderen fortel han:
	:''Det var tolv røvarar som heldt seg i Tjovehedderen i [[Årdal]], ein av dei var Rasmus Pettersen. Dei stal buskap og alt dei fann, til sist stal dei ei jente or badstoga der ho tvo seg ein jolaftan. Dette var på garden [[Risdal]]. Ho var lenge i helleren, men ei jol skulle ho av og be seg. Då strødde ho erter etter seg heile vegen attende til helleren. Folk skjøna teiknet og samla seg. Dei kom fram til hola der fantane var drukne og kåte. Ei av kvinnene fantane hadde med seg, hadde nett fødd. Så støytte dei i henne brennevin og sa: De ska bake fenta for inna! De ska bake fantann’ for otta! svara bøndane og skaut dei. Men Rasmus Pettersen berre løyste sokkebanda, så flaug han over dei. Jenta vart berga, ho gøymde seg i helleren med ota stod på.''		:''Det var tolv røvarar som heldt seg i Tjovehedderen i [[Årdal]], ein av dei var Rasmus Pettersen. Dei stal buskap og alt dei fann, til sist stal dei ei jente or badstoga der ho tvo seg ein jolaftan. Dette var på garden [[Risdal]]. Ho var lenge i helleren, men ei jol skulle ho av og be seg. Då strødde ho erter etter seg heile vegen attende til helleren. Folk skjøna teiknet og samla seg. Dei kom fram til hola der fantane var drukne og kåte. Ei av kvinnene fantane hadde med seg, hadde nett fødd. Så støytte dei i henne brennevin og sa: De ska bake fenta for inna! De ska bake fantann’ for otta! svara bøndane og skaut dei. Men Rasmus Pettersen berre løyste sokkebanda, så flaug han over dei. Jenta vart berga, ho gøymde seg i helleren med ota stod på.''

Geir Daasvatn: /* Litt gruvedrift */ lenkefiks koparverket

2020-03-25T04:58:25Z

Litt gruvedrift: lenkefiks koparverket

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mars 2020 kl. 06:58
Line 22:		Line 22:

	==Litt gruvedrift==		==Litt gruvedrift==
	Då [[Åraksbø koparverk]] kom i drift i [[1845]], trong ein eit spesielt mineral til drifta. Dette fann ein oppe i denne hola, og det var ein type sand kalla flusspat. Denne vart tilsett malmen under smelteprosessen som eit flussmiddel, eller flytemiddel. Slagget i malmen batt seg til denne sanden slik at koparen vart frigjord. Noko stor gruvedrift har det ikkje vore i Tjovehedderen, men ein kan sjå merker etter mining og sprenging rundt om. Flusspatten vart frakta i sekker på fjordisen om vinteren, opp til [[Åraksbø]]. Dei fekk også flussmiddel frå andre stader.		Då [[Det Sæthersdalske Kobberværk\|Åraksbø koparverk]] kom i drift i [[1845]], trong ein eit spesielt mineral til drifta. Dette fann ein oppe i denne hola, og det var ein type sand kalla flusspat. Denne vart tilsett malmen under smelteprosessen som eit flussmiddel, eller flytemiddel. Slagget i malmen batt seg til denne sanden slik at koparen vart frigjord. Noko stor gruvedrift har det ikkje vore i Tjovehedderen, men ein kan sjå merker etter mining og sprenging rundt om. Flusspatten vart frakta i sekker på fjordisen om vinteren, opp til [[Åraksbø]]. Dei fekk også flussmiddel frå andre stader.

	==Turisttrafikk==		==Turisttrafikk==

Geir Daasvatn: /* Lokale folkeminne */ lenkefiks Kaupmannsøya

2020-03-25T04:56:40Z

Lokale folkeminne: lenkefiks Kaupmannsøya

← Eldre versjon		Versjonen frå 25. mars 2020 kl. 06:56
Line 18:		Line 18:
	==Lokale folkeminne==		==Lokale folkeminne==
	Skulelærar gjennom mange år på Byglandsfjord, [[Torleiv Bø]], fortalde gjerne sine elevar om lokale folkeminne og segner, og hadde denne soga om Tjovehedderen:		Skulelærar gjennom mange år på Byglandsfjord, [[Torleiv Bø]], fortalde gjerne sine elevar om lokale folkeminne og segner, og hadde denne soga om Tjovehedderen:
	:''Det budde ein kaupmann på [[Kaupmannsøya]] ute i fjorden utafor Neset, og han hadde så ven ei dotter. Så hende det ein gong at tjuvane oppe i hola rodde over til øya for å røve denne jenta, og dei tok henne med seg opp i berget.''		:''Det budde ein kaupmann på [[Kaupmannsøyi\|Kaupmannsøya]] ute i fjorden utafor Neset, og han hadde så ven ei dotter. Så hende det ein gong at tjuvane oppe i hola rodde over til øya for å røve denne jenta, og dei tok henne med seg opp i berget.''
	Men ho kom seg fri att på om lag same måten som Johannes Skar fortalde. Kan hende dette er ein variant av same soga, eller at det er ei vandresegn?		Men ho kom seg fri att på om lag same måten som Johannes Skar fortalde. Kan hende dette er ein variant av same soga, eller at det er ei vandresegn?

Geir Daasvatn: Presisert en kategori

2018-06-14T07:06:24Z

Presisert en kategori

← Eldre versjon		Versjonen frå 14. juni 2018 kl. 09:06
Line 43:		Line 43:

	[[Kategori:Stadnamn i Bygland]]		[[Kategori:Stadnamn i Bygland]]
	[[Kategori:Turløyper]]		[[Kategori:Turløyper i Bygland]]

Geir Daasvatn: Lagt til en kategori

2018-06-14T04:35:23Z

Lagt til en kategori

← Eldre versjon		Versjonen frå 14. juni 2018 kl. 06:35
Line 43:		Line 43:

	[[Kategori:Stadnamn i Bygland]]		[[Kategori:Stadnamn i Bygland]]
	[[Kategori:~~Bygland~~]]		[[Kategori:Turløyper]]

Hellandsbot: robot: automatisk teksterstatning: (-display_points: +display_points: )

2014-07-31T10:12:10Z

robot: automatisk teksterstatning: (-display_points: +display_points: )

← Eldre versjon		Versjonen frå 31. juli 2014 kl. 12:12
Line 40:		Line 40:

	==Kart==		==Kart==
	{{#display_points: 58.68800, 7.81275\|zoom=14\|type=terrain}}		{{#display_points: 58.68800, 7.81275\|zoom=14\|type=terrain}}

	[[Kategori:Stadnamn i Bygland]]		[[Kategori:Stadnamn i Bygland]]
	[[Kategori:Bygland]]		[[Kategori:Bygland]]

Harald Haugland:

2013-05-06T21:50:51Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 6. mai 2013 kl. 23:50
Line 5:		Line 5:
	<onlyinclude>		<onlyinclude>
	'''Tjovehedderen''' er ei svær naturleg hole høgt oppe i fjellsida mellom [[Byglandsfjord]] og [[Neset Camping]]. Det er ein tydeleg og merka sti frå [[riksveg 9]] og opp til hola. Stien er bratt men ikkje farleg å fylgje om ein har gode sko, og trør varsamt om det er blautt.		'''Tjovehedderen''' er ei svær naturleg hole høgt oppe i fjellsida mellom [[Byglandsfjord]] og [[Neset Camping]]. Det er ein tydeleg og merka sti frå [[riksveg 9]] og opp til hola. Stien er bratt men ikkje farleg å fylgje om ein har gode sko, og trør varsamt om det er blautt.
			</onlyinclude>
	==Korleis hola vart til==		==Korleis hola vart til==
	Ein trur havet ein gong har stade så høgt oppe som her, og at vind og bylgjer har slite ut laust fjell. Under istidene har nok også isbreen arbeidd med fjellsidene også her og gjort sitt til utforminga. Fjellet her er av ein slag som er utsett for naturleg forvitring, slik at sand, grus og stein har rasa ut og samla seg nedanfor hola. I samband med lune forhold i området har dette gjeve god voksterplass for varmekjære lauvtre. Desse dekker til den store opninga om sommaren, og løyner hola langt på veg. Grunneigar [[Olav Neset]] tynner ut denne skogen frå tid til anna for at folk flest kan få sjå hola nede frå vegen heile året.		Ein trur havet ein gong har stade så høgt oppe som her, og at vind og bylgjer har slite ut laust fjell. Under istidene har nok også isbreen arbeidd med fjellsidene også her og gjort sitt til utforminga. Fjellet her er av ein slag som er utsett for naturleg forvitring, slik at sand, grus og stein har rasa ut og samla seg nedanfor hola. I samband med lune forhold i området har dette gjeve god voksterplass for varmekjære lauvtre. Desse dekker til den store opninga om sommaren, og løyner hola langt på veg. Grunneigar [[Olav Neset]] tynner ut denne skogen frå tid til anna for at folk flest kan få sjå hola nede frå vegen heile året.
	~~</onlyinclude>~~
	==Geologisk undersøking==		==Geologisk undersøking==
	Ein dansk geolog fekk for ein del år sidan lov til å grave etter spor frå tidlegare tider, og fann beinrestar etter gris, kyr og sauer, og fann òg ei bjørneklo. Slike naturlege fjellholer har husa folk gjennom alle tider, og gjerne tjuvar. Namn som Tjuvehola finn ein fleire stadar på karta.		Ein dansk geolog fekk for ein del år sidan lov til å grave etter spor frå tidlegare tider, og fann beinrestar etter gris, kyr og sauer, og fann òg ei bjørneklo. Slike naturlege fjellholer har husa folk gjennom alle tider, og gjerne tjuvar. Namn som Tjuvehola finn ein fleire stadar på karta.

Harald Haugland:

2013-05-06T21:47:49Z

← Eldre versjon		Versjonen frå 6. mai 2013 kl. 23:47
Line 3:		Line 3:
	[[Fil:Tjovehedderen 5.jpg\|miniatyr\|Ytst ute er Tjovehedderen 12 meter høg og 15 meter brei.{{byline\|Reidar Tveito}}]]		[[Fil:Tjovehedderen 5.jpg\|miniatyr\|Ytst ute er Tjovehedderen 12 meter høg og 15 meter brei.{{byline\|Reidar Tveito}}]]
	[[Fil:Tjovehedderen 6.jpg\|miniatyr\|Hedderen er 30 meter djup, og stig bratt opp mot taket.{{byline\|Reidar Tveito}}]]		[[Fil:Tjovehedderen 6.jpg\|miniatyr\|Hedderen er 30 meter djup, og stig bratt opp mot taket.{{byline\|Reidar Tveito}}]]
	'''~~Dette~~ er ei svær naturleg hole høgt oppe i fjellsida~~'''~~ mellom [[Byglandsfjord]] og [[Neset Camping]]. Det er ein tydeleg og merka sti frå [[riksveg 9]] og opp til hola. Stien er bratt men ikkje farleg å fylgje om ein har gode sko, og trør varsamt om det er blautt.		<onlyinclude>
			'''Tjovehedderen''' er ei svær naturleg hole høgt oppe i fjellsida mellom [[Byglandsfjord]] og [[Neset Camping]]. Det er ein tydeleg og merka sti frå [[riksveg 9]] og opp til hola. Stien er bratt men ikkje farleg å fylgje om ein har gode sko, og trør varsamt om det er blautt.

	==Korleis hola vart til==		==Korleis hola vart til==
	Ein trur havet ein gong har stade så høgt oppe som her, og at vind og bylgjer har slite ut laust fjell. Under istidene har nok også isbreen arbeidd med fjellsidene også her og gjort sitt til utforminga. Fjellet her er av ein slag som er utsett for naturleg forvitring, slik at sand, grus og stein har rasa ut og samla seg nedanfor hola. I samband med lune forhold i området har dette gjeve god voksterplass for varmekjære lauvtre. Desse dekker til den store opninga om sommaren, og løyner hola langt på veg. Grunneigar [[Olav Neset]] tynner ut denne skogen frå tid til anna for at folk flest kan få sjå hola nede frå vegen heile året.		Ein trur havet ein gong har stade så høgt oppe som her, og at vind og bylgjer har slite ut laust fjell. Under istidene har nok også isbreen arbeidd med fjellsidene også her og gjort sitt til utforminga. Fjellet her er av ein slag som er utsett for naturleg forvitring, slik at sand, grus og stein har rasa ut og samla seg nedanfor hola. I samband med lune forhold i området har dette gjeve god voksterplass for varmekjære lauvtre. Desse dekker til den store opninga om sommaren, og løyner hola langt på veg. Grunneigar [[Olav Neset]] tynner ut denne skogen frå tid til anna for at folk flest kan få sjå hola nede frå vegen heile året.
			</onlyinclude>
	==Geologisk undersøking==		==Geologisk undersøking==
	Ein dansk geolog fekk for ein del år sidan lov til å grave etter spor frå tidlegare tider, og fann beinrestar etter gris, kyr og sauer, og fann òg ei bjørneklo. Slike naturlege fjellholer har husa folk gjennom alle tider, og gjerne tjuvar. Namn som Tjuvehola finn ein fleire stadar på karta.		Ein dansk geolog fekk for ein del år sidan lov til å grave etter spor frå tidlegare tider, og fann beinrestar etter gris, kyr og sauer, og fann òg ei bjørneklo. Slike naturlege fjellholer har husa folk gjennom alle tider, og gjerne tjuvar. Namn som Tjuvehola finn ein fleire stadar på karta.

Harald Haugland: /* Turisttrafikk */ lenke

2013-04-01T13:26:05Z

Turisttrafikk: lenke

← Eldre versjon		Versjonen frå 1. april 2013 kl. 15:26
Line 27:		Line 27:
	:''-frå dette Sted maatte man have kunnet trodse en Armee. Selv Nutidens Armstrongkanon vilde Intet have kunnet udrette mod den Klippeborgs faste Sider, som disse Riddere af Landeveien efter Sagnet havde valgt sig.''		:''-frå dette Sted maatte man have kunnet trodse en Armee. Selv Nutidens Armstrongkanon vilde Intet have kunnet udrette mod den Klippeborgs faste Sider, som disse Riddere af Landeveien efter Sagnet havde valgt sig.''

	Om turistattraksjonar på Byglandsfjord har ein i mange år kunna lese at bygda var endestasjon for den nedlagde [[Setesdalsbanen]], og at [[Årdalsknapen]] på 762 moh. og Tjovehedderen var like ved. Alle i lokalmiljøet har vel vore oppe i hola, og svært mange turistar. Det tek ikkje så lang tid å gå opp dit sjølv om det er slitsamt i eit bratt terreng. [[Otra IL]] har også hatt hola med i sitt populære 10-toppers opplegg. Hola er lett synleg når ein kjem etter riksveg 9 frå sør, og det er greitt å parkere bilen der den merka stien byrjar.		Om turistattraksjonar på Byglandsfjord har ein i mange år kunna lese at bygda var endestasjon for den nedlagde [[Setesdalsbanen]], og at [[Årdalsknapen]] på 762 moh. og Tjovehedderen var like ved. Alle i lokalmiljøet har vel vore oppe i hola, og svært mange turistar. Det tek ikkje så lang tid å gå opp dit sjølv om det er slitsamt i eit bratt terreng. [[Otra IL]] har også hatt hola med i sitt populære [[Ti toppers\|10-toppers opplegg]]. Hola er lett synleg når ein kjem etter riksveg 9 frå sør, og det er greitt å parkere bilen der den merka stien byrjar.

	==Sjå også==		==Sjå også==